تجربه ترکیه در توانمندسازی زنان روستایی: از تعاونی تا آب و خاک
به مناسبت روز جهانی زنان روستایی ۱۵ اکتبر
سیاست ترکیه در قبال زنان روستایی بر یک منطق ساده استوار است: زنی که در تولید حضور
سیاست ترکیه در قبال زنان روستایی بر یک منطق ساده استوار است: زنی که در تولید حضور دارد باید به آموزش، اعتبار و تشکل دسترسی پیدا کند. وزارت کشاورزی و جنگلداری از ۲۰۱۵ «برنامه تقویت کارآفرینی زنان در کشاورزی» را آغاز کرد و پیش از آن، در ۲۰۱۲، پروتکل آموزش زنان کشاورز را با اتحادیه اتاق‌های کشاورزی و وزارت خانواده امضا کرده بود. به گفته همین وزارتخانه، طی نزدیک به دو دهه بیش از سه میلیون زن کشاورز در قالب حدود ۲۵۰ هزار فعالیت آموزشی شرکت کرده‌اند؛ رقمی رسمی که باید با احتیاط خوانده شود، اما نشان می‌دهد آموزش ترویجی زنان به یک کارکرد ثابت دولت تبدیل شده است.
دومین ابزار، تبعیض مثبت در اعتبار و سرمایه‌گذاری است. در برنامه‌های توسعه روستایی IPARD که با بودجه اتحادیه اروپا اجرا می‌شود، طرح‌های زنان کارآفرین امتیاز اضافه می‌گیرند، و در برنامه اعتباری جدید ۲۰۲۵، سهم آورده لازم برای وام از ۲۰ درصد به ۱۰ درصد برای زنان و جوانان کاهش یافته است. سومین ابزار، تعاونی است: پروژه WOMENCOOP با همکاری وزارت خانواده و وزارت کشاورزی، آموزش و مشاوره برای تشکیل و تقویت تعاونی‌های زنان را در ۳۰ استان پایلوت پیش برد و ۸۰ تعاونی زنان محصولات خود را در پایان آن عرضه کردند. تعاونی برای زن روستایی یعنی خرید جمعی نهاده و ماشین‌آلات کوچک، دسترسی به بازار و صدایی در تصمیم‌گیری.
در مدیریت آب، «مدارس کاربردی کشاورزان» در حوضه گدیز آموزش صرفه‌جویی آب و کاهش هزینه تولید را در مزرعه خود کشاورزان ارائه کرده‌اند و گزارش رسمی بر مشارکت پررنگ زنان در آن تأکید دارد. در امنیت غذایی و ارزش افزوده، پروژه «خواهرم» (Kız Kardeşim) هزار زن کارآفرین روستایی را در ده استان در زمینه ایمنی غذا، سواد مالی، بازاریابی اینترنتی و مقررات برچسب‌گذاری آموزش می‌دهد، و همکاری با فائو در پروژه «هیچ‌کس جا نماند» آموزش زنجیره ارزش و تحویل تجهیزات به زنان روستایی را در استان‌هایی مانند قهرمان‌مرعش، اردو و بوردور شامل شده است. در حوزه پسماند، پیوند میان کمپوست، باروری خاک و ظرفیت نگهداشت آب در مراسم رسمی کشاورزی زنان مطرح شده، اما هنوز به اندازه آموزش و تعاونی به برنامه‌ای مستقل و فراگیر برای زنان روستایی بدل نشده است.
این تجربه بی‌نقص نیست: بیشتر برنامه‌ها پروژه‌محور و کوچک‌مقیاس‌اند، با میلیون‌ها زن خارج از بازار کار فاصله دارند، و هم‌زمان گفتمان رسمی «سال خانواده» بار مراقبت را بر دوش زنان سنگین‌تر می‌کند. با این حال درس روشن آن برای ایران این است که توانمندسازی از جایی آغاز می‌شود که زن روستایی به‌عنوان کشاورز، مدیر منابع و عضو تعاونی به رسمیت شناخته شود؛ نه صرفاً «یاور» مرد خانواده.
🆔@azambahramiran
به مناسبت روز جهانی زنان روستایی ۱۵ اکتبر
سیاست ترکیه در قبال زنان روستایی بر یک منطق ساده استوار است: زنی که در تولید حضور
سیاست ترکیه در قبال زنان روستایی بر یک منطق ساده استوار است: زنی که در تولید حضور دارد باید به آموزش، اعتبار و تشکل دسترسی پیدا کند. وزارت کشاورزی و جنگلداری از ۲۰۱۵ «برنامه تقویت کارآفرینی زنان در کشاورزی» را آغاز کرد و پیش از آن، در ۲۰۱۲، پروتکل آموزش زنان کشاورز را با اتحادیه اتاق‌های کشاورزی و وزارت خانواده امضا کرده بود. به گفته همین وزارتخانه، طی نزدیک به دو دهه بیش از سه میلیون زن کشاورز در قالب حدود ۲۵۰ هزار فعالیت آموزشی شرکت کرده‌اند؛ رقمی رسمی که باید با احتیاط خوانده شود، اما نشان می‌دهد آموزش ترویجی زنان به یک کارکرد ثابت دولت تبدیل شده است.
دومین ابزار، تبعیض مثبت در اعتبار و سرمایه‌گذاری است. در برنامه‌های توسعه روستایی IPARD که با بودجه اتحادیه اروپا اجرا می‌شود، طرح‌های زنان کارآفرین امتیاز اضافه می‌گیرند، و در برنامه اعتباری جدید ۲۰۲۵، سهم آورده لازم برای وام از ۲۰ درصد به ۱۰ درصد برای زنان و جوانان کاهش یافته است. سومین ابزار، تعاونی است: پروژه WOMENCOOP با همکاری وزارت خانواده و وزارت کشاورزی، آموزش و مشاوره برای تشکیل و تقویت تعاونی‌های زنان را در ۳۰ استان پایلوت پیش برد و ۸۰ تعاونی زنان محصولات خود را در پایان آن عرضه کردند. تعاونی برای زن روستایی یعنی خرید جمعی نهاده و ماشین‌آلات کوچک، دسترسی به بازار و صدایی در تصمیم‌گیری.
در مدیریت آب، «مدارس کاربردی کشاورزان» در حوضه گدیز آموزش صرفه‌جویی آب و کاهش هزینه تولید را در مزرعه خود کشاورزان ارائه کرده‌اند و گزارش رسمی بر مشارکت پررنگ زنان در آن تأکید دارد. در امنیت غذایی و ارزش افزوده، پروژه «خواهرم» (Kız Kardeşim) هزار زن کارآفرین روستایی را در ده استان در زمینه ایمنی غذا، سواد مالی، بازاریابی اینترنتی و مقررات برچسب‌گذاری آموزش می‌دهد، و همکاری با فائو در پروژه «هیچ‌کس جا نماند» آموزش زنجیره ارزش و تحویل تجهیزات به زنان روستایی را در استان‌هایی مانند قهرمان‌مرعش، اردو و بوردور شامل شده است. در حوزه پسماند، پیوند میان کمپوست، باروری خاک و ظرفیت نگهداشت آب در مراسم رسمی کشاورزی زنان مطرح شده، اما هنوز به اندازه آموزش و تعاونی به برنامه‌ای مستقل و فراگیر برای زنان روستایی بدل نشده است.
این تجربه بی‌نقص نیست: بیشتر برنامه‌ها پروژه‌محور و کوچک‌مقیاس‌اند، با میلیون‌ها زن خارج از بازار کار فاصله دارند، و هم‌زمان گفتمان رسمی «سال خانواده» بار مراقبت را بر دوش زنان سنگین‌تر می‌کند. با این حال درس روشن آن برای ایران این است که توانمندسازی از جایی آغاز می‌شود که زن روستایی به‌عنوان کشاورز، مدیر منابع و عضو تعاونی به رسمیت شناخته شود؛ نه صرفاً «یاور» مرد خانواده.
🆔@azambahramiran
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment