✳️ شاخص نابرابری درآمدی، تصويري از تله آنتروپی و بی‌نظمی اجتماعی
محسن راجی اسدآبادی/مدرس دانشگاه و پژوهشگراقتصادبخش عمومي
✅ رابطه میان آنتروپی و بی‌نظمی اجتماعی در چارچوب نظم دسترسی محدود، رابطه‌ای مستقیم و انباشتی است. هرچه سامانه بر بسته‌بودن خود پای بفشارد، آنتروپی نهادی با سرعتی بیشتر انباشته می‌شود.
این آنتروپی، برخلاف تصور رایج، خود را نه در هرج‌ومرج آشکار، بلکه در شکل‌هایی به‌ظاهر «منظم» اما ذاتا شکننده نشان می‌دهد؛ فسادی که به هنجار بدل شده، نابرابری عمیق که دیگر اعتراضی برنمی‌انگیزد و قوانینی که برای همگان یکسان نمی‌شود.
شاخص نابرابری درآمدی نیز تصویر دیگری از همین آنتروپی فزاینده است. میانگین ضریب جینی در کشورهای توسعه‌یافته در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ حدود ۳۱.۵ بوده است، درحالی‌که این رقم برای کشورهای در حال توسعه ۴۴.۳ گزارش شده است.
شکاف ۱۲.۸واحدی میان دو گروه در سه دهه گذشته ۳۰ درصد افزایش یافته و به‌ویژه در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی، ضریب جینی رشد سریع‌تری داشته است.
کشورهای در حال توسعه‌ای که در دهه ۱۹۹۰ ضریب جینی زیر ۳۸ داشتند، امروز اغلب بالای ۴۲ قرار گرفته‌اند. این افزایش نابرابری، نه یک نوسان آماری، بلکه نتیجه انباشت «آنتروپی توزیعی» در سامانه‌هایی است که سازوکارهای غیرشخصی بازتوزیع در آنها تضعیف شده است.
نورث و همکاران به‌صراحت هشدار می‌دهند که در دولت طبیعی، «گروه‌های قدرتمند که با نبود قطعیت و وضعیت‌های جدید مواجه هستند، به‌طور طبیعی به تثبیت امتیازات تمایل دارند و نه گسترش آنها، تا نخبگان بیشتری را در بر گیرند».
این گرایش به تثبیت، معنای ترمودینامیکی روشنی دارد: سامانه برای بقای خود، به جای گشودن مرزها، بر انسداد و تمرکز انرژی (رانت) اصرار می‌ورزد و این اصرار، آنتروپی را در لفافه نظم، افزایش می‌دهد.
⁉️ اما راه گریز از این تله چیست؟
ادامه مطلب؛
https://armandaily.ir/?p=120383
كانال قواعدبازی
محسن راجی اسدآبادی/مدرس دانشگاه و پژوهشگراقتصادبخش عمومي
✅ رابطه میان آنتروپی و بی‌نظمی اجتماعی در چارچوب نظم دسترسی محدود، رابطه‌ای مستقیم و انباشتی است. هرچه سامانه بر بسته‌بودن خود پای بفشارد، آنتروپی نهادی با سرعتی بیشتر انباشته می‌شود.
این آنتروپی، برخلاف تصور رایج، خود را نه در هرج‌ومرج آشکار، بلکه در شکل‌هایی به‌ظاهر «منظم» اما ذاتا شکننده نشان می‌دهد؛ فسادی که به هنجار بدل شده، نابرابری عمیق که دیگر اعتراضی برنمی‌انگیزد و قوانینی که برای همگان یکسان نمی‌شود.
شاخص نابرابری درآمدی نیز تصویر دیگری از همین آنتروپی فزاینده است. میانگین ضریب جینی در کشورهای توسعه‌یافته در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ حدود ۳۱.۵ بوده است، درحالی‌که این رقم برای کشورهای در حال توسعه ۴۴.۳ گزارش شده است.
شکاف ۱۲.۸واحدی میان دو گروه در سه دهه گذشته ۳۰ درصد افزایش یافته و به‌ویژه در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی، ضریب جینی رشد سریع‌تری داشته است.
کشورهای در حال توسعه‌ای که در دهه ۱۹۹۰ ضریب جینی زیر ۳۸ داشتند، امروز اغلب بالای ۴۲ قرار گرفته‌اند. این افزایش نابرابری، نه یک نوسان آماری، بلکه نتیجه انباشت «آنتروپی توزیعی» در سامانه‌هایی است که سازوکارهای غیرشخصی بازتوزیع در آنها تضعیف شده است.
نورث و همکاران به‌صراحت هشدار می‌دهند که در دولت طبیعی، «گروه‌های قدرتمند که با نبود قطعیت و وضعیت‌های جدید مواجه هستند، به‌طور طبیعی به تثبیت امتیازات تمایل دارند و نه گسترش آنها، تا نخبگان بیشتری را در بر گیرند».
این گرایش به تثبیت، معنای ترمودینامیکی روشنی دارد: سامانه برای بقای خود، به جای گشودن مرزها، بر انسداد و تمرکز انرژی (رانت) اصرار می‌ورزد و این اصرار، آنتروپی را در لفافه نظم، افزایش می‌دهد.
⁉️ اما راه گریز از این تله چیست؟
ادامه مطلب؛
https://armandaily.ir/?p=120383
كانال قواعدبازی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment