✳️ اندر باب سرودن منظومه « عارفنامه » توسط « ایرج میرزا » ❇️ دکتر محمد جعفر محجوب راجع به عارفنامه چنین مینویسد: این منظومه معروف ترین اثر ایرج میرزاست. دربارهٔ علت سرودن آن روایت های گوناگونی که همه به یک نتیجه <<رنجش شاعر از عارف قزوینی و اقدام او به سرودن این منظومه>> منتهی میشود درافواه وجود دارد.
◀️ ایرج به علت سوابقی که در تهران با عارف داشته منتظر بوده است که عارف در سفر مشهد به منزل او وارد شود. اما عارف که چندان معاشرتی نبود و اخلاقی خاص داشت به مرکز ژاندارمری در "باغ خونی" میرود و در آنجا منزل میکند. ایرج ناچار به عزم دیدار او بیرون میآید و سراغ عارف را میگیرد. بدو میگویند عارف مشغول سرپرستی آرایش تالاری است که باید در آن کنسرت دهد. ایرج بدانجا روی مینهد و چون عارف را میبیند، آغوش میگشاید و به سوی او میرود تا او را در برگیرد و چنان که رسم دوستان از راه رسیده است ببوسد. اما عارف که ظاهراً بر اثر گرفتاریهای مربوط به آرایش صحنه خُلق خوشی نداشته است، با او به سردی برخورد میکند و به اظهار محبت ایرج چنان جواب میدهد که گویی وی را از خود رانده است!
ایرج از این رفتار عارف میرنجد و به منزل باز میگردد و نخست در نظر داشته است که مثنویای کوتاهتر از آنچه در دست است در هجو وی بسراید.
◀️ ظاهرا عارف نیز از رفتار خود پشیمان میشود و روز های بعد، از ایرج وقت ملاقات میخواهد؛ اما دیگر دیر شده و ایرج تصمیم خود را گرفته بود...
◀️ چنان که از مطالعهٔ عارفنامه نیز میتوان دریافت، این منظومه یکجا و در مدتی کوتاه سروده نشده و پیداست که شاعر قسمتهایی از آن را بعد بدان افزوده است. شاعر هر هفته قسمتی از این منظومه را میسرود و در محافل ادبی مشهد برای یاران ادب دوست و شعر شناس خود میخواند و نسخهای از آن نیز به تهران فرستاد( یا دوستان وی میفرستادند) و در نتیجه این منظومه پیشاز پایان یافتن در بین اهل فضل و ادب شهرت و توفیق فراوان یافت و دوستان ایرج او را به تکمیل آن تشویق کردند و شاعر در نتیجهٔ همین ترغیبها اندک اندک حکایتها و مطالب مختلف سیاسی، انتقادی و اجتماعی را بدان افزود و "عارف نامه" به صورت فعلی درآمد.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan