کارنامه چینی در آزادگان جنوبی
در پی توقف فعالیتهای بینالمللی و تشدید فشارهای آمریکا به ژاپن در سال ۸۶، فاز اول توسعه آزادگان جنوبی با حفر 21 حلقه چاه به شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب واگذار شد و با توجه به کالاهای موجود در انبارهای این شرکت، توسعه انجام شده و فاز اول با ظرفیت 45 هزار بشکه به تولید رسید.
توسعه فاز دو با داشتن چالشهایی چون نیاز به سرمایه قابل توجه، نیاز به استفاده از تکنولوژی جدیدتر خصوصاً در واحد بهره برداری و سیستمهای اندازهگیری، همچنین ضرورت ازدیاد برداشت در آینده، باعث شد تا پیشنهاد چینیها در سال 88 مورد قبول قرار گیرد و 70 درصد سهام پروژه به شرکت CNPC چین منتقل شد. CNPC تا پیش از این درگیر قرار داد توسعه آزادگان شمالی شده بود که قرارداد آن با سقف هزینه سرمایهای 2 میلیارد و 805 میلیون دلار در تیر 88 یا همان Jul 2009 ابلاغ و موثر شده بود.
در آبان 1389 الحاقیه شماره 2 با CNPC امضا شد که در طی آن چینیها اقدام به جمعآوری اطلاعات کرده و در طرح توسعه جامع، بازنگری کردند و به اصطلاح RMDP را تهیه و تنظیم کردند؛ برخی معتقدند که ژاپنیها به دلیل کمبود اطلاعات کافی انتظار تولید با نرخ بالا از چاههای این میدان را داشتند که بعدها ثابت شد این تصور با یک Over estimate همراه است و طرح توسعه بازنگری شده چینیها بسیار کاربردیتر از نمونه ژاپنی آن بود.
در شهریور 91 قرارداد توسعه CNPC تنفیذ شد؛ شرکت چینی از همان ابتدا در قبولاندن برخی از شروط فنی به کارفرمای پروژه یعنی شرکت مهندسی و توسعه نفت (متن) دچار مشکل شد، اوج این داستان اختلاف بر سر روش فرازآوری مصنوعی بود. با توجه به وجود لوپ کمپرسور و برنامه برای استفاده از Gas lift در آزادگان شمالی، شرکت متن معتقد بود که باید از همین روش برای ازادگان جنوبی استفاده شود و با توجه به تعداد بالای چاهها هزینه این روش بسیار پایین آمده و به صرفه خواهد بود، اما گویا چینیها بدون داشتن دلیل فنی کافی بر استفاده از پمپ الکتریکی درون چاهی اصرار داشتند که سرانجام نتوانستند شرکت متن را مجاب به موافقت کنند و مشکل خود را از بالا به پایین حل کرده و با Over rule کردن متن، دستور استفاده از پمپ را در دستور کار توسعه گنجاندند.
مدتی بعد یعنی در مهر 1391 الحاقیه شماره 3 موثر شد که در طی آن چینیها مجاز بودند برای 100 حلقه چاه به صورت Fast track یعنی ترک مناقصه با استفاده از دکلهای چینی و ابزار و کالا به انتخاب خودشان اقدام کنند. هر چقدر توسعه آزادگان شمالی منظم و کمحاشیه بود، CNPC در توسعه آزادگانجنوبی به دنبال امتیازگیری بود. شایعاتی شنیده میشد مبنی بر اینکه پیمانکار چینی پس از آنکه توانست میخ الحاقیه شماره3 و پمپهای درون چاهی را بکوبد، به دنبال افزایش Capex پروژه از 6 میلیارد دلار به حدود 10 میلیارد دلار به بهانه تحریمها رفت و از این رو حداقل عملیات حفاری با استفاده از دو دکل شرکت ملی حفاری و سه دکل چینی در دستور کار قرار گرفت.
دست دست کردن چینیها باعث شد تا دوبار از سوی شرکت ملی نفت اخطار کم کاری دریافت کند و درست پس از اخطار دوم به نظر میرسد که پیمانکار خطر اخراج را احساس کرد؛ عدهای معتقدند از این پس کارها تسریع شد، مناقصات سطح الارض برگزار شد و 7 دکل چینی دیگر آماده حرکت شد، همچنین به گوش میرسید که گویا کالاهای پروژه نیز آماده ارسال به ایران شده بود. البته برای توضیحاتی که پس از اخطار دوم ارائه شد مدرک چندانی وجود ندارد اما عیناً از کارشناسان مطلع نقل شده است. گویا در این دوران رفتار کارفرما در جلسات کاملاً با پیمانکار تغییر کرده بود و پیمانکار پیمانفرما به کلی در موضع ضعف قرار گرفته بود.
سرانجام 9 اردیبهشت93 شرکت CNPC خلع ید شد و کار توسعه آزادگان به متخصصان داخلی سپرده شد، چینیها در این دوران 12 چاه بدون تکمیل حفاری کردند و کار حفاری 4 حلقه چاه نیمه کاره ماند، هیچ چاه جدیدی در زمان CNPC به تولید اضافه نشد.
در نهایت شرکت ملی نفت ایران دست به کار شد و خود مستقیماً وارد عمل شد و با کمک صندوق توسعه ملی کار توسعه آزادگان را به پیش برد؛ این مدل توسعه اگر چه چندان منظم نبود و نقدهای فنی بسیاری به آن وارد است، اما تلاش شبانه روزی مجریان و تیم توسعه طرح را به عنوان یک دیپلم افتخار و مجاهدت بیاد ماندنی در دل خود نهفته دارد. آزادگان جنوبی تا سال 97 به حداکثر تولید خود یعنی 140 هزار بشکه در روز رسید.
✅ @karkhone