✳️ نماد فَرْوَهَر ربطی به عقاید زرتشتی ندارد
آنچه به نام نماد فَرْوَهَر مشهور شده و حاوی تصویر مرد ریشوی بالدار است ربطی به عقاید زرتشتی ندارد و در قرن اخیر رواج یافته است.
فَرْوَهَر که در زبان اوستایی، فْرَوَشی و در زبان پهلوی، فْرَوَهْر تلفظ میشود، در دین زرتشتی، نیروی حافظِ آفریدگانِ خوبِ ایزدی محسوب میشود.
اهورامزدا، پیش از خلق جهان خاکی، فروهرِ هر یک از مخلوقاتِ خوب این جهان را در عالم مینَویِ بالا خلق کرد. وی فروهرِ هر مخلوق را برای حفظ آن مخلوق به عالم خاکی فرومیفرستد و پس از مرگِ آن آفریده، فروهرِ وی به عالم بالا بازمیگردد. اما کسی را که به او تعلق دارد فراموش نمیکند. بلکه هر سال یک بار به دیدن او فرود میآید.
اما آنچه به نام نماد فروهر در روزگار ما رواج یافته، در اصل نقشی است که در برخی سنگنگارهها و الواح دوران هخامنشیان به کار رفته است. دربارهٔ مفهوم دقیق این نماد اتفاقنظر وجود ندارد. بعضی آن را نشانهٔ شاهین یا علامت سلطنت و برخی آن را نماد فَرّهٔ ایزدی (کیانی)، یعنی نیرویی که باعث برتری و حمایت پادشاه میشود میدانند.
فَرّهٔ کیانی که به آن خُرّهٔ کیانی نیز گفته میشود، در فرهنگ ایران قبل از اسلام (و تحت تأثیر آن در شاهنامه و حکمت اِشراقی)، نصرت و تأیید الاهی است که به کمک آن گمان میرود سران و بزرگان کشور، غلبه و قدرت به دست میآورند.
در حدود ۱۵۰ سال قبل، خورشیدجی رستمجی کاما (۱۲۱۰-۱۲۸۸ش) که یکی از پارسیان، یعنی زرتشتیان مقیم هند بود، این شکلِ بهکاررفته در سنگنگارههای هخامنشی را برای نماد زرتشتیان برگزید. ازآنپس بهتدریج این نماد هخامنشی به نام فروهر معروف و متداول شد.
❇️ منابع :
۱. مصاحب، غلامحسین، و همکاران، ۱۳۸۱، دایرةالمعارف فارسی، ۳ ج، شرکت سهامی کتابهای جیبی، وابسته به امیرکبیر، چ ۳، تهران، ص ۱۸۸۹، ذیل «فروهر»، ص ۸۹۳، ذیل «خُرّهٔ کیانی».
۲. منوچهرپور، منوچهر، ۱۳۷۷، بدانیم و سربلند باشیم: فشردهای از آموزشهای دین زرتشت، ویراستار: پرویز منوچهرپور، فروهر، چ ۳، تهران، ص ۵۱-۵۴.
3. Encyclopædia Iranica, iranicaonline, FRAVAŠI
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan