افول و ظهور مشاغل در تاریخ
این روزها نگرانی از دست دادن شغل تقریباً جهانی است. هر روز میشنویم که افراد زیادی در اثر پایان یافتن یک حرفه بیکار شدند. تا ده سال دیگر بسیاری از صاحبان مشاغل در آمریکا و کانادا بیکار خواهند شد. از جمله نانوایی، پستچی، منشی دفتری، مشاور املاک، کشاورز، گویندۀ رادیو و تلویزیون، خبرنگار، ناشر، جواهر ساز، ماهیگیر، رانندۀ تاکسی و اتوبوس ، کارکنان بخش داروسازی، روزنامه نگار، کارکنان بیمارستانها، مامور امنیتی و گمرک، خلبان هواپیما، و ... .
در عمر خودم مشاغل زیادی به یاد دارم که دیگر وجود ندارند. هر چه به گذشتۀ دورتری در تاریخ برویم مشاغل بیشتری را مییابیم که امروز جز نامی از آنها در دست ما نیست. من از کتابهای ادبیات و تاریخ قرن ده و اوایل قرن یازده برخی مشاغل عصر صفوی در کاشان و اصفهان و مشهد را گردآورده ام که از این قرارند:
- مناصب درباری:
دیوان بیگی، قوللر آغاسی، وکیل حضرت سلطنت، ناظر بیوتات و دیوان بیگی و امیر آخورباشی (آخُورسالار ) و حکیمباشی، تفنگ چیباشی، مجلسنویس (واقعهنویس)، امیر شکارباشی، منجمباشی، سرکرده خواجه سرایان، ایشیک آقاسیباشی، امیرمجلس، اوراجهنویس، توجیه دفتر، خواجهسرا، داروغه (سرپرست)، غلام خاص و معتمد، کاروانسالار، کلانتر، کوتوال قلعه، ملازم رکاب، مهترفراشان، مهردار، منشی دربار.
- مناصب مذهبی:
ملاباشی، صدارت، قضاوت، شیخ الاسلام، امامت جمعه و متولیان اماكن مقدسه، حافظ آستانه، متولی امامزاده، منشی آستان رضوی، نقیب.
- مناصب علمی و آموزشی:
عالمی، مدرسی، معلمی، مکتبداری، ملایی.
- حرفههای هنری:
تذهیب، تصویر، خوانندگی، خوشنویسی، شاعری، قصهخوانی، کتابت، کتابفروشی، کتابنویسی، نقاشی، نقالی، مطربی، معرکهگیری.
- پیشههای بازاری:
آهنگری، ابریشمفروشی، باغبانی، برزگری، بزازی، بقالی، بنایی، بهله دوزی، بیّاعی (دلالی)، بیلداری، پالاندوزی، پوستیندوزی، تاجدوزی، تاجری، تکمهبافی، تکمهبندی، تکهداری، تیرگیری، جولاهی، چماقگری، حکاکی، حلوافروشی، حمامی، خاتمبندی، خدمتکاری، خراطی، خردهفروشی، خیاطی، دستاربندی، درودگری، دلالی، رمالی، رنگرزی، زراعت، زرفشانی، زرکشی، زرگری، زهگیری، زهگیرتراشی، سازتراشی، سراجی، سرتراشی، سقایی، سوزنگری، سیرابفروشی، شبانی، صحافی، صرافی، صیادی، صیرفی، طبابت، طراحی، طنبورسازی، عسلفروشی، عصاری، عطاری، عکسسازی، علافی، علاقهبندی، عملداری، قپقاندازی، قصابی، کارگری، کاسبی، کاغذفروشی، کبابی، کحالی، کرباسفروشی، کسب، کفشدوزی، کلانتری، کلهپزی، کلیچهپزی، کمانداری، کمانگری، کمربافی، کیمیاگری، گلکاری، لاجوردشویی، مجلدی، مداحی، مشکفروشی، مویینهدوزی، نقاری (در استخوان)، وکالت، یخنیپزی، والابافی (مثل دیباباف: یار والاباف وکسب و کار من سودای اوست / قیمت هر کس به قدر همت والای اوست. سیفی، نقل از آنندراج).
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan