📕📕بدل

بــــدل اسم یا گروه اسمی است که نــام دیگر یا شهرت یامقام و عنوان یا لقب یا شغـــل ویا یکی دیگر از خصوصیات اسم قبل از خود را بیان می کند.( انوری، ص۲۷ و دکتر خانلری، ص۹۳ ) در واقع بدل برای توضیح یا تاکید اسم قبل از خود می آید.( خیامپور ، ص۴۴ ) به بیان ساده تر گاهی چون کسی یا چیزی را نام می بریم گمان می کنیم که شنونده احتمـــال دارد مقصود ما را در نیابد.پس برای واضح تر کردن مقصـود خودمان نـام دیگر یا شغـل و مقام یا نشـــانی دیگر اسم را بیان می کنیم.این توضیح اضافی که درباره ی اسم می دهیم «بدل»خوانده می شود. (خانلری صص۴۴-۴۳)

📕ویژگی‌های بدل
ویژگی های بدل که ما آن‌ها را با عنوان «راه های تشخیص بدل » می شناسیم عبارتند از:

۱ – بدل و اسم قبل از آن باید در جمله یک نقش داشته باشند.
۲– بدل و اسم قبل از آن باید یک چیز یا یک شخص باشند و دو چیز یا دو کس مستقل از هم نباشند .
۳– بدل از جمله قابل حذف شدن باشد؛بدون این که به معنی جمله آسیبی برسد .
۴– اسم قبل از بدل نباید کسره(نقش نمای اضافه) داشته باشد .
۵– بدل بین دو ویرگول قرار می گیرد .

👈مثال : فردوسی، حماسه سرای بزرگ ایران، سخن را به آسمان علیین برد .

که اگر این مثال را با روش ها یا همان ویژگی های شش گانه ی فوق بررسی کنیم ؛می بینیم که :
۱– حماسه سرای بزرگ ایران و فردوسی هر دو در جمله نقش نهادی دارند.
۲– هر دو یک شخص هستند .یعنی فردوسی همان حماسه سرای بزرگ ایران است و این ها دو شخص مستقل از هم نیستند .
۳– ما می توانیم بدل (حماسه سرای بزرگ ایران ) را از جمله حذف کنیم ؛ بدون این که به معنی جمله آسیبی برسد .
۴– بعد از بدل ( حماسه سرای بزرگ ایران ) بلافاصله فعل نیامده است .
۵– اسم قبل از بدل ( فردوسی ) کسره ندارد .
۶– بدل ( حماسه سرای بزرگ ایران ) بین دو کاما (ویرگول) قرار گرفته است .

📕فرق بدل با صفت و مضاف الیه

🔹فرق بدل با صفت آن است که موصوف با کسره به صفت اضافه می شود ، ولی مبدل منه ( اسم قبل از بدل ) با کسره به بدل اضافه نمی شود . ( انوری ، ص۲۸ )

🔹فرق بدل با مضاف الیه آن است که نخست: مضــاف با کســره به مضاف الیـــه اضـــــافه می شود، ولی مبدل منه ( اسم قبل از بدل ) به بدل اضـــافه نمی شود .دوم: مضـــاف ومضاف الیه دو موجود مستقل وجداگانه اند، در حالی که بدل و اسم قبل از آن هردو یکی هستند. ( انوری، ص۲۸ )

📕منابع و مآخذ:
۱– انوری، حسن، دستور زبان فارسی، جلد۲، چاپ بیستم، انتشارات فاطمی، تهران
۲– ناتل خانلری، پرویز ، دستور زبان فارسی، چاپ هجدهم، انتشارات توس، تهران
۳– خیامپور، عبدالرسول، دستور زبان فارسی، چاپ یازدهم، انتشارات ستوده، تبریز

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment