🎯 اِنْ‌شیتیفیکِیشِن
پلتفرمهای دیجیتال چطور به فنا می‌روند؟
🔴 کوری داکترو، واژۀ انشیتیفیکیشن را برای توضیح پدیده‌ای ساخت که پلتفرمهای بزرگ دیجیتال را به فروپاشی می‌کشاند. این روند به صورت خلاصه چنین است: «پلتفرم‌ها خست با کاربران خوش‌رفتاری می‌کنند. بعد، برای رضایت مشتریان تجاری، کاربران را قربانی می‌کنند و درنهایت مشتریان تجاری را هم قربانی می‌کنند تا تمام منافع اقتصادی را برای خودشان نگه دارند. سپس از هم می‌پاشند».
از نظر داکترو، اِن‌شیتیفیکیشن نقشی اساسی در افول محبوبیت صنعت فناوری در افکار عمومی داشته است.
🔴 پل گرومن، اقتصاددان برندۀ جایزۀ نوبل، می‌گوید مفهومی که داکترو ساخته است، فراتر از سطح شرکت‌های تکنولوژیک نیز کاربرد دارد و در واقع توضیح می‌دهد چطور هر کسبوکار مبتنی بر شبکه رو به فروپاشی می‌رود.
🔴 کروگمن می‌نویسد: فرض کنید کسب‌وکاری را اداره می‌کنید که محصولش از اثرات شبکه‌ای بهره‌مند است: یعنی هرچه کاربرانش بیشتر باشند، برای دیگر کاربران جذاب‌تر می‌شود.
پلتفرمهای اجتماعی مانند فیسبوک یا تیک‌تاک مثال‌های روشن آن‌اند، اما همین منطق درمورد خدماتی چون اوبر یا کالاهایی مثل خودروهای برقی نیز صدق می‌کند. راهبرد بهینه برای بیشینه‌سازی سود چیست؟ پاسخ ظاهراً ساده است: ابتدا با ارائۀ خدمات جذاب و کم‌هزینه شبکۀ بزرگی بسازید، سپس از این پایگاه مشتریان بهره‌برداری کنید.
🔴 در مسیر این بهره‌برداری، فرایند ان‌شیتیفیکشن شروع می‌شود: با افزایش قیمت، کاهش کیفیت، اجبار به تماشای تبلیغات، یا ترکیبی از همۀ این‌ها.
🔴 شرکت این مسیر را آنقدر ادامه می‌دهد که دیگر رشد پایگاه مشتریان متوقف می‌شود. یعنی دیگر کسی قدم به درون شبکۀ آن نمی‌گذارد. این دقیقاً وضعیتی است که فیسبوک در آن به سر می‌برد. البته شبکۀ قدیمی به آسانی از هم نمی‌پاشد، بنابراین شرکت در رکود ادامه می‌دهد. از نظر کروگمن، چرخه‌ای که شرکت‌ها ابتدا خدمات عالی با قیمت پایین ارائه می‌دهند و درنهایت خدمات ضعیف با قیمت بالا عرضه می‌کنند الگوی طبیعی حیات هر صنعت مبتنی بر اثرات شبکه‌ای است.
🔴 کاربرها نیز این افول تجربۀ کاربری را یک تراژدی اخلاقی می‌بینند. این تصور به وجود می‌آید که روزگاری «آدم‌های خوبی» بودند که کسبوکار خود را در خدمت منافع عمومی اداره می‌کردند، اما بعد یا فاسد شدند، یا زیر فشار سرمایه‌گذاران وادار شدند چنین کنند.
🔴 دکتراو می‌نویسد: «همان کسی که زمانی فیسبوک را به پلتفرمی عالی برای ساختن اجتماعات و پیداکردن دوستان بدل کرده بود حالا آن را به دوزخ بدل کرده. شواهد قابل‌توجهی وجود دارد مبنی بر اینکه مارک زاکربرگ از همان ابتدا آدم عجیبی بوده و خیلی زود، خیلی پیش از آنکه خدمات را نابود کند، سرمایۀ سرمایه‌گذاران را جذب کرده بود. پس چه شده؟ مغزش تاب برداشته؟ یا سرمایه‌گذارانش بی‌رحم‌تر شده‌اند؟» احتمالاً جواب ساده‌تر است: این صرفاً طبیعتِ کسبوکار اوست.
📌 آنچه خواندید مروری کوتاه است بر مطلب «نظریۀ عمومی اِنْ‌شیتیفیکِیشِن» که در سی‌وششمین شمارۀ مجلۀ ترجمان علوم انسانی منتشر شده است. این مطلب گزارشی است از «The General Theory of Enshittification» که نوشتۀ پل کروگمن است. این مطلب در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۵ در وب‌سایت ساب استک منتشر شده است.
منبع؛ترجمان
https://www.linkedin.com/posts/faezeh-nazari_انشیتیفیکیشن-پلتفرمهای-دیجیتال-چطور-activity-7408030242142953472-Nc4G
كانال قواعدبازی
پلتفرمهای دیجیتال چطور به فنا می‌روند؟
🔴 کوری داکترو، واژۀ انشیتیفیکیشن را برای توضیح پدیده‌ای ساخت که پلتفرمهای بزرگ دیجیتال را به فروپاشی می‌کشاند. این روند به صورت خلاصه چنین است: «پلتفرم‌ها خست با کاربران خوش‌رفتاری می‌کنند. بعد، برای رضایت مشتریان تجاری، کاربران را قربانی می‌کنند و درنهایت مشتریان تجاری را هم قربانی می‌کنند تا تمام منافع اقتصادی را برای خودشان نگه دارند. سپس از هم می‌پاشند».
از نظر داکترو، اِن‌شیتیفیکیشن نقشی اساسی در افول محبوبیت صنعت فناوری در افکار عمومی داشته است.
🔴 پل گرومن، اقتصاددان برندۀ جایزۀ نوبل، می‌گوید مفهومی که داکترو ساخته است، فراتر از سطح شرکت‌های تکنولوژیک نیز کاربرد دارد و در واقع توضیح می‌دهد چطور هر کسبوکار مبتنی بر شبکه رو به فروپاشی می‌رود.
🔴 کروگمن می‌نویسد: فرض کنید کسب‌وکاری را اداره می‌کنید که محصولش از اثرات شبکه‌ای بهره‌مند است: یعنی هرچه کاربرانش بیشتر باشند، برای دیگر کاربران جذاب‌تر می‌شود.
پلتفرمهای اجتماعی مانند فیسبوک یا تیک‌تاک مثال‌های روشن آن‌اند، اما همین منطق درمورد خدماتی چون اوبر یا کالاهایی مثل خودروهای برقی نیز صدق می‌کند. راهبرد بهینه برای بیشینه‌سازی سود چیست؟ پاسخ ظاهراً ساده است: ابتدا با ارائۀ خدمات جذاب و کم‌هزینه شبکۀ بزرگی بسازید، سپس از این پایگاه مشتریان بهره‌برداری کنید.
🔴 در مسیر این بهره‌برداری، فرایند ان‌شیتیفیکشن شروع می‌شود: با افزایش قیمت، کاهش کیفیت، اجبار به تماشای تبلیغات، یا ترکیبی از همۀ این‌ها.
🔴 شرکت این مسیر را آنقدر ادامه می‌دهد که دیگر رشد پایگاه مشتریان متوقف می‌شود. یعنی دیگر کسی قدم به درون شبکۀ آن نمی‌گذارد. این دقیقاً وضعیتی است که فیسبوک در آن به سر می‌برد. البته شبکۀ قدیمی به آسانی از هم نمی‌پاشد، بنابراین شرکت در رکود ادامه می‌دهد. از نظر کروگمن، چرخه‌ای که شرکت‌ها ابتدا خدمات عالی با قیمت پایین ارائه می‌دهند و درنهایت خدمات ضعیف با قیمت بالا عرضه می‌کنند الگوی طبیعی حیات هر صنعت مبتنی بر اثرات شبکه‌ای است.
🔴 کاربرها نیز این افول تجربۀ کاربری را یک تراژدی اخلاقی می‌بینند. این تصور به وجود می‌آید که روزگاری «آدم‌های خوبی» بودند که کسبوکار خود را در خدمت منافع عمومی اداره می‌کردند، اما بعد یا فاسد شدند، یا زیر فشار سرمایه‌گذاران وادار شدند چنین کنند.
🔴 دکتراو می‌نویسد: «همان کسی که زمانی فیسبوک را به پلتفرمی عالی برای ساختن اجتماعات و پیداکردن دوستان بدل کرده بود حالا آن را به دوزخ بدل کرده. شواهد قابل‌توجهی وجود دارد مبنی بر اینکه مارک زاکربرگ از همان ابتدا آدم عجیبی بوده و خیلی زود، خیلی پیش از آنکه خدمات را نابود کند، سرمایۀ سرمایه‌گذاران را جذب کرده بود. پس چه شده؟ مغزش تاب برداشته؟ یا سرمایه‌گذارانش بی‌رحم‌تر شده‌اند؟» احتمالاً جواب ساده‌تر است: این صرفاً طبیعتِ کسبوکار اوست.
📌 آنچه خواندید مروری کوتاه است بر مطلب «نظریۀ عمومی اِنْ‌شیتیفیکِیشِن» که در سی‌وششمین شمارۀ مجلۀ ترجمان علوم انسانی منتشر شده است. این مطلب گزارشی است از «The General Theory of Enshittification» که نوشتۀ پل کروگمن است. این مطلب در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۵ در وب‌سایت ساب استک منتشر شده است.
منبع؛ترجمان
https://www.linkedin.com/posts/faezeh-nazari_انشیتیفیکیشن-پلتفرمهای-دیجیتال-چطور-activity-7408030242142953472-Nc4G
كانال قواعدبازی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment