❈ برشی از کتاب چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ (بخش سوم)

نویسنده : تئودورشیک، لوئیس وُن


موارد مودی بر پایه‌ی خاطرات افرادی — غالبا این کسانی که از سخنرانی‌های او با خبر می‌شدند یا در روزنامه‌ها درباره ی کارهایش می‌خواندند — بود که با داستان‌هایشان، گاهی سال‌ها پس از تجربیاتشان، پیش وی می‌آمدند. آلکاک توضیح می‌دهد:
به دلیل تشابه زیاد بین گزارشات، مودی استدلال کرد که آنها باید بازتابی از واقعیت باشند. (به دلایل روانشناختی چنین تشابهاتی مورد انتظار است... ) با توجه به اینکه پس از چنین رویدادی چگونه خاطره می‌تواند شکل بگیرد، بعید نیست که خاطره‌ی فرد از تجربه‌ی نزدیک به مرگ با الگوی تشریح شده در سخنرانی با خواندن درباره‌ی آن چه شخصی تجربه کرده است، همخوانی پیدا کند. به علاوه، پرسش‌های مودی از سوژه‌هایش بدون شک بی‌تاثیر نبوده است. اما خاطرات ما فقط برساختی نیستند — آنها گزینشی هم هستند. ما چیزهای مشخصی را گزینشی به یاد می‌آوریم و بقیه را کنار می‌گذاریم، و با یکسوگرایی خاطره چنین می‌نماید که چیزی راز آلود، حتی پارانرمال، در جریان است. خاطرات گزینشی ما شاید حتی به این منتهی شود که ما ESP داریم. به گفته س. هینز :
مثالی کلاسیک، فکر کردن به یک شخص و زنگ زدن او چند لحظه بعد است. آیا این نمونه‌ای از اثبات شگفت انگیز مکالمه‌ی مستقیم ذهن به ذهن نیست؟ خیر — این تنها یک اتفاق است. دلیل شگفت آوری در آن است که ما معمولا به میلیون‌ها تماس تلفنی روزانه فکر نمی‌کنیم و هزاران دفعه‌ای را که به شخصی اندیشیده‌ایم و او زنگ نزده است، به یاد نمی‌آوریم.
خاطره‌ی گزینشی در بسیاری از موارد رویاهای به ظاهر پیشگویانه نیز نقش دارد. پژوهش نشان داده است که همگی ما خواب می‌بینیم. بیشتر رویاها در چهار یا پنج دوره‌ی REM — جنبش سریع چشم — که هر شب آن را تجربه می‌کنیم رخ می‌دهد. با این حال، این رویاها روایتی دنباله دار را نمی‌سازند. در عوض، آنها مشتمل بر تعدادی زمینه‌ی گوناگون‌اند. در واقع، اگر در وضع عادی باشیم، هر شب حدود ۲۵۰ زمینه‌ی مختلف را خواب می‌بینیم. بیشتر آنها را به خاطر نخواهیم آورد. بلکه بنا به نظر هینز به احتمال آنی را که «تحقق می‌یابد» به یاد خواهیم سپرد: اگر رویایی «تحقق نیابد» شانس بسیار اندکی هست که به خاطر آورده شود. همگی این تجربه را گذرانده‌ایم که از خواب برخیزیم و هیچ رویایی را به یاد نیاوریم. سپس در طول روز اتفاقی برایمان می‌افتد یا چیزی می‌بینیم یا می‌شنویم که از حافظه‌ی دراز مدت‌مان رویایی را که داشته‌ایم زنده می‌کند، اما تا زمانی که در معرض آنچه که اشارتگر باز یاد آورنده نامیده می‌شود قرار نگیریم، آن را به خاطر نخواهیم آورد. بدیهی است که اگر در معرض آن اشارتگر باز یاد آورنده قرار نمی‌گرفتیم هرگز آگاه نمی‌شدیم که چنین رویایی داشته‌ایم. بدین ترتیب ماهیت حافظه برای رویاها، یکسوگرایی شدیدی را مطرح می‌کند که باعث می‌شود رویاها از آنچه که هستند با اطمینان بسیار زیادی پیشگویانه به نظر برسند ما آن رویاهایی را که «تحقق می‌یابند» گزینشی به یاد می‌آوریم.
دکتر سیلاس وایت، استاد فقید روانشناسی فیزیولوژیکی در کالج مولنبرگ عادت داشت به پرسش‌هایی مانند «چگونه این را توضیح می‌دهید که من خواب دیدم پای برادرم شکست و فردایش فهمیدم که پایش در اردوی تابستانی شکسته است؟» این‌گونه پاسخ می‌دهد :
چگونه این را توضیح می‌دهید که بارها خواب دیده‌ام دارم در مرکز آلن تاون قدم می‌زنم و وقتی می‌فهمیدم که چیزی تنم نیست نگران می‌شدم، اما این هرگز در واقعیت رخ نداده است؟» این که چیزی در خواب برایمان رخ دهد دلیل نمی‌شود که باور کنیم احتمال رخ دادن دارد.

@Science4lifee