سرو چمان (بخش دوم)

خیلی وقتها برای دیدن کار و تغییراتی که مي داديم به گاراژمان مي آمد و متعجب کار را از نزدیک نگاه ميکرد. رادیاتورهای کامیونها را بزرگ ميکرديم تا در جاده های آن زمان ایران جوش نیاورند یا حتی موتور را از این به آن مي کرديم، مثال اگر یک موتور ماک صد و بیست اسب بود، ما صد و
پنجاه اسب روی آن میگذاشتيم و تقویتش میکرديم.»
قصه ی بهسـازی کامیونها به جمله ی
road American, truck American
برمیگردد.
همیــن بــرای اصغر آهنگر کافی بود تا بداند باید خودش چیزهایی را تغییر دهد. نمیتوانسـت جادهه ای ایران را که مثل جاده های آمریکا کند، اما میتوانست موتور و زیربندی ماشــینهای آمریکایی را متناسب با جاده های ایران تغییر دهد؛ جاده هایی ناهموار و پر دست انداز با فاصله های طولانی پمپ بنزین ها. میگویند برای حل مشکل سوخت کامیونهای ماک، باکی با ظرفیت
بیشتر روی این خودرو سوار کرد تا دیرتر نیاز به سوختگیری پیدا کنند. کاربراتورها
را هم تغییر داد تا در جاده های گرمسیری ایران جوش نیاورند.
«با هیچی همه اش را ســاختيم. جایی حتی اتاق کامیون را هم خودمون ساختيم.
آن موقع فکر پول درآوردن نبوديم، فکر ساختن بودم.»
چشم دوخته به قاب عکسی که فولادی آورده. سال 40 ،41 است. آن زمان دیگر
ازدواج کرده بود. «مرد بزرگی بوديم. زود ازدواج کرديم. خیلی کار میکرديم و کارمان
هم خوب بود. آنوقتها محبت شــوفر و شاگرد و صنف کامیوندار به گروه خونمان
نمیخورد. با قیمت پایین مشروب و سیگار می آوردند. دیديم هی ما را دعوت میکنند
این طرف و آن طرف. فکر کرديم باید ازدواج کنم. دخترخاله ای داشتیم که با او ازدواج
کردیم. خدا همه ی رفتگان را رحمت کند.» همسرش را چند سالی است که از دست
داده. یاد او و یاد برادرش همیشه برایش زنده است. خبر شهید شدن احمد را خودش
به مادرشان داد. شانزده آذر 32 بود و احمد قندچی را به همراه محمد بزرگ نیا و آذر
شـریعت رضوی در دانشگاه کشتند. چهار ماه بعد از کودتای 28 مرداد دانشجویان به
ورود نیکسون به دانشگاه و از سرگیری روابط با انگلیس اعتراض کردند و این سه نفر
از بین رفتند. «به مادرم گفتم: اول بگو خدایا شکرت! گفت: چرا؟ گفتم: تو چند تا پسر
داری؟ گفت: پنج تا. گفتم: توی دانشگاه شلوغ پلوغ شده، سه، چهار نفر را کشتند. آذر
شریعت رضوی، بزرگ نیا. میگویند قندچی هم تویشان است. اگر احمد ما را کشته
باشند، تو چهار تا پسر دیگر داری. شاید آنهای دیگر یکی دو تا پسر داشته باشند.
گفت: چه میگویی؟ گفتم: همین که میشنوی. یواش یواش قانعش کردیم که نباید
به حال خودت گریه کنی. دنیاست دیگر. همه ی اینها هم بخشی از دنیاست.»

گرفتن پروانه ی تولید کامیون

«نیازمند که به گاراژمان پا گذاشت، دیگر مردی شده بودیم.» رضا نیازمند که آن
زمان مدیر سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران بود، در کتاب خاطراتش خاطره ی
آن روز را با جزئیات نوشــته اســت. از چای تازه دمی کــه در گاراژ قندچی خورد تا
لحظه ای که چشمش به اتاقک کامیونها افتاد: به مهندس خسرو شیرزاد گفتم در
ایران صافکار های خیلی خوبی داریــم که گلگیرها و بدنه های تصادفی اتومبیلها را
به خوبی تعمیر میکنند. کسی را پیدا کن که با دست بدنه ی یک جیپ را بسازد و ما
را از تنگنا نجات دهد. تنگنا فرصت شــش ماه ای بود که محمدرضا شــاه برای تولید
اتومبیل داخلی به آنها داده بود: او رفت و چند روز بعد گفت بیا با هم برویم دروازه ی
قزوین. تمام کارگاههای صنعتی آن زمان در آنجا متمرکز بود. به یک گاراژ بزرگ وارد
شــدیم که کف آن خاکی بود و اطراف آن اتاقک هایی با سقف حصیری و ستونهای
چوبی ساخته بودند و در هر اتاقک چند نفر مشغول یک کار فنی بودند. رئیس گاراژ
اصغرآقا قندچی نام داشت. جلو آمد و خود را معرفی کرد. جوانی بود خوش اندام، قوی،
با دستهای زمخت و کارکرده. لهجه ی او لهجه ی مخصوص فلز کارانی بود که من
شش سال با آنها در کارخانه ی ونک کار کرده بودم. گفتم بگو ببینم چه کار کردی
که این مهندس شیرزاد اینقدر تعریفت را میکند؟ گفت آقای مهندس من در اینجا
برای یک شرکت کار میکنم که نمایندهی کامیون ماک آمریکاست. ماک در جاده های
خاکی و دست انداز های ایران زیاد شاسی میشکند و در تابستانها هم جوش میآورد.
مــن آنها را برای جاده هایمان تقویت میکنم. گفتم کارهایت را نشانم بده. در هر
اتاقک چند کارگر روی زمین خاکی با ابزارهای ابتدایی کاری انجام میدادند. با آنها
دست دادم و حال و احوال کردم و روی چهارپایه ی شکسته شان نشستم و یک چای
تازه جوشیده ی دروازه قزوینی خوردم. آخر کار اصغر آقا گفت یک اتاق کامیون هم خود
ما ساخته ایم و میخواهم به شرکت بگویم دیگر اتاقک نیاورد، چون کرایه ی حملش
زیاد است. اگر این کار بشود، درآمد ما زیاد میشود و میتوانیم کارگاهمان را آسفالت
کنیم و سقف های حصیری را جمع کنیم و سقف حسابی بسازیم. آنوقت شاسی

ادامه مطلب

✅ @karkhone