✳️ «سیاوُش» بخوانیم یا «سیاوَش»؟
❇️ سیاوُش از اصل سیاوَرخش و سپس سیاوَش بیشترین بار در شعر فردوسی آمده است.
سوال اینجاست فارغ از تلفظ رایج امروز، در شعر فردوسی سیاوَش بخوانیم یا سیاوُش؟
این نکته روشن نمی شود مگر با توجه کردن به قرار گرفتن این واژه در قوافی شعر سنتی به خصوص شاهنامه. نمونه هایی قافیه ای که در ادامه می آید نشان می دهد فردوسی همه جا این واژه را سیاوُش خوانده چرا که هم قافیه آن کلماتی چون باهش خامش و فرامش بوده است.
این تلفظ گویا و به احتمال زیاد در کل شعر سنتی رایج بود. اما تلفظ سیاوَش از شعر دوره مشروطه و عصر بیداری است که در شعر نمود می یاید.
بنابراین از قوافی شعر سنتی روشن می شود دو گونه تلفظ از این واژه وجود داشت: سیاوُش و سیاووش.
تلفظ سیاوَش از دوره مشروطه در شعر فارسی پیدا می شود و این بار تلفظ سیاوُش از میان می رودـ
در شعر قائم مقام فراهانی، شاعر سیاوش را با آتش قافیه می کند.
◀️ نتیجه اینکه ما باید در خواندن ابیات فردوسی لزوم تلفظ واژه را در عصر شاهنامه و شعر کلاسیک در نظر بگیریم.
این بررسی گرچه در سایت گنجور صورت گرفته لکن با تکیه بر روش استقرایی همین بررسی می توان درصد احتمال را بالا گرفت که در شعر فردوسی و حتی شعر سنتی موردی از قافیه سیاوش با فتحه نیامده است؛ اما تلفظ نزدیک به ریخت باستانی این واژه در شاهنامه چنین است:
(نمانی همی جز سیاوخش را/ مر آن تاج دار جهان بخش را)
◀️ اینک نمونه ها:
بر آنم که تخم سیاوش توِئی
ز تخم کیانی و باهش توئی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
به گیتی کسی چون سیاوش نبود
چنو راد و آزاد و خامش نبود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
زمانی همی بود و خامش بماند
دو چشمش به روی سیاوش بماند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
همه جان فدای سیاوش کنیم
نباید که این بد فرامش کنیم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کسی کز نژاد سیاوش بود
خردمند و بیدار و خامش بود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
من او را چنان مست و بی هش کنم
تنش خاک گور سیاوش کنم.
فردوسی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جهاندار تخم سیاوش بود
نژاد فریدون باهش بود.
سراینده فرامرزنامه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
◀️ و اما تلفظ سیاوَش:
پس آن گه خم شده همچون سیاوش
فرو برده سر اندر بحر آتش
قائم مقام فراهانی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
گر ایرش همان نام آرش بود
چو سیوز که نام سیاوش بود.
میرزاآفاخان کرمانی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
◀️ نکته ی مهمی که می ماند اینکه آیا از شعر مشروطه به بعد تلفظ سیاوَش به کلی منسوخ می شود یا نه؟
بررسی شواهد شعری نشان می دهد پس از عصر مشروطه دو تلفظ از این واژه برقرار بود و تلفظ سیاوُش به کلی منسوخ می شود.
سیاوَش و سیاووش دو تلفظی هستند که از این دوره می مانند.
تلفظ سیاووش:👇
که روی سیاووش گر دیدمی
بدین تازه رویی نگردیدمی
فردوسی
سیاووش گردش نهادند نام
همه شهر از آن شارسان شادکام
فردوسی
زنده به خون خواهیت هزار سیاوش
گردد از آن قطره خون که از تو زند جوش
عارف قزوینی
◀️ در پایان از خوانندگان و همکاران فرهیخته خواهانیم چنانچه در بیتی از شعر سنتی به تلفظ سیاوَش بازخوردند این دوستار را باخبر سازند.
◀️ همچنین اگر در قافیه ای از شعر دوره مشروطه به تلفظ سیاوُش برخوردند.
اما در این یادداشت تلفظ این واژه در شعر نیمایی و ما بعد بررسی نشده است.
پایان
✍ دکتر محمود علی اصغری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ سیاوُش از اصل سیاوَرخش و سپس سیاوَش بیشترین بار در شعر فردوسی آمده است.
سوال اینجاست فارغ از تلفظ رایج امروز، در شعر فردوسی سیاوَش بخوانیم یا سیاوُش؟
این نکته روشن نمی شود مگر با توجه کردن به قرار گرفتن این واژه در قوافی شعر سنتی به خصوص شاهنامه. نمونه هایی قافیه ای که در ادامه می آید نشان می دهد فردوسی همه جا این واژه را سیاوُش خوانده چرا که هم قافیه آن کلماتی چون باهش خامش و فرامش بوده است.
این تلفظ گویا و به احتمال زیاد در کل شعر سنتی رایج بود. اما تلفظ سیاوَش از شعر دوره مشروطه و عصر بیداری است که در شعر نمود می یاید.
بنابراین از قوافی شعر سنتی روشن می شود دو گونه تلفظ از این واژه وجود داشت: سیاوُش و سیاووش.
تلفظ سیاوَش از دوره مشروطه در شعر فارسی پیدا می شود و این بار تلفظ سیاوُش از میان می رودـ
در شعر قائم مقام فراهانی، شاعر سیاوش را با آتش قافیه می کند.
◀️ نتیجه اینکه ما باید در خواندن ابیات فردوسی لزوم تلفظ واژه را در عصر شاهنامه و شعر کلاسیک در نظر بگیریم.
این بررسی گرچه در سایت گنجور صورت گرفته لکن با تکیه بر روش استقرایی همین بررسی می توان درصد احتمال را بالا گرفت که در شعر فردوسی و حتی شعر سنتی موردی از قافیه سیاوش با فتحه نیامده است؛ اما تلفظ نزدیک به ریخت باستانی این واژه در شاهنامه چنین است:
(نمانی همی جز سیاوخش را/ مر آن تاج دار جهان بخش را)
◀️ اینک نمونه ها:
بر آنم که تخم سیاوش توِئی
ز تخم کیانی و باهش توئی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
به گیتی کسی چون سیاوش نبود
چنو راد و آزاد و خامش نبود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
زمانی همی بود و خامش بماند
دو چشمش به روی سیاوش بماند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
همه جان فدای سیاوش کنیم
نباید که این بد فرامش کنیم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کسی کز نژاد سیاوش بود
خردمند و بیدار و خامش بود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
من او را چنان مست و بی هش کنم
تنش خاک گور سیاوش کنم.
فردوسی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جهاندار تخم سیاوش بود
نژاد فریدون باهش بود.
سراینده فرامرزنامه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
◀️ و اما تلفظ سیاوَش:
پس آن گه خم شده همچون سیاوش
فرو برده سر اندر بحر آتش
قائم مقام فراهانی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
گر ایرش همان نام آرش بود
چو سیوز که نام سیاوش بود.
میرزاآفاخان کرمانی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
◀️ نکته ی مهمی که می ماند اینکه آیا از شعر مشروطه به بعد تلفظ سیاوَش به کلی منسوخ می شود یا نه؟
بررسی شواهد شعری نشان می دهد پس از عصر مشروطه دو تلفظ از این واژه برقرار بود و تلفظ سیاوُش به کلی منسوخ می شود.
سیاوَش و سیاووش دو تلفظی هستند که از این دوره می مانند.
تلفظ سیاووش:👇
که روی سیاووش گر دیدمی
بدین تازه رویی نگردیدمی
فردوسی
سیاووش گردش نهادند نام
همه شهر از آن شارسان شادکام
فردوسی
زنده به خون خواهیت هزار سیاوش
گردد از آن قطره خون که از تو زند جوش
عارف قزوینی
◀️ در پایان از خوانندگان و همکاران فرهیخته خواهانیم چنانچه در بیتی از شعر سنتی به تلفظ سیاوَش بازخوردند این دوستار را باخبر سازند.
◀️ همچنین اگر در قافیه ای از شعر دوره مشروطه به تلفظ سیاوُش برخوردند.
اما در این یادداشت تلفظ این واژه در شعر نیمایی و ما بعد بررسی نشده است.
پایان
✍ دکتر محمود علی اصغری
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment