چه کسی دوران دبیرستان یادش می رود؟
دورانِ عشقهای هیجانی، ژستگرفتنهای مضحک، شیطنتهای خطرناک، و درگیریهای شبانهروزی با والدین. خاطره هرچه عاطفیتر باشد، ماندگاریاش در حافظه بیشتر میشود و شاید هیچ زمانی بهاندازۀ دوران دبیرستان در ذهن افراد حک نشود. ما حتی وقتی میخواهیم موفقیت خود را در زندگی بسنجیم، خود را با رفیقهای دبیرستانمان مقایسه میکنیم. واقعاً چرا این دوره معنادارتر و بهیادماندنیتر است؟
فرانک مکاندرو، روانشناس تکاملی، میگوید تجربۀ آن روزها عمیقتر است، چون مغز ما قدرت فهم صافوسادۀ آن اتفاقات پیچیده را ندارد.
خوشبختانه یا بدبختانه، بسیاری از ما هرگز دبیرستان را از یاد نمیبریم: عشقهای یکطرفه، خجالتزدگیهای همیشگی، تلاش مذبوحانه برای شاخشدن، بیداری جنسی، فشار والدین و مهمتر از همه، رقابت اجتماعی، ورزشی و درسی. مگر این دورۀ زندگی چه چیزی دارد که باعث میشود نسبت به سایر دورانها تا این حد معنادارتر و بهیادماندنیتر به نظر برسد؟
تجربۀ پژوهشی من در قامت یک روانشناس تکاملی مرا به این باور سوق میدهد که عوامل زیادی دست در دست میگذارند تا خاطرات دوران نوجوانی اینچنین زنده بمانند، اما عامل اصلی این پدیده این است که آنچه طی میلیونها سال فرایند فرگشت در مغز انسان سیمکشی شده است تضادی چشمگیر دارد با توهمات اجتماعی عجیبی که در دوران دبیرستان شکل میگیرد، توهماتی که ذهن پیشاتاریخیِ ما را با چالش اجتماعی بیسابقهای روبهرو میکند.
به بیان دیگر، دنیایی که ما برای موفقیت در آن تکامل یافتیم (گروهی کوچک و ثابت از افراد همخویش با سنین مختلف) خیلی تفاوت دارد با یکجا چپاندن کلی نوجوانِ هورمونزده که در سالهای دبیرستان اطرافیان ما را تشکیل میدهند.
«نقطۀ اوج خاطرات»
برخی افراد دبیرستان را بهترین دوران زندگیشان میدانند و «یاد اون روزها بهخیر» ورد زبانشان است. صرفنظر از اینکه واقعاً چنین بوده یا نه، کاشف به عمل آمده که آرمانسازی از گذشته احتمالاً یک فایدۀ تکاملی داشته باشد.
اما اکثرمان دبیرستان را با ملغمهای از احساسات دلتنگی، حسرت، لذت و خجالت به یاد میآوریم. و البته احساسات قوی بهمعنای خاطرات قوی است؛ حتی آهنگهای آن دوران طوری در ذهنمان حک میشوند که هیچوقت نظیر آن در زندگی تکرار نمیگردد.
👈فرانک مکاندرو،به نقل از ترجمان علوم انسانی
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan