قدرت گرفتن زنان
درباره دست به شمشیر بردن هلیا
محمدحسین بادامچی
در چند سال اخیر به نحوی بی‌سابقه با زنان بسیار تأثیرگذاری در صحنه اجتماعی و سیاسی ایران مواجه شده‌ایم که بدون استثنا همگی از سوی جامعه رسمی مردانه طرد شده‌اند و اهمیت آنها هرگز به رسمیت شناخته نشده. از صدف مسائلی معروف به صدف بیوتی، مسیح علی‌نژاد، شهرزاد میرقلی‌خان، مهناز افشار و کیمیا علی‌زاده که چهره‌ای بین‌المللی یافته‌اند تا پدیده‌هایی مثل آزاده نامداری، دختر آبی، سحر تبر، فرشتگان نینجا و حالا #هلیا که امواج اجتماعی و فرهنگی مهمی را نمایندگی کردند تا ترندهای مجازی ریز و درشتی مثل پویش اعتراض به حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب درسی، دادخواهی رومینا و غوغای توقیف مجله فروغ دانشگاه شریف که قهرمان سرشناسی نداشت اما نشان کاملی از خیزش زنانه محسوب می‌شد.
در همه این موارد تمایل شدیدی به نادیده گرفتن موضوع از سوی رسانه‌ها و سیاستمداران و سیاستگذاران و صاحب‌نظران و روشنفکران و روحانیون و دانشگاهیان و احاله آنها به امور زرد و بی‌اهمیت و تبلیغات چیپ سلبریتی‌ها و علاقه‌مندیهای توده‌ها و طبقات بی‌سواد جامعه و دغدغه‌های مبتذل زنان وجود داشته و از قضا کاملا بین طیف نخبگان مذهبی و سکولار به یکسان نکوهیده شده است. از یوسف اباذری و بیژن عبدالکریمی گرفته تا حسن عباسی و آیت‌الله علم‌الهدی بسیار دیده و شنیده‌ایم که علیه این ابتذالهای زنانه و پوپولیستی چه بیانیه‌های تنزه‌طلبانه‌ای صادر شده است.
اما به گمان من کثرت این پدیده‌ها به حدی رسیده که به جای تلاش برای حذف کردن این داده‌های خطا به چارچوب نظری‌ای که توان درک این موج بزرگ را ندارد شک کنیم و در پس همه این دعاوی و فراسوی اختلافات ایدئولوژیک به زمینه مشترک نگاه تحقیرآمیز مردانه به دغدغه‌های زنانه و قدرت گرفتن زنان متفطن شویم. اگر تا کنون جامعه رسمی ایرانی مانند پسرهای داخل کلیپ هلیا به زندگی و مسائل و دغدغه‌های دختران و زنان نگاهی تمسخرآمیز و تحقیرآمیز و فان داشتند با دیدن دست به قمه شدن هلیا نمی‌توانند به بی‌اعتنایی توهین‌آمیز خود به حضور زنان ادامه دهند.
اینجاست که ضرورت تغییر نگاه و تدوین چارچوبی جامعه‌شناسانه تازه‌ای برای فهم این رخداد نو جدی و مهم به نظر می‌رسد. از جمله در این یادداشت با عنوان «خشونت زنانه» که بخشی از سلسله یادداشتهایی اینستاگرامیم با همین هدف است، کوشیده‌ام نشان دهم که چرا ویدیوی هلیا را نباید یک قمه‌کشی خشونت‌آمیز متعارف مردانه تلقی کرد و آنرا در اینجا تکرار نمی‌کنم. تنها باید خاطرنشان کنم که زنجیر پدرسالارانه برنامه‌های مفصل الهیاتی-سیاسی-اقتصادیِ رام کردن زنان که قدمتی چند هزارساله دارد در حال سست شدن است. دست به شمشیر شدن هلیا نشانه دیگری از این است که #مقاومت_زنانه در ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است.
جان آگه با #فرهیختگان
درباره دست به شمشیر بردن هلیا
محمدحسین بادامچی
در چند سال اخیر به نحوی بی‌سابقه با زنان بسیار تأثیرگذاری در صحنه اجتماعی و سیاسی ایران مواجه شده‌ایم که بدون استثنا همگی از سوی جامعه رسمی مردانه طرد شده‌اند و اهمیت آنها هرگز به رسمیت شناخته نشده. از صدف مسائلی معروف به صدف بیوتی، مسیح علی‌نژاد، شهرزاد میرقلی‌خان، مهناز افشار و کیمیا علی‌زاده که چهره‌ای بین‌المللی یافته‌اند تا پدیده‌هایی مثل آزاده نامداری، دختر آبی، سحر تبر، فرشتگان نینجا و حالا #هلیا که امواج اجتماعی و فرهنگی مهمی را نمایندگی کردند تا ترندهای مجازی ریز و درشتی مثل پویش اعتراض به حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب درسی، دادخواهی رومینا و غوغای توقیف مجله فروغ دانشگاه شریف که قهرمان سرشناسی نداشت اما نشان کاملی از خیزش زنانه محسوب می‌شد.
در همه این موارد تمایل شدیدی به نادیده گرفتن موضوع از سوی رسانه‌ها و سیاستمداران و سیاستگذاران و صاحب‌نظران و روشنفکران و روحانیون و دانشگاهیان و احاله آنها به امور زرد و بی‌اهمیت و تبلیغات چیپ سلبریتی‌ها و علاقه‌مندیهای توده‌ها و طبقات بی‌سواد جامعه و دغدغه‌های مبتذل زنان وجود داشته و از قضا کاملا بین طیف نخبگان مذهبی و سکولار به یکسان نکوهیده شده است. از یوسف اباذری و بیژن عبدالکریمی گرفته تا حسن عباسی و آیت‌الله علم‌الهدی بسیار دیده و شنیده‌ایم که علیه این ابتذالهای زنانه و پوپولیستی چه بیانیه‌های تنزه‌طلبانه‌ای صادر شده است.
اما به گمان من کثرت این پدیده‌ها به حدی رسیده که به جای تلاش برای حذف کردن این داده‌های خطا به چارچوب نظری‌ای که توان درک این موج بزرگ را ندارد شک کنیم و در پس همه این دعاوی و فراسوی اختلافات ایدئولوژیک به زمینه مشترک نگاه تحقیرآمیز مردانه به دغدغه‌های زنانه و قدرت گرفتن زنان متفطن شویم. اگر تا کنون جامعه رسمی ایرانی مانند پسرهای داخل کلیپ هلیا به زندگی و مسائل و دغدغه‌های دختران و زنان نگاهی تمسخرآمیز و تحقیرآمیز و فان داشتند با دیدن دست به قمه شدن هلیا نمی‌توانند به بی‌اعتنایی توهین‌آمیز خود به حضور زنان ادامه دهند.
اینجاست که ضرورت تغییر نگاه و تدوین چارچوبی جامعه‌شناسانه تازه‌ای برای فهم این رخداد نو جدی و مهم به نظر می‌رسد. از جمله در این یادداشت با عنوان «خشونت زنانه» که بخشی از سلسله یادداشتهایی اینستاگرامیم با همین هدف است، کوشیده‌ام نشان دهم که چرا ویدیوی هلیا را نباید یک قمه‌کشی خشونت‌آمیز متعارف مردانه تلقی کرد و آنرا در اینجا تکرار نمی‌کنم. تنها باید خاطرنشان کنم که زنجیر پدرسالارانه برنامه‌های مفصل الهیاتی-سیاسی-اقتصادیِ رام کردن زنان که قدمتی چند هزارساله دارد در حال سست شدن است. دست به شمشیر شدن هلیا نشانه دیگری از این است که #مقاومت_زنانه در ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است.
جان آگه با #فرهیختگان
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment