کارآفرینی، توهمها و آسیبها (اینک آخرالزمان) | مسعود زمانی
۹ – اخلاق داشته باشیم (به خاطر چند دلار بیشتر)
در هفتههای گذشته شاهد بودیم که کسب و کارهای نوپا و کارآفرینان بعد از مدتها فکر کردن و خلاقیت زدن، سبک جدید از هرزهنگاری در قالب تبلیغ را مد کردهاند که اخیرا برای نمونه میشود به سفارش غذا، بیمه و آموزش آنلاین اشاره کرد. عزیزان دل هیچ هدفی وسیله را توجیه نمیکند و اخلاق حتی اگر نسبی هم باشد در خصوص برخی مسائل نظیر توهینهای جنسیتی و تبعیضآمیز و استفاده از محتوای ج*نس*ی و یا بکار بردن الفاظ زشت در مدیومی که احتمالا کودکان و نوجوانان زیادی مخاطب آن خواهند بود (که بنظر میاد اتفاقاً در مورد آموزش آنلاین دقیقاً هدف تهییج همین نوجوانها بوده است) در هیچ فرهنگی و جامعهای کار درستی نیست.
ما هر جایی که مینشینیم از کمکاری دولت در بخش فرهنگ مینالیم و میگوییم دروغ و بیاخلاقی و خیانت در جامعه بیداد میکند و از نابرابری و توهین جنسیتی به نیمی از جامعه نقد داریم و مطمئن هستیم خودمان خوبترین موجودات عالم هستیم، در صورتیکه تا دستمان میرسد و برای بیارزشترین اهداف، براحتی اصول پایهای را زیرپا میگذاریم.
از آن کسی که این نوع تبلیغات را میسازد انتظاری نمیشود داشت، چون اتفاقاً دوستمان، رو و عیان بازی میکند و ادعایی هم ندارد و حتی خود را محملی برای نقد اجتماعی میداند!!! مشکل من با عزیزانی است که احتمالاً خودشان خانم هستند و یا کودک دارند، واقعاً بنظر شما خانم محترمی که این تبلیغ را سفارش دادهاید توهین به زنان امر روزمره و عادی است؟ و یا خوشتان میآید فرزند شما و نزدیکانتان با ادبیات مشابه این تبلیغات با شما سخن بگویند؟
بشکل طنزی ما داریم همان اشتباهاتی را میکنیم که پدران ما در سالهای گذشته مرتکب شدهاند و بجای مصلحتاندیشی و ساختن آینده، فقط حال خود را میبینیم و منفعت روز خودمان را میسنجیم. عزیزان من که احتمالا همه تحصیلکرده و از بهترین دانشگاههای کشور هستید واقعاً انتظار ما از شما بیش از این است و حتماً یک جایی را بد جوری اشتباه رفتهایم که من مجبور میشوم این متن و موضوعات بدیهی را گوشزد کرده و یا بنویسم.
من در همان گروهی که عزیزان حضور داشتند یکبار این مطلب را گفتم و مجدداً آن را تکرار میکنم:
اگر کسانی هستند که بهر دلیل بی اخلاق بازی میکنند یا رانتی (نظیر تبلیغ در ماهواره و هرجا) دارند هیچ توجیهی برای ما نیست که کار غیراخلاقی بکنیم هرچند که غیرقانونی نباشد.
نباید استدلال کنیم که تبلیغات بیرحم است و مثال خودمان را از دهها برندی که اینکارها را کردهاند و موفق شدهاند بیاوریم، مثل این میماند که من خشونت و جنگ را تجویز کنم چون حتماً جایی در تاریخ کسی از آن بهرهای برده است. اینکه کسی کار بدی کرده و موفق شده است هیچوقت نباید مانع ذهنی ما برای انجام کارهای غیراخلاقی را از بین ببرد.
من وقتی که همچین استدلالهایی رو میشنوم دو نکته خیلی برام روشن میشه:
اول ناتوانی و عجز در خلاقیت! یعنی شما بجای اینکه بشینید ساعتها و روزها فکر کنید چجوری مخاطب رو با پیام درست برای کسب و کارت جمع کنی، خیلی شیک میای تصمیم میگیری که امثال فلان اینفلوئنسر اینستاگرامی یا انیمیشن ساز هزلمحور برایت تبلیغ کنه و تو غافل از این هستی که محملی شدهای برای گسترش ابتذال و اعتماد به نفس به آن دوست عزیز اینستایی برای تکرار ویدیوهای زشت خود…
دوم اینکه مطمئنتم هیچکدوم از این کسب و کارها مانایی و پایداری ندارند، چون تجربه به من نشون داده اصول درست هست که پابرجا میماند نه ضد فرهنگ و ضد عقل سلیم!
من مطمئنم که شما عزیزان (امثال بیمه و آموزش آنلاین) هیچ وقت موثری برای طراحی کمپین و پیام و محتوای تبلیغاتی خود نگذاشتهاید، خواهش من این است که بیش از این برای این موضوعات فکر کنید و حداقل کپی خوبی از نمونههای موفق خارجی بکنید.
✅ @karkhone