«در ستایش آلن دلون؛ سامورایی تنهای سینمای غرب»

قسمت اول

⁦✒️⁩رضی الدین طبیب
@Renaissancetranlate



فرا ها، لوئی شانزدهم، ناپلئون و ژنرال دوگل و رنو و پژو و البته ۳۶۵ نوع پنير مختلف دارند: دقیقاً به تعداد روزهای سال که هرچه کپک پنير بيشتر باشد، مرغوب‌تر و گران‌تر است؛ اما فرانسوی ها «آلن دلون» هم دارند، هنرپيشه‌ای کاملاً فرانسوی و در حقیقت جهانی.
«زیبای هولناک» لقب یکی از خوش سیماترین مردان تاریخ سینما است که اکنون پس از گذشت دهه ها، مبدل به نمادی از جذابیت کلاسیک مردانه شده است. آلن دلون ستاره فيلم‌های دهه شصت و هفتاد ميلادی بود. دلون تقریباً در تمام آثاری که در آنها نقش‌آفرینی کرد، يا قاتلی حرفه‌ای بود يا نقش پليسی متفاوت و باهوش_ که حضور او را در میان همکارانش برجسته تر می نمود و البته در این میان هرچه بود، حتماً مردی عاشق پيشه و عاصی بود!
ضدقهرمان شرور و جذاب فرانسوی، خیلی زود و به تنهايی توانست با کاریزمای مقاومت ناپذیر خود بت چهره ی قهرمانان عصر کلاسيک هالیوود مثل جیمز دین، همفری بوگارت، کلارک گیبل و گری کوپر را در پیش چشم مخاطبان در هم بشکند، اما در این میان نکته جالب و عجيب تر ماجرا آن است که او خیلی زود در ایران محبوبیتی عجیب یافت؛ تا آن حد که به جرأت می‌توان گفت میزان احترام و محبوبیت آلن دلون در بین ایرانیان چنان بود که حتی نیمی از آن علاقه در میان هم‌نسلان آنها در غرب و خود فرانسه به چشم نمی خورد؛ شاید بهتر است بگوییم آلن دلون و «دلونیسم» فی نفسه برای مخاطبان ایرانی اش مبدل به یک سبک رفتاری_ شخصيتی شد! در حقیقت این کاریزما و مسمریسم در نگاه مخاطب ایرانی، پیش از آنکه به واسطه چهره فوق‌العاده جذاب و سرد شکل گیرد، ریشه در جادوی دوبلاژ داشت. آلن دلون_همچون آل پاچینو، کوین کاستنر و داستین هافمن_ با دوبله درخشان و بی بدیل استاد خسرو خسروشاهی آنقدر برای ما «ايرانيزه» شده که اساساً انگار یکی از ما ایرانی هاست؛ اما به نظر می‌رسد ماجرای چنان پیش رفت که قهرمان داستان ما هم تا حدی بدین حقیقت پی برد! آن هم زمانی که چند سال پیش از انقلاب، برای مدت کوتاهی به ایران سفر کرد و با شنیدن صدای افسونگر استاد خسروشاهی غرق حیرت و سرشار از تحسین گردید. حتی شایعه جذابی وجود دارد که می گویند آلن دلون درباره دوبلور ایرانی اش گفته است :

"آقای خسروشاهی! حقیقتا آرزو داشتم تا دوبلاژ تمام فیلمهایم به هر زبانی با صدای شما در دنیا شنیده شود..."

خب با اوصاف شاید این مطلب بهتر درک شود که دلونِ فرانسوی براي چند نسل از ایرانیان که او را به خوبی به یاد دارند، همانقدر «ايرانی» و «وطنی» است که اساتید بزرگ سینمای ما چون «عزت الله انتظامی» و «جمشید مشایخی».

دلون در اکثر فیلمهایی که از او دیده ایم کشته می شود اما در پایان فیلم‌، همیشه چنان حسرتی بر دل مخاطبانش (باز هم خاصه مخاطبان ایرانی!) باقی می گذارد که تماشاچی بارها و بارها فیلم را مرور می کند تا تراژدی مرگ قهرمان محبوبش را ملموس تر و‌ عمیق تر احساس کند. با این همه اما دلون صرفاً هنرپیشه ای خوش سیما یا شاید بچه خوشگلی فرانسوی به زعم «ژان پل بلموندو» ی کبیر نبود. به عکس، دلون تجسم آرمانها و الگوی مردانگی و جذابیت مردانه بسیاری از مردان دهه شصت و هفتاد میلادی در جهان به شمار می رفت. چهره سنگی، بی حالت اما بغایت کاریزماتیک او سمبل یک مرد کامل به شمار می‌رفت: جذاب، باهوش، خونسرد و بی احساس. در حقیقت چهره معصوم و فریبنده او با مفهوم «مرد جوان» عصر خود هارمونی کاملی داشت که البته خیلی زود مبدل به تجسمی از شرارت و تبهکاری بر روی پرده نقره ای گردید.
به جز جذابیت مثال زدنی ظاهری بازی دلون_ جدا از ارزش آثاری که در آنها نقش‌آفرینی کرده_ از منظر هنری و فن بازیگری با سطح بزرگانی چون «برت لنکستر» ٬ «رابرت دنیرو» و «آل پاچینو» قابل مقایسه است. آلن دلون جوان تا قبل از آغاز دوران حرفه بازیگری اش، گارسونِ پاره وقتِ رستورانی مشهور در حومه پاریس بود که پاتوق اغلب هنرپیشگان و خوانندگان بزرگ فرانسه به شمار می رفت و دست بر قضا رستوران محبوب «ژان کلود بریالی» هنرپیشه نامدار فرانسوی بود؛ درست همان جایی که او تصادفا جوانک عاصی و مغرور و خوشتیپ فرانسوی را کشف می کند و مسحور چهره زیبا و رفتار جذابش می گردد. بریالی که به درستی حدس می‌زند باید استعداد بزرگی هنری در پس این چهره مرموز و آرام قرار داشته باشد، شب بعد به رستوران باز می‌گردد و با اصرار فراوان برای آلن دلون یک کت و شلوار شیک کرایه می‌کند و همراه با او راهی جشنواره کن سال ۱۹۵۶ می شود. ستاره اقبال دلون یک شبه می درخشد و پیش از بازگشت از جشنواره، به شاهزاده «کن» تبدیل می شود.
@renaissancetranslate