.
خوشا حافظ که حافظه است. فکر کنید به او. وقتی به حافظ فکر میکنیم به چه فکر میکتیم؟ یک شاعر؟ یک راوی؟ یک شخصیتِ مرموز؟ یک عارف؟ حافظ کیست؟ نمیدانم و دقیقن همین «نمیدانم» است که او را چنین بسیط کرده. او همیشه هست. ما چندان کاری به شخصیتِ تاریخیاش نداریم که اصلن مرموزبودن این وجه او چنین محفوظ کرده. صدها سال است او با ماست. آن هم در سرزمینی که تندباد بلا بر تیرِ دعا تفوق دارد او سایه است. حافظ کلمه است. و کلمه حافظ. چه رستگاری شگفتی دارد این مرد شیرازی. شاید او ضدابتذالترین تکهی تاریخ ماست. در باسمهایترین تصاویری هم که از او میدهند باز او «حافظ» است. در نفیسترین و میلیونیترین نسخهها تا ارزانترین نسخهها او بر همان عهد و پیمان است که او روحِ زمان غیررسمی ماست. قدرت خواهان کنار مقبرهاش عکس میگیرند، عشاق هم را میبوسند و مذهبیون «زیارت»اش میکنند که او مکرر است. ضدمحتسبترین تصویر ماست او که انگار حین تولد هر کس که فارسی قرار است بداند او نیز متولد میشود. این روح زمان، تاریخ را جوری لگام زده که در وصف ناید. و خوشا به حال ملتی که با حافظ حافظه دارد. حافظهای بلند که با کلمات او چله سر میکند، نوروز آغاز، پاییز افتتاح و حتا عزیزاناش را به خاک میدهد. ما دچار اوییم حتا اگر خطی از او به اختیار نخوانیم، چونان که دچار سعدی و فردوسی به شکلی دگر. ما حافظهای هستیم که او پیشبینیمان کرد و میکند. حافظ در لجههای تاریخ پنهان میشود و مدام نور میسازد. کافیست ببینیماش. او اختناق و خفهگی را میبیند و میشود علیهاش. او عشق را احضار میکند و میگذارد انسان با او حرف بزند. ما با او حرف میزنیم که الحق «لسان الغیب» است از این رو. ملتی که در شب تاریک یلدایاش قصه میگوید و حافظ میخواند یعنی آن نور را در یافته. یعنی میداند روایت همیشه نور است. به دوستی گفتم ششصدواندی سال پیش نوشتم «رسید مژده که ایام غم نخوهدماند». شاید اینغم همیشه مانده باشد ازقضا اما همین «مژده» بشارتی که شاعر میدهد باعث میشود صدها سال دیگر ملتی خود را ادامه دهد. هیچگاه نفهمیدم چهطور این شاعر نسبتن پیچیدهنویس سبک عراقی شد روح بزرگ یک سرزمین. این خود از کرامات کلمات اوست که در مرز بین انتزاع و واقعیت قرار میگیرند که هم ببینی، هم نبینی. چیزی مثل پلکزدن که ارادینیست ولی مدام است.
یکبار سفری کاری بودم در شیراز. ساعتی به حافظیه رفتم و سعدیه. در حافظیه جوانی گفت برایاش فالی بخوانم و همان شد که صف شد و ناگاه دیدم غرق لذتام. محاصره شدم با او و این عیش بود. سلام بر تو که حافظ مایی...
#مهدی_یزدانی_خرم
@Ellinne