✳️قانون متیو (Matthew Effect) چیست؟
✅قانون متیو یا اثر متیو به پدیده‌ای اشاره دارد که در آن افراد یا سازمان‌هایی که از ابتدا مزیت، اعتبار یا منابع بیشتری دارند، به مرور زمان مزیت بیشتری به دست می‌آورند؛ و در مقابل، کسانی که از ابتدا محروم‌تر هستند، به تدریج عقب‌تر می‌مانند
نام این قانون از انجیل متی گرفته شده است:«هر که دارد، به او بیشتر داده خواهد شد... و آن که ندارد، همان اندک نیز از او گرفته خواهد شد.»
■جامعه‌شناس مشهور رابرت مرتون(Robert K. Merton) در سال ۱۹۶۸ این مفهوم را وارد ادبیات علمی کرد و نشان داد که دانشمندان مشهور حتی زمانی که سهمشان در یک کشف با دیگران برابر است، اعتبار بیشتری دریافت می‌کنند
■مفهوم ساده قانون متیو
«موفقیت، موفقیت بیشتری می‌آورد.»یا«ثروت، شهرت، قدرت و فرصت، خودشان فرصت‌های بیشتری تولید می‌کنند.»به همین دلیل گاهی از آن با عنوان اثر تجمعی مزیت (Cumulative Advantage) نیز یاد می‌شود
■چرا قانون متیو اتفاق می‌افتد؟علت اصلی، وجود چرخه‌های بازخورد مثبت است.مثلاً:
موفقیت اولیه ⬇
اعتماد بیشتر ⬇
منابع بیشتر ⬇
فرصت‌های بهتر ⬇
موفقیت بیشتر،این چرخه بارها تکرار می‌شود
■مثال‌های ساده
۱.آموزش
دو دانش‌آموز را تصور کنید.دانش‌آموز اول از کودکی کتاب می‌خواند.در نتیجه: دایره لغات بیشتری دارد.بهتر درس می‌خواند
معلم او را تشویق می‌کند
اعتمادبه‌نفسش افزایش می‌یابد
در مقابل دانش‌آموز دوم از همان ابتدا ضعیف‌تر می‌شود و فاصله هر سال بیشتر می‌شود
۲.کسب‌وکار
دو شرکت مشابه فعالیت خود را آغاز می‌کنند
یکی از آنها اولین قرارداد بزرگ را می‌گیرد
همان قرارداد باعث می‌شود:
مشتریان بیشتری جذب کند.
بانک راحت‌تر وام بدهد
نیروهای بهتر استخدام کند
برندش قوی‌تر شود
در نتیجه فاصله دو شرکت روزبه‌روز بیشتر می‌شود
۳. شبکه‌های اجتماعی
وقتی یک صفحه ۵ میلیون دنبال‌کننده دارد:
الگوریتم بیشتر آن را نمایش می‌دهد
تبلیغات بیشتری می‌گیرد
درآمد بیشتری کسب می‌کند
محتوای حرفه‌ای‌تری تولید می‌کند.در نتیجه باز هم بزرگ‌تر می‌شود
■قانون متیو در مدیریت
در سازمان‌ها، قانون متیو بسیار رایج است
۱. تخصیص منابع
مدیران معمولاً منابع را به افراد موفق‌تر می‌دهند. مثلاً:بودجه بیشتر،آموزش بیشتر،پروژه‌های مهم‌تر
نیروی انسانی بهتر
در نتیجه همان افراد موفق‌تر می‌شوند
۲. ارتقای شغلی
وقتی یک مدیر یک بار موفق شناخته شود:پروژه‌های بزرگ‌تر می‌گیرد،بیشتر دیده می‌شود.سریع‌تر ارتقا می‌یابد.
در مقابل افراد کمتر شناخته‌شده فرصت دیده شدن پیدا نمی‌کنند
۳. مدیریت عملکرد
کارکنانی که عملکرد خوبی دارند معمولاً:بازخورد بیشتری دریافت می‌کنند.مربی بهتر دارند.حمایت بیشتری می‌شوند.اما کارکنان ضعیف‌تر گاهی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند و فاصله عملکردی بیشتر می‌شود
۴. بودجه‌بندی سازمان
در بسیاری از سازمان‌ها، واحدهای موفق بودجه بیشتری دریافت می‌کنند و واحدهای ضعیف، بودجه کمتری. این تصمیم می‌تواند شکاف را عمیق‌تر کند.
■مزایای قانون متیو
اگر درست مدیریت شود:سرمایه‌ها در جای درست متمرکز می‌شوند.استعدادهای برتر رشد می‌کنند.بهره‌وری افزایش می‌یابد.سازمان سریع‌تر پیشرفت می‌کند
■خطرات قانون متیو
اگر بدون مدیریت باشد: نابرابری افزایش می‌یابد. استعدادهای پنهان دیده نمی‌شوند.کارکنان انگیزه خود را از دست می‌دهند.نوآوری کاهش می‌یابد.احساس بی‌عدالتی شکل می‌گیرد. فرهنگ سازمانی آسیب می‌بیند.
■مثال مدیریتی
فرض کنید یک شرکت فروش، دو فروشنده دارد:
●فروشنده اول
مشتریان قدیمی دارد.
مدیر بهترین مشتریان را به او می‌دهدپاداش بیشتری می‌گیرد.آموزش بیشتری می‌بیند
●فروشنده دوم
مشتری جدید ندارد،آموزش کمتری می‌بیند،فروش پایین‌تری دارد.انگیزه‌اش کاهش می‌یابد.بعد از یک سال، مدیر نتیجه می‌گیرد که فروشنده اول «ذاتاً» بهتر است؛ در حالی که بخشی از این اختلاف، محصول چرخه تقویت‌شونده قانون متیو است
■مدیران چگونه از دام قانون متیو جلوگیری کنند؟
۱.فرصت‌های رشد را عادلانه توزیع کنند
۲.استعدادهای خاموش را شناسایی و حمایت کنند
۳.برای کارکنان ضعیف برنامه مربی‌گری و توسعه طراحی کنند
۴. پروژه‌های مهم را فقط به افراد همیشگی نسپارند
۵.شاخص‌های ارزیابی را بر پایه پیشرفت و یادگیری نیز تنظیم کنند، نه فقط نتایج گذشته
۶.نظام جانشین‌پروری و توسعه استعدادها را جدی بگیرند
■ارتباط قانون متیو با نظریه‌های مدیریتی
اثرپیگمالیون: انتظار بالاتر مدیر،عملکرد کارکنان را بهبود می‌دهد و می‌تواند اثر متیو را تقویت کند
اصل پارتو (۸۰/۲۰): بخش کوچکی از افراد ممکن است بخش بزرگی از نتایج را خلق کنند،اما نباید این موضوع به محروم شدن سایر استعدادها بینجامد
✅قانون متیو یا اثر متیو به پدیده‌ای اشاره دارد که در آن افراد یا سازمان‌هایی که از ابتدا مزیت، اعتبار یا منابع بیشتری دارند، به مرور زمان مزیت بیشتری به دست می‌آورند؛ و در مقابل، کسانی که از ابتدا محروم‌تر هستند، به تدریج عقب‌تر می‌مانند
نام این قانون از انجیل متی گرفته شده است:«هر که دارد، به او بیشتر داده خواهد شد... و آن که ندارد، همان اندک نیز از او گرفته خواهد شد.»
■جامعه‌شناس مشهور رابرت مرتون(Robert K. Merton) در سال ۱۹۶۸ این مفهوم را وارد ادبیات علمی کرد و نشان داد که دانشمندان مشهور حتی زمانی که سهمشان در یک کشف با دیگران برابر است، اعتبار بیشتری دریافت می‌کنند
■مفهوم ساده قانون متیو
«موفقیت، موفقیت بیشتری می‌آورد.»یا«ثروت، شهرت، قدرت و فرصت، خودشان فرصت‌های بیشتری تولید می‌کنند.»به همین دلیل گاهی از آن با عنوان اثر تجمعی مزیت (Cumulative Advantage) نیز یاد می‌شود
■چرا قانون متیو اتفاق می‌افتد؟علت اصلی، وجود چرخه‌های بازخورد مثبت است.مثلاً:
موفقیت اولیه ⬇
اعتماد بیشتر ⬇
منابع بیشتر ⬇
فرصت‌های بهتر ⬇
موفقیت بیشتر،این چرخه بارها تکرار می‌شود
■مثال‌های ساده
۱.آموزش
دو دانش‌آموز را تصور کنید.دانش‌آموز اول از کودکی کتاب می‌خواند.در نتیجه: دایره لغات بیشتری دارد.بهتر درس می‌خواند
معلم او را تشویق می‌کند
اعتمادبه‌نفسش افزایش می‌یابد
در مقابل دانش‌آموز دوم از همان ابتدا ضعیف‌تر می‌شود و فاصله هر سال بیشتر می‌شود
۲.کسب‌وکار
دو شرکت مشابه فعالیت خود را آغاز می‌کنند
یکی از آنها اولین قرارداد بزرگ را می‌گیرد
همان قرارداد باعث می‌شود:
مشتریان بیشتری جذب کند.
بانک راحت‌تر وام بدهد
نیروهای بهتر استخدام کند
برندش قوی‌تر شود
در نتیجه فاصله دو شرکت روزبه‌روز بیشتر می‌شود
۳. شبکه‌های اجتماعی
وقتی یک صفحه ۵ میلیون دنبال‌کننده دارد:
الگوریتم بیشتر آن را نمایش می‌دهد
تبلیغات بیشتری می‌گیرد
درآمد بیشتری کسب می‌کند
محتوای حرفه‌ای‌تری تولید می‌کند.در نتیجه باز هم بزرگ‌تر می‌شود
■قانون متیو در مدیریت
در سازمان‌ها، قانون متیو بسیار رایج است
۱. تخصیص منابع
مدیران معمولاً منابع را به افراد موفق‌تر می‌دهند. مثلاً:بودجه بیشتر،آموزش بیشتر،پروژه‌های مهم‌تر
نیروی انسانی بهتر
در نتیجه همان افراد موفق‌تر می‌شوند
۲. ارتقای شغلی
وقتی یک مدیر یک بار موفق شناخته شود:پروژه‌های بزرگ‌تر می‌گیرد،بیشتر دیده می‌شود.سریع‌تر ارتقا می‌یابد.
در مقابل افراد کمتر شناخته‌شده فرصت دیده شدن پیدا نمی‌کنند
۳. مدیریت عملکرد
کارکنانی که عملکرد خوبی دارند معمولاً:بازخورد بیشتری دریافت می‌کنند.مربی بهتر دارند.حمایت بیشتری می‌شوند.اما کارکنان ضعیف‌تر گاهی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند و فاصله عملکردی بیشتر می‌شود
۴. بودجه‌بندی سازمان
در بسیاری از سازمان‌ها، واحدهای موفق بودجه بیشتری دریافت می‌کنند و واحدهای ضعیف، بودجه کمتری. این تصمیم می‌تواند شکاف را عمیق‌تر کند.
■مزایای قانون متیو
اگر درست مدیریت شود:سرمایه‌ها در جای درست متمرکز می‌شوند.استعدادهای برتر رشد می‌کنند.بهره‌وری افزایش می‌یابد.سازمان سریع‌تر پیشرفت می‌کند
■خطرات قانون متیو
اگر بدون مدیریت باشد: نابرابری افزایش می‌یابد. استعدادهای پنهان دیده نمی‌شوند.کارکنان انگیزه خود را از دست می‌دهند.نوآوری کاهش می‌یابد.احساس بی‌عدالتی شکل می‌گیرد. فرهنگ سازمانی آسیب می‌بیند.
■مثال مدیریتی
فرض کنید یک شرکت فروش، دو فروشنده دارد:
●فروشنده اول
مشتریان قدیمی دارد.
مدیر بهترین مشتریان را به او می‌دهدپاداش بیشتری می‌گیرد.آموزش بیشتری می‌بیند
●فروشنده دوم
مشتری جدید ندارد،آموزش کمتری می‌بیند،فروش پایین‌تری دارد.انگیزه‌اش کاهش می‌یابد.بعد از یک سال، مدیر نتیجه می‌گیرد که فروشنده اول «ذاتاً» بهتر است؛ در حالی که بخشی از این اختلاف، محصول چرخه تقویت‌شونده قانون متیو است
■مدیران چگونه از دام قانون متیو جلوگیری کنند؟
۱.فرصت‌های رشد را عادلانه توزیع کنند
۲.استعدادهای خاموش را شناسایی و حمایت کنند
۳.برای کارکنان ضعیف برنامه مربی‌گری و توسعه طراحی کنند
۴. پروژه‌های مهم را فقط به افراد همیشگی نسپارند
۵.شاخص‌های ارزیابی را بر پایه پیشرفت و یادگیری نیز تنظیم کنند، نه فقط نتایج گذشته
۶.نظام جانشین‌پروری و توسعه استعدادها را جدی بگیرند
■ارتباط قانون متیو با نظریه‌های مدیریتی
اثرپیگمالیون: انتظار بالاتر مدیر،عملکرد کارکنان را بهبود می‌دهد و می‌تواند اثر متیو را تقویت کند
اصل پارتو (۸۰/۲۰): بخش کوچکی از افراد ممکن است بخش بزرگی از نتایج را خلق کنند،اما نباید این موضوع به محروم شدن سایر استعدادها بینجامد
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment