✳️ #ردیف شخصیّتِ غزل است

❇️ کلمه یا کلماتی که در پایانِ مصراع ها بعد از قافیه عیناً تکرار می شوند را ردیف گویند

نمونه :
دلم در فراقِ تو حالی ندارد
به جز فکرِ مُردنْ خیالی ندارد
ردیف : ندارد

نمونه :
ز لطفشْ حاصلمْ آخر همهْ بی اعتباری شد
دوروزهْ عزّتِ ما موجبِ صدگونهْ خواری شد
ردیف : شد

◀️ استاد شفیعی کدکنی در کتاب موسیقیِ شعر صفحه ۱۲۴ راجع به سابقه ی ردیف در شعر ایران و جهان می گوید :
از بررسی شعرهای فارسی و ترکی و عربی به خوبی دانسته می شود که ردیفْ خاصِ ایرانیان و اختراع ایشان است زیرا در شعر عربی و ترکی ، ردیف به سابقه و اهمیت شعر فارسی نیست

❇️ در شعر ترکی آذری به ردیف #آیاق می گویند امّا همین شعر ترکی آذری بعد از شعر فارسی به وجود آمده و تقلیدی از شعر فارسی است

در زبان های اروپایی نیز اثری از ردیف یافت نشده مگر به صورت استثنایی یا تصادفی

◀️ ردیف ها در سالهای آغازین ابداع شان در شعر فارسی ، بسیار ساده و ابتدایی بودند و دلیل آن وجودِ تعدادِ بالای افعالِ معین (کمکی) مثل : است ، بود ، شد ، گشت و ... در زبان فارسی بود اما با پیشرفت و تکامل شعر فارسی ، ردیف نیز تغییر شکل داده ، از مرحله ی ابتدایی گذر کرده و به جایی می رسد که گاه نیمی از مصراع را به خود اختصاص می دهد

نمونه :
قتلم از عشوه نمایی است که من می دانم
سرِ این فتنه ز جایی است که من می دانم
ردیف : است که من می دانم

در شعر اصیل فارسی به خصوص غزل ، اشعار موفق و مطرحِ بدون ردیف ، خیلی کم می توانیم سراغ بگیریم به گونه ای که ردیف جزئی از شخصیتِ غزل شده است

ردیف انواعی دارد :

۱ _ ردیف #اسمی
نمونه :
سوزم به داغِ هجر و نیایم به سوی تو
تا در دلم زیاده شود آرزوی تو
ردیف : تو

۲_ردیف #فعلی
نمونه :
یا ببُر از صحبتِ اغیار و با من یار باش
یا بکُن ترکِ من و یکباره با اغیار باش
ردیف : باش

۳_ردیف #ترکیبی
نمونه:
ز غُصّه چون نخورم خون !؟ تو مایلِ همه کس
حدیثِ مَشربِ تو نقلِ محفلِ همه کس
ردیف : همه کس

◀️ هر کدام از انواع این ردیف ها باعث می شوند شعر دلنشین تر ، گوش نوازتر و لاجرم در مخاطب تأثیرگذارتر بشود.

◀️ یکی از دلایل ماندگاریِ بعضی اشعار ، دارا بودنِ آن اشعار از ردیف هایی است که کاملاً در خدمتِ کُلّیّت بیت و ساختارِ هدفمندِ شعر قرار گرفته اند و خود را به شعر و شاعر تحمیل نکرده اند

نمونه :
شدم نزدیکِ مرگ از دوریِ یاری که من دارم
هنوز این اندک است از درد بسیاری که من دارم

نمونه :
در نامه به جانانِ منِ حیرانْ چه نویسم !؟
جز آنکه نویسمْ غمِ هجرانْ چه نویسم !؟

نمونه :
باز آمدیم و شوقِ تو در دل همان که بود
وز گریه پا به کوی تو در گِل همان که بود.

❇️ #وجوه_زیبایی_شناسی
در دیوان میرزا #شرفجهان_قزوینی
به تحقیق سید اسماعیل قافله باشی و محمدحسین افشار

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan