👆نقدی بر اوضاع نابسامان روستاهای نزدیک کلانشهرها و پایتخت

_عبدالله آبادی خواه
دیماه 1400

نمونه آنرا می توان در انتخابات اخیر شوراهای اسلامی روستایی و همچنین عمران روستاها مشاهده نمود.

▪ منابع مالی:
با توسعه طرح هادی روستایی و تدوین دستورالعملهای اجرایی و نظارت منسجم، هر گونه خرید و فروش زمین، ساخت و ساز و ... حتی در حریم روستاها با مدیریت و نظارت بنیاد مسکن که وظیفه ذاتی آنهاست، شکل قانونی به خود گرفته (با الزام دفاتر خرید و فروش املاک) و هزینه‌هایی که صرف تخریب (برخی) بناهای غیرمجاز میشود - به نقل از مدیرکل حریم شهر تهران، حدوداً سه تا چهار میلیارد برای تخریب هزینه شده است - به امور عمرانی و توسعه‌ای روستاها و یا خدمات حوزه حریم (که اکنون فاقد آن هستیم) اختصاص یابد.

علاوه بر «هزینه تخریب» ، هدر رفت منابعی که در ساخت و ساز به کار رفته است، مضاف بر اتلاف سرمایه‌های ملی کشور، هزینة دیگری است که میتوانست در محل توسعه و عمران روستایی از آن استفاده کرد.

▪ نظام کالبدی و ریخت روستایی : توسعه طرح هادی روستاها، تدوین یا تکمیل قوانین و مقررات « معماری روستایی» و مهمتر از آن اجرای اصولی و نظارت منظم بر آن را به دنبال خواهد داشت.

مواردی از قبیل استفاده از پوشش آسفالت در معابر روستایی، ساختمان سازی به سبک شهری، بلوار بندی، حصار کشی زمینها، نمای ساختمانها و ... به سبک و سیاق شهرها، از جمله مواردی است که توجه به آن در نگاه اول تمایز بین شهر و روستا را نمایان نمی‌کند و در هر منطقه از کشورمان، نماد معماری روستایی آن اقلیم که هویت و مزیت نسبی فرهنگی و طبیعی آن است، باید مد نظر باشد.

▪تولید و اشتغال در روستا :
حیات اجتماعی و اقتصادی در قلمروهای روستایی در کشورمان به «آب» وابسته است که تبعات «کمبود آب» ، مشکلات اقتصادی، تأمین نشدن هزینه روستاییان و به دنبال آن، «مهاجرت روستاییان به شهرها» و «کاهش تولید و اشتغال» در روستا را به دنبال دارد.

امروزه کلیه امور کشاورزی (اعم از باغداری، زراعت، دامداری و حتی زنبورداری) در مناطق روستایی به سه شکل خود را نمایان کرده است:
«کشاورزی فانتزیر (دلی و احساسی)، «هویتی» (به دلیل منزلت اجتماعی و نسق و ریشه) و «صنعتی» .

اما نکته اساسی این است که بجز کشاورزی صنعتی که آنهم نیازمند مصرف آب فراوان است (بعنوان مثال آب مصرفی برای تولید یک کیلو گوشت قرمز معادل 200 لیتر است) هیچکدام از موارد دیگر دارای مزیت نسبی نیست، مضاف بر اینکه اساسا روستاهای اطراف شهرهای بزرگ و خاصه تهران، دارای مزیت نسبی کشاورزی نبوده و باید روی مزیتهای گردشگری فرهنگی، طبیعی، بوم گردی و اکوتوریسم برنامه ریزی کرد.

توسعه طرح هادی روستایی با رویکردهای مختلف میتواند با برنامه ریزی و جانمایی حوزه ها، زمینه اشتغال در روستاها و بازگشت روستاییان را فراهم نماید.
با این نگرش، توسعه و بازنگری طرح هادی روستاها زمینه ساز توسعه روستایی به عنوان بخشی از برنامه توسعه کشور خواهد بود.

ممانعت از توسعه طرح هادی با تأکید بر «بی اثر شدن طرح هادی با تبدیل روستاهای تهران به خوابگاه و کلونی‌های جمعیتی » زنگ خطر و مهر تأییدی بر گفته سید مجید حسینی مشاور اسبق شهردار تهران است که معتقد است به دلیل اینکه استراتژی توسعه کشور، ضد روستا و تولید است ، روستاها در آینده از بین خواهند رفت .

وی همچنین بر این نکته تأکید میکند که "بایستی نه فقط به « ساختار روستایی» بلکه به «اقتصاد روستایی » برگردیم".

▪مسکن:
به نظر مسئولان سیاسی و کارشناسان مسکن، کمبود سرپناه و‌ مسکن یکی از نیازهای اساسی امروز کشور است و بنظر میرسد که دغدغه اساسی مسئولان کشور خصوصا شخص رئیس جمهور (که یکی از وعده های انتخاباتی ایشان ساخت مسکن و حمایت از ازدواج جوانان (که مسکن از شروط لازم آنست) تامین مسکن برای تمامی اقشار جامعه است.
در همین رابطه، دولت‌ عزم خود را با وجود مشکلات فراوان اقتصادی، برای ساخت بیش از چهار میلیون مسکن جزم نموده‌ که یکی از پیشنهادات مهم دولت برای حل این ابر چالش ، قرار دادن زمین رایگان و تسهیلات مسکن است. 
در چنین شرایطی که ‌دولت تمامی امکانات بالقوه کشور را بسیج کرده، متاسفانه برخی به هر دلیل در مقابل این سیاست حمایتی قرار گرفته و کارشکنی می کنند درحالیکه با وجود زمینهای فراوان و ارزان روستایی (در نزدیک شهرها) و متعاقبا در اختیار قرار دادن تسهیلات مناسب، بخشی از خواست مسکن کاهش پیدا کرده و فشار کمتری بر منابع مالی دولت و منابع طبیعی (جهت واگذاری زمین جهت ساخت مسکن) وارد می شود.
همچنین به لحاظ سیاسی، فشار کمتری دولت و حاکمیت را از سوی حاشیه نشینان و محرومین حاشیه شهرهای بزرگ، تهدید می کند (تحلیل از وقایع آبان ۹۸).

ادامه مطلب👇