✳️ آیا تکرار در علم بدیع از موارد عیوب محسوب می شود؟
در پاسخ به سوال بالا باید گفت که تکرار یک کلمه و یا عبارت، با یک معنی واحد، وقتی که خوش نشسته باشد و یا از جهت موسیقی حروف خوش آهنگ باشد زیبایی محسوب می شود.
مانند ابیات زیر از منزوی؛
فصل فصل توست دیگر، فصل فصل ما من و تو
فصل عطر و فصل سبزه، فصل گل، فصل جوانه
فصل فصل رفتن در خیابانهای شوخ مهربانی
فصل ماندن در تماشای قشنگ شاعرانه
فصل چیدن گلها_ چیدن گلهای بوسه
از بهار و از زلف تو، خوشه خوشه دانه دانه
اما گاهی کثرت تکرار به عنوان عیب فصاحت محسوب می شود.
مانند ابیات زیر از میرزاده عشقی؛
تو فوق العاده مافوقی به فوق العادگان یکسر
فوق العادگی ات فوق فوق العادگان خم شد
چنان تاریخ ایران ز تاریخ تو تاریخی
که این تاریخ، تاریخی ترین تاریخ عالم شد (عشقی۳۳۳)
تتابع اضافات؛
آیا آمدن چند اضافه به دنبال هم مخل فصاحت است؟
هدف از آوردن چند اضافه پشت سر هم، اضافه کردن معنی جدید به مضاف است.
مثلا در این بیت، حافظ از تتابع اضافات بهره می گیرد تا باده ی مورد نظر خود را بهتر به مخاطب بشناساند؛
باده ی گلرنگِ تلخِ تیزِ خوشخوارِ سبک
نُقلش از لعل نگار و نَقلش از یاقوت خام
اما اگر این اضافات طوری باشد که شنونده نتواند به آسانی این نسبتها را دریابد و معنی را زود به ذهن بیاورد البته مخل فصاحت خواهد شد و از عیوب فصاحت به حساب خواهد آمد.
چه زمانی متکلم دارای فصاحت است؟
زمانی که آوردن کلمه و کلام فصیح، ملکه و عادت متکلم و یا سخن گو باشد و سخن خود را بدون تکلف و تصنع کلمه و کلام بیاورد.
اما باید یادآور شد که این امر ممکن نیست مگر این که سخن گوی آثار بزرگان را خوانده و دارای قدرت بیان باشد.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan