به واقع اینجا نان از نفت تولید می‌شود( اتفاقی که خوشه با ظرافت به آن پرداخته است)
بنابراین می‌شود در کار خوشه یک رابطه پنهان میان قیر و نان دید به خصوص که نام اثر مورد ارائه نان است: قیر یادآور نفت است و نان یادآور معیشت؛ نانی که از نفت بر سر سفره‌ها نشسته...معنا و برساختی که تنها اینجا شکل می‌گیرد و حاصل خلاقیت و حساسیت هنرمند به جهانی است که در آن زیست می‌کند.
در نتیجه، چیزی که در ظاهر فقط یک بازی میان برنج و نان و پرتره‌های زنان است، می‌تواند به رابطه‌ای میان نفت، اقتصاد، کار، کالا، بدن و مالکیت تبدیل شود.و شاید عنوان «حق محفوظ» دوباره در پایان خودش را نشان دهد. حق زن بر تصویرش، حق انسان بر کارش، حق آدم‌ها بر نان‌شان و زنده بودن و حتی حق جامعه بر منابعی که زندگی اقتصادی‌اش به آنها وابسته است.

نمی‌دانم خوشه شایان هنگام ساختن این پرفورمنس دقیقاً به همه این لایه‌ها فکر کرده بوده یا نه؛ و شاید اصلاً لازم نباشد بداند. اثر هنری گاهی از قصد اولیه هنرمند بزرگ‌تر می‌شود.

آنچه برای من از «حق محفوظ» باقی ماند، همین تناقض بود: ما وارد نمایشگاه می‌شویم، برنجی را می‌کوبیم، در تولید مشارکت می‌کنیم و در پایانتصویر یک زن را مشاهده می‌کنیم که به تصاحب دیگری درمی‌آید.

اما درست در همان لحظه که چیزی تعلق پیدا می‌کند، عنوان اثر از ما می‌پرسد:

حقِ چه کسی محفوظ است؟



مهدی فاتحی