🗯 یکی از مسائلی که برای فهم معنای یه مطلب خیلی بهمون کمک میکنه، اینه که بدونیم اون مطلب با چه لحنی بیان شده؛ مخصوصاً اگه اون مطلب به طور شفاهی بیان شده باشه. مثلاً جملۀ «هوا بارونیه» رو در نظر بگیریم. یه جملۀ ساده‌ست که احتمالاً همۀ ما وقتی این جمله رو می‌خونیم، می‌فهمیم که چی میگه. ولی همین جمله توی فضاهای مختلف، ممکنه با لحن‌های مختلف ادا بشه و معانی متفاوتی بده:
ممکنه این جمله از طرف یه مادر به بچه‌ش گفته شده، وقتی که بچه ازش پرسیده "میخوام برم بیرون بازی کنم" و مادر با عصبانیت این پاسخ رو داده و منظورش این باشه که "بتمرگ سرجات. دفعۀ قبل که مریض شدی، پدرم دراومد تا تونستم خرج دوا و دکترتو جور کنم.".
ممکنه «همین» جمله از طرف یه نفر به همسرش گفته شده باشه و منظورش اینه که "چه هوای خوبیه. بریم بیرون قدم بزنیم عزیزم".
و ممکنه «همین» جمله از طرف یه کارشناس هواشناسی تو تلویزیون گفته بشه.

🗯 در واقع یه جمله، تو سه فضا و سه لحن متفاوت، سه معنای متفاوت پیدا میکنه؛ و شاید بشه تعداد گزینه‌ها رو بیشتر هم کرد. مسئلۀ من اینه که آیا نمیشه همین موضوع رو ما در مورد قرآن هم در نظر بگیریم؟ آیا نمی‌تونیم قرآن رو (به جای متن) یک گفتار شفاهی در نظر بگیریم که برای فهم معنای آیات اون، ناگزیریم که بدونیم تو چه زمان و مکانی گفته شده؟ ممکنه یکی بگه "خب این فرض چه تغییری تو مواجهۀ ما با قرآن ایجاد می‌کنه؟". به نظرم اصلی‌ترین تغییرش اینه که نمیشه من تو خونه‌م بشینم و قرآن رو بگیرم دستم و شروع کنم به خوندن و بعدش ادعا کنم که من قرآن رو فهمیدم. مثل جملۀ «هوا بارونیه» که صرفاً با خوندنش، من نمیتونم بفهمم گوینده در چه فضایی و با چه لحنی و به کی داره این حرف رو میزنه.

🗯 مثلاً ابتدای آیۀ 223 سورۀ بقره رو ببینیم: «نساؤکم حرث لکم...» (زنان کشتزار شما هستند...). ما صرفاً با خوندن این جمله، متوجه لحن اون نمی‌شیم. دو تا حالت زیر رو در نظر بگیریم:
تصور کنیم این آیه توی یه جامعه‌ای بیان بشه که زنان رو به عنوان موجوداتی اغواگر میدونن، موجوداتی حقیر و فریبنده. باید از اونا دوری کرد. اگه هم کسی خواست نزدیک بشه، صرفاً برای لذتی گذرا. هر از گاهی هم دچار یه تغییراتی میشن که خلق و خوشون تغییر میکنه و این خیلی از نظر اون جامعه اتفاق بدیه و موجب شرمساریه.
حالا جامعه‌ای رو تصور کنیم که زن توش یه موجود مستقله و حقوق مختص به خودش رو داره. زن برای کسی نیست، زن برای خودشه.

🗯 من فکر می‌کنم لحن این جمله رو با توجه به شناختی که از محیط بیان این جمله به دست میاریم، ‌می‌تونیم بفهمیم: این‌که آیا این جمله در جامعۀ اول نازل شده یا در جامعۀ دوم؟ نظرم اینه که دعوایی که در مورد این آیه وجود داره رو میشه با این نکته یه گام جلو برد. عبدالعلی بازرگان (مفسر قرآن) جزو کساییه که با استناد به دلایلی، معتقده که این جمله توی جامعۀ اول نازل شده و در نتیجه معنای این آیه رو در جهت بالا بردن شأن زن می‌دونه.

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh

@philosophycafe