این که کسی که شایستگی‌هایی دارد و می‌داند که این‌ها چه ارزشی دارند، خودش نسبت به این شایستگی‌ها کور باشد، به این می‌ماند که شخصی با دو متر و نیم قد متوجه نباشد که از دیگران بلندتر است. اگر از کف یک برج تا نوک آن سیصد پا باشد، مسلماً از نوک آن تا کف ‌اش هم سیصد پا است.

هوراس و لوکرتیوس و اووید و تقریبا تمامی قدما و از این‌سو «دانته» و «شکسپیر» و «بیکن» و بسیاری افراد دیگر نیز با غرور و فخر از خود سخن می‌گفتند. این که شخصی بتواند ذهن بزرگی داشته باشد و خودش هم از آن بی‌خبر باشد مهملی است که تنها بی‌لیاقتی نومید می‌تواند به آن دل خوش کند. آن‌هم برای اینکه بتواند احساس بی‌ارزشی خود را تواضع تلقی کند.

یک انگلیسی گفته است که تنها چیز مشترک میان merit (شایستگی) و modesty (تواضع) حرف اولشان است. من همیشه به صداقت اشخاص نام‌داری که متواضع بوده اند شک داشته‌ام. و کورنی صادقانه می‌گوید:

"دیگر فروتنی دروغین را باور ندارم
من قدر خود را می‌دانم و به آن‌چه می‌گویم ایمان دارم..."

«گوته» نیز صراحتاً گفته است که تنها «فرومایگان و پست‌فطرتان» متواضع می‌شوند اما حتی بهتر است بگوییم کسانی که مشتاقانه طالب تواضع از سوی دیگران اند و بر آن اصرار می‌ورزند و تا ابد فریاد می‌زنند که "فقط متواضع باشید، به‌خاطر خدا، فقط متواضع باشید!" قطعا فرومایه و پست فطرت اند. به عبارت دیگر، این افراد مخلوقاتی کاملا بی‌لیاقت و آدمک‌هایی پلاستیکی و عناصر پیش پا افتاده‌ی توده‌ی بشریت اند. زیرا کسی که شایستگی‌هایی-البته حقیقی و اصیل_دارد آن‌ها را زیر سؤال نمی‌برد. بلکه کسی که خودش فاقد هرگونه شایستگی و فضیلت است، دوست دارد هیچ فضیلتی وجود نداشته باشد‌. مشاهده‌ی این فضایل در دیگران وی را شکنجه و عذاب می‌دهد و شعله‌ی زشت حسادت، قلب او را می‌سوزاند. او می‌خواهد همه‌ی کسانی را که به‌خاطر شخصیت‌شان محبوب‌اند نابود و قلع و قمع کند. اما افسوس! اگر مجبور باشد اجازه‌ی زندگی به آن‌ها بدهد، تنها به شرطی این کار را می‌کند که این‌ها شایستگی خود را پنهان و کاملا انکار کنند و حتی از آن‌ها چشم پوشند.






(جهان و تاملات فیلسوف | نویسنده: آرتور شوپنهاور | ترجمه: رضا ولی یاری، نشر مرکز)
@renaissancetranslate