خطای ترکیب

| جعفر ساعی نیا

چیزی را که اهل منطق «خطای ترکیب» می‌نامند، این باور است که آنچه در مورد جزء صادق است، در مورد کل نیز صادق است. یک طرفدار بیسبال در ورزشگاه در حالت ایستاده می‌تواند بازی را بهتر ببیند؛ اما اگر همه طرفداران بایستند، همه بهتر نخواهند دید. بسیاری از سیاست‌های اقتصادی متضمن خطای ترکیب است، زیرا وقتی سیاستمداران به کمک گروه، صنعت، ایالت یا دیگر دارندگان منافع خاص می آیند، منافع آنها را به گونه‌ای ارائه می‌کنند که گویی این نفع خالص برای جامعه است و نه اینکه اساساً از «عمرو می‌دزدند تا به زید بدهند.»
مثلاً بسیاری از دولت‌های محلی از سیاست‌هایی پیروی می‌کنند که برای جلب بنگاه‌های جدید یا مردم دارای درآمد بیشتر طراحی شده است، و انتظار دارند هر دو آن‌ها درآمد مالیاتی بیشتری را ایجاد نمایند. تمام یک محله را تخریب کرده و ساخت خانه‌ها و مراکز خرید سطح بالا به جای آن را وسیله‌ای برای تجدید حیات جامعه دانسته‌اند. دولت فدرال اغلب برای این عملیات یارانه پرداخت می‌کند بدون در نظر داشتن آنکه بنگاه‌ها و مردم دارای درآمد بالاتر که به این محلات جذب می‌شوند، اساساً از محل دیگری منتقل می شوند، حال آنکه مردمی معمولاً با درآمد پایین‌تر که از این محل‌ها رانده می‌شوند نیز به جای دیگری منتقل می‌گردند. اما دولت‌ها ـ از سطح محلی گرفته تا سطح ملی - برنامه‌های بی‌شماری را برای مشارکت در چیزی اجرا کرده‌اند که معمولاً حداکثر عملی با جمع صفر و اغلب عملی با جمع منفی است؛ زیرا میلیون‌ها زندگی در سراسر کشور مختل می‌شود و میلیاردها دلار حاصل از مالیات صرف تخریب مناطقی می‌گردد که هیچ گونه نفع خالصی برای کل کشور ندارد. از آنجا که سیاست‌های تحمیلی دولت، بر خلاف معاملات بازار، معاملات اختیاری نیست، عملیات جمع صفر و جمع منفی می‌تواند الى‌الابد ادامه یابد.
با این همه، ممکن است در هر محل خاص، نقشه‌های تأثیرگذار قبل و عکس‌های تأثیرگذار بعد از اجرای آن طرح برای نشان دادن صحنه «قبل» و «بعد» از بازسازی و گرامیداشت اصلاحات مشهود ارائه گردد. سال‌های سال عکاسان دوست داشتند از زاغه‌نشینی‌های واشنگتن عکس‌هایی بگیرند که گنبد ساختمان کنگره در پس زمینه آن‌ها مشهود بود. در نهایت، پروژه‌های گسترده جمع‌آوری زاغه‌نشینی‌ها به این عکس‌های خجالت‌آور پایان داد، اما مردمی که از این محل آواره شدند برای زندگی به جاهای دیگری رفتند و بسیاری از مناطق دیگر را به زاغه‌نشینی تبدیل کردند. البته این زاغه‌های جدید حالا در فاصله سیاسی مناسبی از ساختمان کنگره واقع شده بود!
اغلب گفته می‌شود که خرج کردن دولت برای اقتصاد مفید است؛ زیرا پول پرداختی خرج می‌شود و دوباره خرج می‌شود، ایجاد شغل می‌کند، درآمدها را افزایش می‌دهد و ضمن این فرایند، درآمد مالیاتی ایجاد می‌کند. اما معمولاً اگر پول دولت در دست مؤدیانی می‌ماند که مالیات از آنها اخذ شد، آنها هم آن را خرج می‌کردند و آن نیز باز خرج می‌شد، ایجاد اشتغال می‌کرد و در ضمن این فرایند، درآمدها را افزایش می‌داد، این وضعیت نیز در حدی که به انتقال پول مربوط باشد، در بهترین حالت یک فرایند جمع صفر است، و در حدی که نرخ‌های بالای مالیات برای تأمین مالی مخارج دولت انگیزه انجام همه کارهای لازم برای ایجاد فعالیت اقتصادی و رفاه ناشی از آن را کاهش می‌دهد، فرایند جمع منفی است.
طرفداران سیاست حفظ «فضای باز» به منظور ممانعت از «تجمع بیش از حد جمعیت»، از این حقیقت غافل‌اند که اندازه کل جمعیت از این گونه سیاست‌ها تأثیر‌نمی‌پذیرد، و این بدان معنی است که مردمی که از‌ زندگی آن‌ها در یک منطقه معین ممانعت می‌شود، منطقه دیگری را پرجمعیت‌تر از چیزی می‌سازند که در غیر این‌ صورت می‌بود.

✅ @karkhone