✳️ تاریخچه تذکره‌نویسی و جُنگ شعر
یکی از مقولات ادبی گردآوری اشعار و احوال شاعران است که پیشینه آن به قرن چهار و پنج می‌رسد. کهن‌ترین اثر در این زمینه، یتیمة‌الدهر فی شعراء اهل‌العصر از ابومنصور عبدالملک ثعالبی نیشابوری در قرن چهار و پنج است که به گزیده اشعار بر اساس منطقه پرداخته‌است. (یتیمه یعنی یگانه). دنباله این کتاب با عنوان دُمیَة‌القصر و عُصرت اهل‌العصر از علی بن حسن ابوالحسن باخَرزی خراسانی (کاتب طغرل سلجوقی) است. (دمیه یعنی پیکر و عصره یعنی پناهگاه). ادامه این اثر از عمادالدین کاتب اصفهانی است با عنوان خریدة‌القصر (خریدة: مروارید ناسفته، باکره).مجمع‌النوادر معروف به چهارمقاله از نظامی عروضی سمرقندی، تذکره‌ای در قرن ششم است که فصلی را به شاعران اختصاص داده‌است.
لباب‌الالباب محمد عوفی در قرن شش و هفت اثر دیگری است که از آغاز اسلام تا حیات عوفی را شامل می‌شود و عاری از افسانه نیست. مثلا ادعای اینکه بهرام گور صاحب دیوان شعر بوده‌است.
دولت‌شاه سمرقندی در اواخر قرن نهم تذکرة‌الشعرا را گردآوری کرد که از شاعران گذشته تا حیات نویسنده را شامل است.
در اواخر قرن دوازده آتشکده آذر اثر لطفعلی بیک آذر بیگدلی تألیف شد.
مجمع‌الفصحا از رضا قلی‌خان هدایت در اواخر قرن سیزده اثر دیگری در این زمینه است.
در بین تذکره‌ها برخی آثار به گزینش اشعار بر اساس منطقه پرداخته‌اند. مانند تذکره ناظم بدخشی، که به شاعران بلخ، بدخشان، بخارا و برخی محلات ایران اختصاص دارد. تحفة‌الشعرا به شاعران دَکَن در جنوب هند پرداخته. یا تذکره شاعران یزد از مهدی یزدی، تذکره شاعران سمنان از نصرت‌اله نوح و ...
برخی جنگ‌های شعری هم به گردآوری شعر انجمن‌ها پرداخته‌اند. مانند تذکره مسکین اصفهانی در قرن سیزده.
برخی نیز موضوعی‌اند. مانند تذکره میخانه از فخرالزمانی قزوینی که به ساقی‌نامه‌ها محدود است.
برخی تذکره‌های مشهور:
تذکره سامی، خزانه عامره، ثمر اصفهانی، شکرستان، ید بیضا، آزاد، کاروان هند و ...
درباره تذکره‌ها تحقیقاتی هم انجام شده‌است: سخن و سخنوران از فروزانفر، تاریخ تذکره‌های فارسی از گلچین معانی و ...
امروزه هم گزیده اشعار به شکل‌ها و با معیارهای گوناگون تهیه می‌شود که از چند دهه پیش به حالت تحقیق‌گونه منتشر شده و همچنان تألیف می‌شوند. مانند گزیده‌اشعار به گزینش و گزارش مهدی حمیدی، محمدجعفر محجوب، مهدی سهیلی، محمداسحاق هندی، محمد قهرمان، براهنی، کدکنی، حقوقی، شمس لنگرودی، شمیسا و ...
(با نگاهی بر ویکی‌پدیای تذکره)
✳️ مهدی شعبانی
@ghazalshermahdishabani
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
یکی از مقولات ادبی گردآوری اشعار و احوال شاعران است که پیشینه آن به قرن چهار و پنج می‌رسد. کهن‌ترین اثر در این زمینه، یتیمة‌الدهر فی شعراء اهل‌العصر از ابومنصور عبدالملک ثعالبی نیشابوری در قرن چهار و پنج است که به گزیده اشعار بر اساس منطقه پرداخته‌است. (یتیمه یعنی یگانه). دنباله این کتاب با عنوان دُمیَة‌القصر و عُصرت اهل‌العصر از علی بن حسن ابوالحسن باخَرزی خراسانی (کاتب طغرل سلجوقی) است. (دمیه یعنی پیکر و عصره یعنی پناهگاه). ادامه این اثر از عمادالدین کاتب اصفهانی است با عنوان خریدة‌القصر (خریدة: مروارید ناسفته، باکره).مجمع‌النوادر معروف به چهارمقاله از نظامی عروضی سمرقندی، تذکره‌ای در قرن ششم است که فصلی را به شاعران اختصاص داده‌است.
لباب‌الالباب محمد عوفی در قرن شش و هفت اثر دیگری است که از آغاز اسلام تا حیات عوفی را شامل می‌شود و عاری از افسانه نیست. مثلا ادعای اینکه بهرام گور صاحب دیوان شعر بوده‌است.
دولت‌شاه سمرقندی در اواخر قرن نهم تذکرة‌الشعرا را گردآوری کرد که از شاعران گذشته تا حیات نویسنده را شامل است.
در اواخر قرن دوازده آتشکده آذر اثر لطفعلی بیک آذر بیگدلی تألیف شد.
مجمع‌الفصحا از رضا قلی‌خان هدایت در اواخر قرن سیزده اثر دیگری در این زمینه است.
در بین تذکره‌ها برخی آثار به گزینش اشعار بر اساس منطقه پرداخته‌اند. مانند تذکره ناظم بدخشی، که به شاعران بلخ، بدخشان، بخارا و برخی محلات ایران اختصاص دارد. تحفة‌الشعرا به شاعران دَکَن در جنوب هند پرداخته. یا تذکره شاعران یزد از مهدی یزدی، تذکره شاعران سمنان از نصرت‌اله نوح و ...
برخی جنگ‌های شعری هم به گردآوری شعر انجمن‌ها پرداخته‌اند. مانند تذکره مسکین اصفهانی در قرن سیزده.
برخی نیز موضوعی‌اند. مانند تذکره میخانه از فخرالزمانی قزوینی که به ساقی‌نامه‌ها محدود است.
برخی تذکره‌های مشهور:
تذکره سامی، خزانه عامره، ثمر اصفهانی، شکرستان، ید بیضا، آزاد، کاروان هند و ...
درباره تذکره‌ها تحقیقاتی هم انجام شده‌است: سخن و سخنوران از فروزانفر، تاریخ تذکره‌های فارسی از گلچین معانی و ...
امروزه هم گزیده اشعار به شکل‌ها و با معیارهای گوناگون تهیه می‌شود که از چند دهه پیش به حالت تحقیق‌گونه منتشر شده و همچنان تألیف می‌شوند. مانند گزیده‌اشعار به گزینش و گزارش مهدی حمیدی، محمدجعفر محجوب، مهدی سهیلی، محمداسحاق هندی، محمد قهرمان، براهنی، کدکنی، حقوقی، شمس لنگرودی، شمیسا و ...
(با نگاهی بر ویکی‌پدیای تذکره)
✳️ مهدی شعبانی
@ghazalshermahdishabani
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment