یک بررسی راهبردی: مقاومت «سحر»، فشار خارجی و یا انعطاف حکومت؟
رضا علیجانی
.. بالاخره بعد از سی و چند سال یکبار دیگر زنان توانستند وارد استادیوم آزادی شوند. هر چند محدود و خیلی دیر، اما بالاخره وارد شدند.معلوم نیست این روند چگونه ادامه پیدا می کند. بحث این یادداشت در این باره نیست بلکه در باره همین «گام» ولو کوچک (اما نمادین) است.
ورود زنان به ورزشگاه بدون هیچگونه اغراق یا تخفیفی در آن، به صورت یک رخداد «نمادین» می تواند موضوع یک بررسی راهبردی باشد.
سئوال راهبردی این است آیا مقاومت و مداومت زنان در پیگیری مطالباتشان که در جانسوزی سحر به اوج نمادین خویش می رسد عامل اصلی این گشایش و پیروزی نمادین است؟ آیا فشار فیفا به عنوان یک نهاد رسمی بین المللی باعث عقب نشینیِ (به ناچار و در شکل بدبینانه اش، عقب نشینی تاکتیکی و قابل بازگشت و قابل تغییر و تحریف عملی) حکومت گردیده است؛ حکومتی که سالها در برابر تلاشگری و مقاومت زنان و حتی جانسوزی امثال سحر کاملا بی اعتنا و خونسرد و سنگدل بود؟ و یا وجود موافقت ها و موافقانی با این عمل در درون بخش مهمی از ساختار قدرت زمینه این گشایش را فراهم کرده است؟
هر سه مولفه بالا بخش هایی از واقعیت را بازتاب می دهد اما سئوال راهبردی ظریف و مهم این است که کدامیک از این عوامل پیچیده و درهم اثرگذار نقش آفرینی بیشتر و مقدم تری داشته است؟
کدامیک از سه مولفه اثرگذار، مهم تر بوده است؟
پر واضح است که بدون فشار فیفا ساختار قدرت در ایران بنابه دلایلی که بررسی شان خود اهمیت راهبردی نمادین مستقلی دارد؛ حاضر به راه دادن زنان در ورزشگاه نبود. ولو «سحر» و سحرهای بسیاری نیز در این میان جان شان را از دست داده باشند.
اما همین قدر هم واضح است که فیفا بنابه دلایل مختلف، سالها در حال مماشات با فدراسیون فوتبال ایران بود و این جانسوزی سحر بود که فشار متراکم زیادی را از سوی افکار عمومی ایرانیان و جهانیان متوجه فیفا کرد.
پس تا اینجا می توان «اتفاق» رخ داده را چنین صورت بندی کرد که مقاومت و مداومت زنان که در جانسوزی سحر به اوج خود رسید فیفا را تحت فشار قرار داد و فیفا نیز فدراسیون فوتبال ایران به عنوان یک عضو خویش را با هشدار و اولتیماتوم محکم تری مواجه کرد و این امر به «پذیرش» و گشایش رخ داده از سوی ایران منجر گردید.
نام این «پذیرش» را می توانیم با نقطه عزیمت ها و رویکردهای مختلف تحلیلی هر چه می خواهیم بگذاریم: تسلیم وعقب نشینی، انعطاف، مدیریت کردن و…؛ اما نتیجه این پذیرش منجر به گشایش درهای ورزشگاه به روی زنان ولو به طور محدود و لرزان و بعد از چند دهه شد.
https://tinyurl.com/yype57dgمتن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/68148