نسل ما جلال ستاری را با پژوهش‌ها و ترجمه‌هایش درباره‌ی اسطوره می‌شناخت. او پس از انقلاب روز و شبش را با نوشتن و ترجمه کردن سپری می‌کرد. دقیق یادم نیست چه سالی بود، اما یادم هست که پروژه‌ای داشتم و شروع کرده بودم به خواندن کتاب‌های روشنفکران ایرانی و گفت‌وگو کردن با آنان برای روزنامه‌ها. هنوز آن موقع‌ها ارتباط میان اسطوره و سیاست و فرهنگ و روشنفکری را نمی‌فهمیدم که سراغ جلال ستاری بروم. یک روز کتابی از جلال ستاری دیدم با جلد زرشکی با نام «در بی دولتی فرهنگ». از سر کنجکاوی کتاب را باز کردم و مقاله ای در نقد روشنفکری ایرانی داشت. از موضع انتقادی‌اش هیجان زده شده بودم. کتاب مروری بود بر برخی از رویدادهای مهم دوره‌ی پهلوی مثل جشن‌های ۲۵۰۰ ساله و دفاعی زیر پوستی از این رویدادها در کنار نقد آن و نقد روشنفکران منتقد این رویدادها و مهم‌تر از همه طرح ایده‌ی بی‌دولتی فرهنگ که بعدها بسیار از آن بهره بردم.
پیش از آن برای احوالپرسی و گفت‌وگوهای خبری با او تماس داشتم. شب زنگ زدم و قرار گفت‌وگویی مفصل را گذاشتیم که هر چه گشتم متنش آن را پیدا نکردم.
بعدها گفت‌وگوی گروهی مفصلی هم درباره‌ی هری‌پاتر برای پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان با او داشتیم و چند بار دیگر سر موضوع‌ها و کتاب‌های تازه‌اش.
جلال ستاری را به درستی اسطوره‌شناس و اسطوره‌پژوه لقب داده‌‌اند و از نخستین سال‌های دهه‌ی ۶۰ تا اواخر دهه‌ی ۸۰ کتاب‌های بسیاری منتشر کرد، اما برای من مهم‌تر تجربه‌‌نگاری‌ها و دیدگاه‌های جلال ستاری از سال‌های مدیریت فرهنگی اوست. او سال‌ها با عنوان‌های مدیرکل فرهنگی سازمان برنامه و بودجه و مدیرکل برنامه ریزی فرهنگی و مشاور در وزارت فرهنگ و هنر کار کرده بود و از معدود افرادی است که تجربه‌های خود از این دوران را مکتوب کرده است.
در بی‌دولتی فرهنگ اولین کتاب از این مجموعه است، اما بعدها دست کم در دو کتاب مفصل که منسجم‌ترین آن‌ها گفت‌وگو با جلال ستاری (ناصر فکوهی) است، تجربه‌هایش از دوران مدیریتش را به تفصیل شرح داده است. چند سال پیش نیز در کتابی با نام «سازمان پرورش افکار و هنرستان هنرپیشگی» کماکان نوشت.
ناشر کتاب‌های او و از جمله این سه کتاب نشر مرکز است و این کتاب‌ها برای کنشگران و مدیران فرهنگی بسیار مفید و پر نکته است، به ویژه در این روزها که اغلب با پرسش ماندن و نماندن رو به رویند.

علی اصغر سیدآبادی


جان آگه با #فرهیختگان