✳️ تاریخچه ی اسطرلاب در تمدن اسلامی

اسطرلاب وسیله بسیار کارآمدی در نجوم رصدی بوده و این ابزار برای سنجش ارتفاع، سمت، بعد و میل خورشید و ستاره ها، تعیین وقت در ساعات روز و شب، قبله و زمان طلوع و غروب آفتاب و دریانوردی و خیلی از کاربردهای دیگر بکار می رفته است.

مسلمانان در قرون وسطی پیشرفته ترین اسطرلاب های جهان را ساختند و تا قرن های بعد توسط اروپائیان مورد استفاده قرار میگرفت این‌ دستگاه‌ كهن‌ترین‌ ابزار علمى‌ جهان‌ است.

مسلمانان‌ پس‌ از آشنایى‌ با این‌ ابزار هزاران‌ اسطرلاب‌ ساختند كه‌ از آن‌ میان‌ شاید در حدود 800 نمونه‌ باقى‌ مانده‌ باشد. شمار اندكى‌ از این‌ رقم‌ مربوط به‌ دوران‌ شكوفایى‌ دانش‌ نجوم‌ در جهان‌ اسلام‌ و بقیه‌ مربوط به‌ قرن های بعد‌ است‌. جهان‌ اسلام‌ طى‌ همان‌ دوران‌ به‌ چنان‌ اوجى‌ در این‌ فن‌ دست‌ یافته‌ بود كه‌ تا قرنها پس‌ از آن‌، برای‌ دانشمندان‌ هیچ‌ ملتى‌ دست‌ یافتنى‌ نبود.

در سده 7ق‌/13م‌ اسطرلاب‌ در سراسر جهان‌ اسلام‌، از هندوستان‌ تا اسپانیا شناخته‌ شده‌، و مورد استفاده‌ بود. در سده 9ق‌/15م‌ نیز اسطرلاب‌ به‌ #اروپا راه‌ یافت. در همین‌ دوران‌، همراه‌ با ترجمه رساله‌هایى‌ درباره اسطرلاب‌ به‌ زبانهای‌ اروپایى‌، برخى‌ اصطلاحات‌ نجومى‌ عربى‌، مانند سمت‌، سمت‌ الرأس‌ و سمت‌ القدم‌، گاه‌ با تحریف‌ و تغییر شكل‌ بسیار، به‌ صورت‌ آزیموت‌، زنیت و ندیر به‌ واژگان‌ اخترشناسى‌ غرب‌ افزوده‌ گشت‌.

از آن‌ پس‌ در مغرب‌ زمین‌ نیز ساختن‌ اسطرلاب‌، و بهره‌گیری‌ از نوآوریهای‌ ستاره‌شناسان‌ جهان‌ اسلام‌ رواج‌ یافت‌.

❇️ مروان پاشا

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment