✳️ بحثی در باره شبکه معنایی و مراعات نظیر
شبکه ها ومجموعه ها در سخن بر زیبایی ولطف وانسجام آن می افراید.مثلا درخت،گل،شکوفه یک مجموعه هستند وشمع ،گل،پروانه مجموعه ی دیگری هستند. به این هم نشینی ها وارتباط واژه ها ومجموعه ها با هم دیگر که چندین حلقه را به هم پیوند می دهند ،زنجیره ی معنایی یا شبکه ی معنایی می گویند در نتیجه دامنه ی شبکه ی معنایی گسترده تر از مراعات نظیر است.هر شبکه ی معنایی از چندین مجموعه ی مراعات نظیر تشکیل شده است.مثلا ابر ،باران ،برف مجموعه مراعات نظیر دیگر که با مجموعه های دیگر یک شبکه ی معنایی گسترده درست کرده اند می باشند.
در ارایه مراعات نظیر بین حد اقل دو واژه از نظر معنایی تناسب وجود دارد که باعث میشود سخن ما زیباتر و گیراتر شود . اگر گوینده در کلام خویش مجموعه ای از کلمات را بیاورد که به نوعی با هم تناسب و ارتباط داشته باشند ، آن را مراعات نظیر گویند . نکته : تناسب میان کلمات می تواند از نظر جنس ، نوع ، مکان ، زمان ، همراهی و … باشد .
نکته : بیشترین کاربرد مراعات نظیر در شعر است اما گاهی در نثر هم دیده می شود .
نکته : آرایه های مراعات نظیر ممکن است بین دو کلمه یا بیشتر اتفاق بیفتد .
نکته:مراعات نظیر پرکاربردترین آرایه در ادبیات فارسی است و در اشعار سعدی، مولوی، حافظ وفردوسی بسیار یافت میشود. (نام دیگر مراعات نظیر تناسب میباشد.)
آن چه واقعیت است این است که یک آرایه ادبی مستقل به نام شبکه معنایی در منابع بلاغی نیامده و از اصطلاحات جدید است ولی مراعات نظیر چرا که نه.
اگر تناسب حداقل بین دو واژه را مراعات نظیر بدانیم با تعریف مراعات نظیر در کتب بلاغی و مواد درسی آرایه های ادبی مغایرت دارد زیرا آرایه های ادبی مراعات نظیر را چنین تعریف کرده: آوردن واژه هایی از یک مجموعه است که با هم تناسب دارند و مثال بارز (ابر و باد و مه خورشید و فلک...)که چندین واژه است آمده است و ادبیات دهم نیز همین مثال را برای مراعات نظیر آورده است یا مثال های دیگر پس حصر و صرف دو واژه را مراعات نظیر و بیشتر از آن را شبکه معنایی دانستن منتفی است از طرف دیگر در ادبیات دهم ؛چیزهایی که به صورت یک مجموعه یا شبکه می آید شبکه معنایی می گویند.
این تعریف چه مغایرتی با تعریف مراعات نظیر دارد؟
در ادبیات دهم در تعریف مراعات نظیر چنین آمده؛کاربرد مناسب شبکه معنایی در شعر و نثر.
با ذکر همان مثال(ابر و باد و...)
در ادبیات دهم (تیغ و گرز و کمند) را شبکه معنایی گرفته عین همین مثال در آرایه های ادبی (کمان و سپر و پیکان) مراعات نظیر و در کتاب معلم ادبیات دهم درس رستم و اشکبوس (بوق و کوس و سپه) را مراعات نظیر گرفته است.
این چه معنایی می تواند داشته باشد؟
هیچ کتابی مراعات نظیر را منحصر به حداقل و حداکثر واژگان نکرده است بلکه مجموعه را ذکر کرده است .
آن‌چه به نظر می‌رسد این است که اگر از نظرگاه زبانی به واژگان بنگریم، نسبت و مناسبت بین آن‌ها شبکهٔ معنایی است و اگر از نظرگاه ادبی بدان نظر اندازیم، مراعات نظیر است. البته این تداخل در مورد تضاد نیز وجود دارد. هم از بعد زبانی و هم از نظر ادبی بدان پرداخته‌اند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
شبکه ها ومجموعه ها در سخن بر زیبایی ولطف وانسجام آن می افراید.مثلا درخت،گل،شکوفه یک مجموعه هستند وشمع ،گل،پروانه مجموعه ی دیگری هستند. به این هم نشینی ها وارتباط واژه ها ومجموعه ها با هم دیگر که چندین حلقه را به هم پیوند می دهند ،زنجیره ی معنایی یا شبکه ی معنایی می گویند در نتیجه دامنه ی شبکه ی معنایی گسترده تر از مراعات نظیر است.هر شبکه ی معنایی از چندین مجموعه ی مراعات نظیر تشکیل شده است.مثلا ابر ،باران ،برف مجموعه مراعات نظیر دیگر که با مجموعه های دیگر یک شبکه ی معنایی گسترده درست کرده اند می باشند.
در ارایه مراعات نظیر بین حد اقل دو واژه از نظر معنایی تناسب وجود دارد که باعث میشود سخن ما زیباتر و گیراتر شود . اگر گوینده در کلام خویش مجموعه ای از کلمات را بیاورد که به نوعی با هم تناسب و ارتباط داشته باشند ، آن را مراعات نظیر گویند . نکته : تناسب میان کلمات می تواند از نظر جنس ، نوع ، مکان ، زمان ، همراهی و … باشد .
نکته : بیشترین کاربرد مراعات نظیر در شعر است اما گاهی در نثر هم دیده می شود .
نکته : آرایه های مراعات نظیر ممکن است بین دو کلمه یا بیشتر اتفاق بیفتد .
نکته:مراعات نظیر پرکاربردترین آرایه در ادبیات فارسی است و در اشعار سعدی، مولوی، حافظ وفردوسی بسیار یافت میشود. (نام دیگر مراعات نظیر تناسب میباشد.)
آن چه واقعیت است این است که یک آرایه ادبی مستقل به نام شبکه معنایی در منابع بلاغی نیامده و از اصطلاحات جدید است ولی مراعات نظیر چرا که نه.
اگر تناسب حداقل بین دو واژه را مراعات نظیر بدانیم با تعریف مراعات نظیر در کتب بلاغی و مواد درسی آرایه های ادبی مغایرت دارد زیرا آرایه های ادبی مراعات نظیر را چنین تعریف کرده: آوردن واژه هایی از یک مجموعه است که با هم تناسب دارند و مثال بارز (ابر و باد و مه خورشید و فلک...)که چندین واژه است آمده است و ادبیات دهم نیز همین مثال را برای مراعات نظیر آورده است یا مثال های دیگر پس حصر و صرف دو واژه را مراعات نظیر و بیشتر از آن را شبکه معنایی دانستن منتفی است از طرف دیگر در ادبیات دهم ؛چیزهایی که به صورت یک مجموعه یا شبکه می آید شبکه معنایی می گویند.
این تعریف چه مغایرتی با تعریف مراعات نظیر دارد؟
در ادبیات دهم در تعریف مراعات نظیر چنین آمده؛کاربرد مناسب شبکه معنایی در شعر و نثر.
با ذکر همان مثال(ابر و باد و...)
در ادبیات دهم (تیغ و گرز و کمند) را شبکه معنایی گرفته عین همین مثال در آرایه های ادبی (کمان و سپر و پیکان) مراعات نظیر و در کتاب معلم ادبیات دهم درس رستم و اشکبوس (بوق و کوس و سپه) را مراعات نظیر گرفته است.
این چه معنایی می تواند داشته باشد؟
هیچ کتابی مراعات نظیر را منحصر به حداقل و حداکثر واژگان نکرده است بلکه مجموعه را ذکر کرده است .
آن‌چه به نظر می‌رسد این است که اگر از نظرگاه زبانی به واژگان بنگریم، نسبت و مناسبت بین آن‌ها شبکهٔ معنایی است و اگر از نظرگاه ادبی بدان نظر اندازیم، مراعات نظیر است. البته این تداخل در مورد تضاد نیز وجود دارد. هم از بعد زبانی و هم از نظر ادبی بدان پرداخته‌اند.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment