تفکرات اقتصادی یک رئیس‌جمهور


زاده 1312 در روستای باغچه همدان و فرزند آیت‌الله نصرالله بنی‌صدر از روحانیون بانفوذ همدان بود، خانواده بنی‌صدر از ملاکین بزرگ همدان بودند علی‌رغم تعلق او به خانواده‌ای متمول بعدها طرفدار سوسیالیسم و برابری اجتماعی و اقتصادی شد و حتی برخی به وی و دوستانش لقب «مائوئیست» دادند. ابوالحسن به خواست پدرش باید به جرگه روحانیون می‌پیوست اما او چنین قصدی نداشت در حدود سالهای 33-1331 در كنكور دانشگاه شركت كرد اما به علت آنكه به زبان انگلیسی تسلط نداشت در كنكور قبول نشد و وارد دانشكده معقول و منقول (الهیات) شد و از آنجا لیسانس گرفت. وی پس از فراگیری زبان فرانسه بار دیگر در كنكور دانشكده حقوق شركت كرد و در رشته اقتصاد دانشگاه تهران پذیرفته شد و این رشته را نیز به اتمام رساند. او از طریق فعالیت‌های علمی در مركز تحقیقات اجتماعی توانست مجوز تحصیل و تحقیق را در فرانسه به دست آورد. اما بنی‌صدر علی‌رغم برخی از ادعاها هیچ مدرک آکادمیک دیگری در رشته اقتصاد کسب نکرده است. جلال‌الدین فارسی در اینباره مدعی است: او اصلاً اسلام را نمی‌فهمید و خب عضو جبهه ملی هم بود خلاصه این كه از قرآن هیچ نمی‌فهمید. ... بنی‌صدر واقعاً آدم كم‌سوادی هم بود با حضور چندین ساله در فرانسه باز هم فرانسه را خوب یاد نگرفته بود. حتی فوق لیسانس را هم نگرفته بود اما بعد از آن كه رئیس جمهور شد یك دكترای قلابی برایش درست كردند.

تفکرات اقتصادی اولین رئیس جمهور ایران به دلیل سبقه اقتصادیش و ریشه دواندن تفکرش در اقتصاد ایران پس از انقلاب قابل تأمل است. با این حال پرداختن به سابقه او خالی از لطف نیست، بی‌شک بنی‌صدر از عناصر تأثیرگذار در پیروزی انقلاب و جلب حمایت عناصر خارجی بود، بنی‌صدر چه باسواد و چه بی‌سواد در آراستن پلیدی هنر غیرقابل کتمانی داشت.

بنی‌صدر چنانكه خود می‌گوید فعالیت‌های سیاسی خود را در سال‌های 31-1330 زمانی كه حدود 19 سال داشت با دعوت از دوستانش در منزل و بحث راجع به نهضت ملی شدن صنعت نفت آغاز كرد. و از همان سال بهترین روش حكومت را «جمهوری» می‌دانست و این مطلب را با دوستانش در میان گذاشته بود. او می‌گوید تحت تأثیر برادرش (فتح االله بنی‌ صدر) كه 8 سال از او بزرگتر بود با نهضت ملی آشنا شد. در اعتراضات دانشجویی جبهه ملی اول بهمن 1340 بنی صدر هنگامی كه 28سال سن داشت به رهبری تظاهرات انتخاب شد. وی به نمایندگی از سوی دانشجویان دانشگاه تهران در كمیته برگزاری راهپیمایی شركت كرد و به همراه نمایندگان دانشجویان دانشگاه‌های تهران در منزل كریم سنجانی رهبر جبهه ملی گرد هم آمدند و نمایندگان، وی را به عنوان رهبر تظاهرات انتخاب كردند. حسن پارسا و عباس شیبانی از اعضای این كمیته بودند. بنی‌صدر در همین تظاهرات مجروح شد. وی دو بار بین سال‌های 42-1339 به مدت كوتاه دستگیر و زندانی شد ولی به سرعت آزاد شد.

بنی‌صدر همراه با حسن حبیبی مدتی با احسان نراقی در ارتباط بودند احسان نراقی مدیر وقت موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، در مورد مدت همكاری بنی‌صدر با خود می‌‎‍‌‌گوید: بنی‌صدر و حبیبی چهارسال پیش من بودند و من خیلی تلاش كردم و برایشان بورس گرفتم و فرستادمشان فرانسه. نراقی با آنکه از خویشاوندان فرح دیبا بود مؤسسه مذکور را تبدیل به مرکز تعلیم جوانان و دانشجویان مخالف رژیم پهلوی کرده بود.

طی سال‌های قبل از خروج از ایران بین سال‌های 41-1339 بنی صدر در كمیته دانشجویی جبهه ملی ایران به فعالیت پرداخت و در همین سال‌ها با سران اصلی جبهه ملی، چون الهیار صالح، غلامحسین صدیقی، مهدی بازرگان، شاهپور بختیار، كریم سنجانی، داریوش فروهر و دیگران آشنا شد. بنی‌صدر در خاطرات خود می‌نویسد همیشه جزو جناح تندرو و مخالف همیشگی محافظه‌كاران جبهه ملی بوده است. بعلاوه اینكه نسبت به بی‌عملی و احتیاط بیش از حد سران آن در مخالفت با حكومت شاه معترض بوده است.

در همین سال‌ها بنی‌صدر از حضور در دولت علی امینی كه چهره‌ای اصلاح‌طلب و منتقد شاه و متمایل به جبهه ملی بود خودداری می‌كند. او در آن سالها كمتر از 30 سال سن داشت و می‌توانست به سرعت در دولت مدارج ترقی را طی کند. بنی‌صدر در سال 1341 از ایران خارج شده و به عضویت کنفدراسیون دانشجویان خارج کشور که ماهیت چپ داشتند درآمد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment