✳️ دستاوردهای شعری شاملو:

❇️ روزگار تحوّل و تکوین طرز شاعری و دستاوردهای شعری شاملو را در سه دوره می‌توان بر رسید:

◀️ ۱- دورۀ اوّل را می‌توان دوره تجربه‌اندوزی نامید که شامل سه کتاب است: آهنگ‌های فراموش شده، آهن‌ها و احساس و قطعنامه. این مجموعه‌ها از جهاتی بازتاب‌دهندۀ مقال حزب تودۀ ایران است و از آن دیدگاه کلی به جامعه می‌نگرد. می‌دانیم که بعد از شهریور ۱۳۲۰ بسیاری از روشنفکران ایرانی به این حزب پیوستند، با تمام سایه روشن‌ها و ابهاماتش. در کار شاملو اما شعر سیاسی هم می‌توانست غنایی باشد؛ بدین معنا که صفت سیاسی لزوماً و همیشه از شعریت کلام نمی‌کاهید و شعر را ناگزیر شعارگونه نمی‌کرد. شاملو با اینگونه سرایش در عمل نشان داد که شعر غنایی می‌تواند ابعاد سیاسی هم داشته باشد.

◀️ ۲- دورۀ دوم شاعری شاملو را می‌توان دورۀ آفریدگاری متحوّل و متنوّع نامید. کتاب هوای تازه در شش بخش تنظیم شده و هر یک از این شش بخش به گونه‌ای تجربی و آزمایشی به نوعی تازه از شعر روی می‌آورد که در این میان شعر «پریا» بیش از اشعار دیگران مجموع قابل مطالعه است. آشکار‌ترین علّت همان است که تا آن زمان زبان محاوره به گونه‌ای جدّی و جالب توجّهی به شعر نو راه پیدا نکرده بود و پریای شاملو از نخستین و موفّق‌ترین نمونه‌های آغازین شعر اجتماعی - سیاسی بود که از یک موضع مشخّص با اوضاع سیاسی جامعۀ ایران روبرو می شد و اینکه آن شعر از نظر اساطیری و افسانه‌های عامیانه هم غنی بود و در فرهنگ عامّه لنگر داشت؛ در این همه می‌افزود و شعر را بیشتر قابل توجّه می‌کرد.

◀️ ۳- دورۀ بعدی در شعر شاملو، دورۀ حرکت به سوی تجرید است؛ منظور از تجرید، بستن عناصر ملموس و محسوس از راه صناعات شعری به فضاهای مجرّد و انتزاعی است. این دوره از مرثیه‌های خاک شروع می‌شود و مجموعه‌های شکفتن در مه، ابراهیم در آتش، دشنه در دیس و ترانه‌های کوچک غربت را در بر می‌گیرد. در این دوره است که نهایت غنا و حسّ موسیقایی را در شعر شاملو می‌بینیم و در اینجاست که کم‌کم شعر بی‌وزن ولی دارای موسیقایی مخصوص، از درون کلام شاملو سر بر می‌کند و به اوج مهارت خود در بیرون کشیدن شعر امروز از دل نثر دیروز می‌رسد و کارهایی از نوع شکستن روندهای مأنوس ایجاد شده در خود شعر یا عدول از قواعد دستور زبان فارسی بر شعریّت شعرها می‌افزاید نمونه را او در پایانۀ مرثیۀ معروفش در مرگ فروغ می‌گوید:

و ما همچنان
دوره می‌کنیم
شب را و روز را
هنوز را...

📃مقاله: احمد شاملو شعر و شخصیت او
🖊نگارنده: احمد کریمی حکاک

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan