✳️ فنون شاعری در کتاب « المعجم فی معاییر اشعار العجم »
❇️ بخش : یک
🔸پیش از آن که در نظم شعر شروع کند و به دعوی شاعری میان دربندد، اول مختصری در علم عروض و قوافی برخواند تا بر بحور حدیث و قدیم واقف گردد و اوزان خوش از ناخوش فرق کند و یجوز و لایجوز ازاحیف بداند و صحیح ابیات از سقیم بشناسد و قوافی اصلی از معمول تمییز کند و آنگاه سرمایه‌ی نیک از گفته‌های مطبوع و مصنوع استادان این صنعت و پاکیزه‌گویان این فن بدست آورد و از قصاید و مقطعات درست ترکیب عذب الفاظ لطیف معانی نیکو مطلع پسندیده مقطع شیرین مخلص از دواوین مشهور معروف و اشعار مستعذب مستحسن در فنون مختلف و انواع متفرق، طرفی تمام یاد گیرد و جوامع همت بر مطالعه و مذاکره‌ی آن گمارد و به بحث و استقرار بر دقایق و حقایق مصنوعات آن واقف گردد تا آن معانی در دل او رسوخ یابد و آن الفاظ در ذهن او قرار گیرد و آن عبارات، ملکه‌ی زبان او شود و مجموع آن، ماده‌ی طبع و مایه‌ی خاطر او گردد.
🔸پس چون قریحت او در کار آید و سکر طبع او گشاده شود، فواید آن اشعار روی نماید و نتایج آن محفوظات پدید آید، آن گه شعر او چون چشمه‌ی زلال باشد که مدد از جوی‌های بزرگ و رودهای عمیق دارد و چون معجونی خوش‌بوی آید که روایح آن مشام ارواح را معطر گرداند و کس بر اخلاط آن واقف نشود.
🔷و باید که چون ابتداء شعری کند و آغاز نظمی نهد نخست نثر آن را پیش خاطر آرد و معانی آن بر صحیفه‌ی دل نگارد و الفاظی لایق آن معانی ترتیب دهد و وزنی موافق آن شعر اختیار کند. و از قوافی آنچه ممکن گردد و خاطر بدان مسامحت کند بر ورقی نویسد و هرچه از آن سهل و درست باشد و در آن وزن جای‌گیر و متمکن آید انتخاب کند و شایگان و معمول را بدان راه ندهد. و در نظم ابیات به سیاقت سخن و ترتیب معانی التفات ننماید تا جمله‌ی قصیده بر سبیل مُسوّده تعلیق زند و کیفَ ما اتّفق بگوید و بنویسد. و اگر اتفاق افتد که قافیتی در معنیی بکار برده باشد و به بیتی مشغول کرده بعد از آن معنیی بهتر روی نماید و بیتی از آن عذب‌تر دست دهد و آن قافیت در این بیت متمکن‌تر آید نقل کند. پس اگر به بیت اول حاجت باشد آن را قافیتی دیگر طلبد و اگرنه، ترک آن آرد. و چون ابیات بسیار شد و معانی تمام گشت جمله را مرةً بعدَ اُخری از سر اتفاق بازخواند و در نقد و تنقیح آن مبالغت نماید و میان ابیات تلفیق کند و هر یک را به موضع خویش باز برد و تقدیم و تاخیر از آن زایل گرداند تا معانی از یکدیگر گسسته نشود و ابیات بیگانه ننماید.
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ بخش : یک
🔸پیش از آن که در نظم شعر شروع کند و به دعوی شاعری میان دربندد، اول مختصری در علم عروض و قوافی برخواند تا بر بحور حدیث و قدیم واقف گردد و اوزان خوش از ناخوش فرق کند و یجوز و لایجوز ازاحیف بداند و صحیح ابیات از سقیم بشناسد و قوافی اصلی از معمول تمییز کند و آنگاه سرمایه‌ی نیک از گفته‌های مطبوع و مصنوع استادان این صنعت و پاکیزه‌گویان این فن بدست آورد و از قصاید و مقطعات درست ترکیب عذب الفاظ لطیف معانی نیکو مطلع پسندیده مقطع شیرین مخلص از دواوین مشهور معروف و اشعار مستعذب مستحسن در فنون مختلف و انواع متفرق، طرفی تمام یاد گیرد و جوامع همت بر مطالعه و مذاکره‌ی آن گمارد و به بحث و استقرار بر دقایق و حقایق مصنوعات آن واقف گردد تا آن معانی در دل او رسوخ یابد و آن الفاظ در ذهن او قرار گیرد و آن عبارات، ملکه‌ی زبان او شود و مجموع آن، ماده‌ی طبع و مایه‌ی خاطر او گردد.
🔸پس چون قریحت او در کار آید و سکر طبع او گشاده شود، فواید آن اشعار روی نماید و نتایج آن محفوظات پدید آید، آن گه شعر او چون چشمه‌ی زلال باشد که مدد از جوی‌های بزرگ و رودهای عمیق دارد و چون معجونی خوش‌بوی آید که روایح آن مشام ارواح را معطر گرداند و کس بر اخلاط آن واقف نشود.
🔷و باید که چون ابتداء شعری کند و آغاز نظمی نهد نخست نثر آن را پیش خاطر آرد و معانی آن بر صحیفه‌ی دل نگارد و الفاظی لایق آن معانی ترتیب دهد و وزنی موافق آن شعر اختیار کند. و از قوافی آنچه ممکن گردد و خاطر بدان مسامحت کند بر ورقی نویسد و هرچه از آن سهل و درست باشد و در آن وزن جای‌گیر و متمکن آید انتخاب کند و شایگان و معمول را بدان راه ندهد. و در نظم ابیات به سیاقت سخن و ترتیب معانی التفات ننماید تا جمله‌ی قصیده بر سبیل مُسوّده تعلیق زند و کیفَ ما اتّفق بگوید و بنویسد. و اگر اتفاق افتد که قافیتی در معنیی بکار برده باشد و به بیتی مشغول کرده بعد از آن معنیی بهتر روی نماید و بیتی از آن عذب‌تر دست دهد و آن قافیت در این بیت متمکن‌تر آید نقل کند. پس اگر به بیت اول حاجت باشد آن را قافیتی دیگر طلبد و اگرنه، ترک آن آرد. و چون ابیات بسیار شد و معانی تمام گشت جمله را مرةً بعدَ اُخری از سر اتفاق بازخواند و در نقد و تنقیح آن مبالغت نماید و میان ابیات تلفیق کند و هر یک را به موضع خویش باز برد و تقدیم و تاخیر از آن زایل گرداند تا معانی از یکدیگر گسسته نشود و ابیات بیگانه ننماید.
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment