ذکر شیخنا و مولانا مصطفی ملکیان (قدس الله نفسه الزکیه)
✍حسام حیدری
آن فیلسوف حوزه اخلاق، آن محبوب جمله عشاق، آن متفکر بی ادعا، آن آمده از شهرضا، آن خارج کننده مریدان از منگی، آن چرخ گوشت فرهنگی، آن پروژه معنویت و عقلانیت را طراح، آن در کار روشنگری و ایضاح، آن مهندسی را نیمه رها کرده، آن بساط جمعیتی هوا کرده، آن شارح سخن فیلسوفان به صورت یک در میان و پس و پیش، آن خوش‌تیپ‌العرفا با موی بلند و ریش، فخر زمان، ممنوع الصوت و البیان، شیخنا و مولانا استاد مصطفی ملکیان (کثرالله تَطَوره العزیز) از اکابر معنویان جهان بود و جهد و عزمی ‌تام داشت و زندگی خوش و خوب و ارزشمند را دوست‌تر می‌داشت و عِرق ملی هیچ نداشت.
در فضلیت او همین بس که در کار احصا بود و هر چیز دستش می‌رسید احصا می‌کرد. او را گفتند: «امروز چه احصا کردی؟» گفت: «14 نوع تنهایی و 28 گونه محبت و 7 جور حسادت.» پس از آن وانت خرید و بلندگو بر آن گذاشت و به خیابان می‌شد و فریاد می‌زد: «احصاااااییه احصااااا» و زن و مرد بر طریقش می‌رفتند و همه چیزشان احصا می‌کرد و پول می‌گرفت و نیکو شغلی بود. اعلی الله مقامه.
در ابتدای کار او آورده‌اند که چون وقت ولادتش آمد، از تولد سر باز می‌زد و چرتکه در درست گرفته بود و حساب و کتاب می‌کرد. طبیبان گفتند: «چیکار میکنی داداش؟» و بیا بیرون کار داریم. گفت: «دارم حساب می‌کنم که زندگی ارزش زیستن دارد یا نه» پس چون تاملاتش تمام شد، گفت: «جهنم و ضرر» و به کلش رضا داد و متولد شد.
نقل است که حاضر جواب بود و هر سوالی را پاسخی داشت. به وقت صباوت او را دیدند سر کلاس به خواب رفته. گفتند: «مگه اینجا جای خوابیدنه؟» گفت: «این خواب نیست. در حال طمانینه همراه با بی اطمینانی‌ام» و خمیازه کشید. دیگر روز دیدند شیشه خانه همسایه شکانده. گوشش گرفتند. گفت: «سِلفَم شیشه رو نشکونده، ایگوم شکونده» و چون معنای حرفش نفهمیدند پس گردنی‌اش زدند.
در خبر است که یکپارچه بود و ساحاتش حجره و حفره هیچ نداشت. روزی سرما خورده بود و به مطب شد. طبیب گفت: «تو را چه شده؟» تاملی کرد و گفت: «در ساحت احساسات و عواطف و هیجانات، حس ضعف دارم و در ساحت خواسته‌ها، نیاز به خواب دارم و در ساحت گفتار صدایم عوض شده و در ساحت کردار سخت راه می‌روم و در ساحت باورها، معتقدم که دچار سرما خوردگی شده‌ام» آورده‌اند که طبیب چون این سخن بشنید فقط در نسخه نبشت: «بستری» و دیگر هیچ نگفت.
مناقب او بسیار و محامد او بی شمار است. او را گفتند: «چه گویی در باب روشنفکری دینی؟» گفت: «شما چه گویید در باب پیتزای قرمه سبزی؟» مریدی از او وصیت خواست. گفت: «وصیت کنمت به سکوت که افضل اعمال است» پس دو ساعت و نیم در باب سکوت برایش سخن گفت. رحمه الله علیه.
در اخبار غریبه آورده اند که سوئیچ پدر کش رفته بود و با ماشین تو خیابان ویراژ داده و تصادف کرده بود. چون پدر شرح ماجرا خواست، جواب داد: «تقریر حقیقت کنم یا تقلیل مرارت؟» پدر چوب دستی‌اش برداشت و گفت: «الآن درخواست شفاعت هم بکنی فایده نداره» و با چوب دور حیاط دنبالش می‌دوید.
دیگر روز او را دیدند در شارع عام، آهنگ بابا کرم در هندزفری گذاشته و حرکات موزون کنان می‌گذشت. مغرضی از کنار ونِ گشت ارشاد، صدایش زد: «فیلسوفم! یه لحظه تشریف میاری اینجا؟» و خواست بازداشتش کردن و تا چهارراه وزار بردن. مصطفی چون اوضاع پس دید، گفت: «این اسمش ایماژ است و استعاره ای از زندگی است و فواید بسیار دارد» و ماجرا را جمع کرد. پس از آن هر روز تا محل کار ایماژ کنان و افاده ریزان می‌رفت و گاه فریاد می‌زد: «این کمره؟» و مریدان در قفای او پاسخ می‌دادند: «آری این چنین است»
شبی در خواب شیخنا و مولانا بودا را دید که می‌گفت: «داداش مصطفی من انقدر هم که تو میگی جمله قصار نگفتم ولی باز خودت می‌دونی» پس از خواب برخاست و همان جمله یادداشت کرد.
در مصاحبه‌ای، مصطفی را پرسیدند: «اگر به گذشته برمی‌گشتی کدام کار خود اصلاح می‌کردی؟» گفت: «اسفار اربعه رو با خودآموز و کتاب‌های کمک آموزشی گاج پاس می‌کردم ولی سر کلاس نمی‌رفتم» و در این سخن نکته‌ها بود برای تامل کنندگان.
آورده‌اند. نویسنده بی‌خرد نادانی در وصف حالش تذکره نبشت. مصطفی بر او بخشید و خطای نگارشش نگرفت و به رویش نیاورد. رحمه الله علیه.
پس چون وقت وفاتش نزدیک شد قابض الروح بر او وارد شد، گفت: «خواهی چطور از این دنیا روی؟» مصطفی تاملی کرد و گفت: «در این سوال شما در اصل سه سوال نهفته است عنایت کردید؟ .. که من برای سوال اول سه نکته و برای سوال دوم یک نکته و برای سوال سوم، دو نکته برای گفتن دارم که برای گفتن نکته اول از سوال اول باید سه موضوع را شرح دهم و برای نکته دوم احتیاج به دو مقدمه ...» و همین طور می‌گفت و با قابض‌الروح می‌رفت. رحمه الله علیه.پس چون از دنیا رفت، هاتفی ندا سر داد: «آن که می‌خواست رنج کمتری بکشید رفت ولی آخرش هم نفهمیدیم "الف، ب است" یا نیست».تمه.