سرنوشت تیزروان
مسعود امیرزاده
یحمتل روستای قدیمی و یکی از محلات فعلی شمالی تهران یعنی تجریش(Tajrish) نام خود را از رودخانهای گرفته است که از کوههای شمال این شهر جاری بوده و بعد از عبور از تهران بر اساس جبر طبیعت خود را به دشتهای عطشان جنوبی میرسانده است. اما این رودخانه که امروزه در بخش کالبد شهری فرورفته چیزی جز یک کانال حامل فاضلاب آلوده نیست. مدیریت شهری بجای آنکه شهر را همساز با رودخانه بنا کند رود را به عنوان یک عنصر مزاحم طبیعی در قعر یک کانال سیمان اندود از جوانب مختلف محبوس ساخته است. فارغ از حذف مرفولوژی طبیعی رودخانه و پوشش گیاهی جانبی حتا بستر بگونه ای عایق بندی شده که آب به آبخوانهای مرتبط مسیر نفوذ نکند و عملا از تمامی فواید یک رودخانه منجمله وجوه زیبایی شناختی صرف نظر شده است.
رودخانه دجله( Tigris) که از کوههای توروس ترکیه سرچشمه میگیرد پس از ورود به عراق نهایتا با رودخانه فرات و کارون، اروند رود را ساخته و لبهای شور خلیج فاس را به گوارای شیرین خود شستشو میدهند.این رودخانه بزرگ و اسطورهای نیز در پشت هجوم سدسازانه ترکیه حال بس ناخوشی دارد و زندان ایلیسو سفر خیالبرانگیز دجله را به بند کشیده است.
رودخانه تجن ساری (Tajan)در سال جاری پیش از ۹۰ درصد خشیدگی را تجربه میکند.رود تجن بواسطه قهر اقلیم از یکسو و دستبرد به سرشاخه ها در بالادست ناقوس خشکسالی را در یکی از سرسبزترین و پرآب ترین استانهای شمالی به صدا درآورده است.باور کردنی نیست اگر بگوییم، تجن غمبار که قدرت آبگرفتن سد سلیمان تنگه را در پایبن دست ندارد، زیر تیغ سد دیگری بنام فینسک در بالادست نگران و پریشان حال است.
هر سه رود حکایت تلخ ما روزگاری تیز و تند و شتابان بودهاند و نام خود را از این صفت برگرفتهاند.تیگره در زبان پارسی هخامنشی به معنای تیز و تند و با هم Tiger به معنای ببر در زبان انگلیسی هم ریشه است.
بشر خودخواه چه کرده، که تمام تیزروان را زمنیگیر و شکسته بال کرده است؟ چرا باید این همنامان شاداب چنین درماندگی و تشنگی را تجربه کنند؟
با رودها چه کردهاید؟!
ای شهرداران، ای سیاستمداران، ای سد سازان…
@didehbaanzistboom©@ruralwomenissues