طبری کتاب تاریخ خود را در دهه اول قرن دهم به عربی نوشت و ترجمه آن پنجاه سال بعد به درخواست منصور نوح سامانی به دست بلعمی در سال ۹۶۳ صورت گرفت. بلعمی در مقدمهٔ کتاب می‌گوید:«این کتاب را من ترجمه نکردم، بلکه به زبان فارسی باز ساختم و بر آن افزودم. »
برای نمونه او سخن طبری را اینگونه ترجمه آزاد می‌کند:«یزدگرد پادشاهی نیک‌روی و نیک‌نهاد بود، لیکن روزگار با وی برفتاد. چون از مرو بگریخت، به آسیابان پناه برد. و آن مرد طمع کرد در زر و گوهر او، و بر وی تیغ زد، و پادشاهی ایران بدین گونه به آخر رسید.»
بیهقی پس از چهل سال دبیری در دستگاه غزنویان، از کار برکنار شد و در تنهایی بیهق (سبزوار) نگارش تاریخ خود را در سال ۱۰۵۷ آغاز کرد و تا پایان عمرش در سال ۱۰۷۷ ادامه داد. ۱۳۲ سال پس از مرگ او سعدی متولد شد.
با بیهقی نثر فارسی از حالت نقل‌قول و گزارش به تفکر و تأمل رسید.جمله‌ها دارای موسیقی شد و نثر فاخر پدید آمد. او پیش از سعدی راه جامع و مانع نوشتن را به ما نشان داد. او قلم را محترم شمرد و وجدان واژه را نیازرد. بیهقی به طرز اعجاب‌آوری سکوت را در نوشته میاورد آنجا که می‌گوید: «من اینقدر دانم که…» و به خواننده القا می‌کند که سخن به‌عنوان نماینده فکر و دانش او حدی دارد و آن مرز “اینقدر” است! ویتگنشتاین می‌گوید «درباره آنچه نمی‌توان سخن گفت، باید سکوت کرد.» یعنی زبان مرز دارد و پس از آن باید خاموش بود. ویتگنشتاین از گزاره‌های مبهم یا تصنعی متنفر بود و میگفت«وضوح، آرمان اخلاقیِ ماست.» و بیهقی این بزرگمرد ادب پارسی نهصد سال پیش از او وفادار به فلسفه زبان و بیرقدار پاکیزه‌نویسی بود:
«من آنچه دیدم نوشتم و آنچه شنیدم، به راوی درست بازگفتم؛ و دانستم که روزگاری دیگر، مردی دیگر این سخن بخواند و داوری کند.»
پس بیایید این قیمتی دُر لفظ دری را حفظ کنیم و برای ادامه ارتباط با نسل جوان ایرانی تا حدی که به جامعیت سخن آسیبی نرسد ساده بنویسیم و از آنچه ضروری نیست پرهیز کنیم.
س. زواره
اول آبان ۲۵۸۴
برای نمونه او سخن طبری را اینگونه ترجمه آزاد می‌کند:«یزدگرد پادشاهی نیک‌روی و نیک‌نهاد بود، لیکن روزگار با وی برفتاد. چون از مرو بگریخت، به آسیابان پناه برد. و آن مرد طمع کرد در زر و گوهر او، و بر وی تیغ زد، و پادشاهی ایران بدین گونه به آخر رسید.»
بیهقی پس از چهل سال دبیری در دستگاه غزنویان، از کار برکنار شد و در تنهایی بیهق (سبزوار) نگارش تاریخ خود را در سال ۱۰۵۷ آغاز کرد و تا پایان عمرش در سال ۱۰۷۷ ادامه داد. ۱۳۲ سال پس از مرگ او سعدی متولد شد.
با بیهقی نثر فارسی از حالت نقل‌قول و گزارش به تفکر و تأمل رسید.جمله‌ها دارای موسیقی شد و نثر فاخر پدید آمد. او پیش از سعدی راه جامع و مانع نوشتن را به ما نشان داد. او قلم را محترم شمرد و وجدان واژه را نیازرد. بیهقی به طرز اعجاب‌آوری سکوت را در نوشته میاورد آنجا که می‌گوید: «من اینقدر دانم که…» و به خواننده القا می‌کند که سخن به‌عنوان نماینده فکر و دانش او حدی دارد و آن مرز “اینقدر” است! ویتگنشتاین می‌گوید «درباره آنچه نمی‌توان سخن گفت، باید سکوت کرد.» یعنی زبان مرز دارد و پس از آن باید خاموش بود. ویتگنشتاین از گزاره‌های مبهم یا تصنعی متنفر بود و میگفت«وضوح، آرمان اخلاقیِ ماست.» و بیهقی این بزرگمرد ادب پارسی نهصد سال پیش از او وفادار به فلسفه زبان و بیرقدار پاکیزه‌نویسی بود:
«من آنچه دیدم نوشتم و آنچه شنیدم، به راوی درست بازگفتم؛ و دانستم که روزگاری دیگر، مردی دیگر این سخن بخواند و داوری کند.»
پس بیایید این قیمتی دُر لفظ دری را حفظ کنیم و برای ادامه ارتباط با نسل جوان ایرانی تا حدی که به جامعیت سخن آسیبی نرسد ساده بنویسیم و از آنچه ضروری نیست پرهیز کنیم.
س. زواره
اول آبان ۲۵۸۴
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment