تحریف ممنوع!
در سالروز درگذشت دکتر علینقی عالیخانی، عده‌ای از فعالین رسانه‌ای و اقتصادی یادبودی در کلاب‌هاوس با حضور اعضای خانواده آن مرحوم ترتیب دادند. نکته عجیب روایت کاملا تحریف شده از نحوه سیاستگذاری دهه چهل و دلایل موفقیت آن دوره بود. حتی برای توصیف رویکرد اقتصادی آن دوره نقل قولی از میلتون فریدمن مطرح شد!
در حالی که اگر کسی کمترین آشنایی با رویکرد اقتصادی دکتر عالیخانی داشته باشد، می‌داند که رویکرد دهه چهل چیزی به جز راهبرد جایگزینی واردات با تلاش‌هایی برای تشویق صادرات نبود. رویکردی که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه آن زمان، از کره و هند گرفته تا پاکستان و ترکیه مرسوم بود. در مقاله‌ای که در خصوص ویژگی‌های حکمرانی اقتصادی دهه چهل نوشته‌ام و به زودی منتشر می‌شود، اهم ویژگی‌های آن دوره را در موارد زیر خلاصه کردم:
1. طبق تجربه اکثر دولت‌های توسعه‌گرا، وجود یک سازمان محوری برای برنامه‌ریزی و پیگیری سیاست‌های توسعه‌ای حیاتی است. در ایران دهه چهل ابروزارتخانه اقتصاد که شامل بخش صنعت، تجارت و گمرک می‌شد چنین نقشی را با همکاری سازمان برنامه و بانک مرکزی ایفا می‌کرد.
2. گرد هم آمدن عده‌ای از تکنوکرات‌های شایسته که عموما خارج از حلقه نخبگان سیاسی آن روز محسوب می‌شدند باعث ظهور پدیده‌ای شد که به جزیره شایستگان معروف است. نفوذ ناپذیری و کارآمدی نسبی از ویژگی‌های اصلی این جزیره شایستگان بود.
3. استفاده بجا از بنگاه‌های دولتی در مواردی که بخش خصوصی توانایی یا تمایل سرمایه‌گذاری در آن حوزه‌ها را نداشت. تاسیس سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران در تيرماه 1346 با دو وظيفه اصلي ايجاد بنگاه‌هاي صنعتي جديد و نوسازي بنگاه‌هاي فرسوده در همین راستا بود.
4. کمک به تامین مالی بخش خصوصی توسط دو بانک توسعه‌ای حرفه‌ای انجام می‌گرفت. دو بانک اعتبارات صنعتی و بانک صنعتی و معدنی با مدیریت کارآمد و شایسته وظیفه تامین مالی سرمایه‌گذاری‌های صنعتی را به خوبی انجام دادند.
5. ارتباط مداوم وزارت اقتصاد با بخش خصوصی موجب حرکت جریان اطلاعات بین بخش عمومی و خصوصی و اعتماد متقابل بین دو طرف شد.
6. سیاست‌های حمایتی و تشویقی همراه با نظارت و در صورت لزوم استفاده از ابزار تنبیه بکار گرفته می‌شد. به این معنی که اگر گیرنده رانت عملکرد ضعیفی داشت، حمایت‌ها قطع می‌شد. بقول دکتر عالیخانی "بخش خصوصی می‌توانست از حمایت استفاده کند ولی سوء استفاده نه". البته بخشی از این توانایی انتظام دولت ناشی از نوپا بودن صنعتگران مدرن و نفوذ سیاسی محدودشان بود.
7. یکی از ابزارهای مهم حمایتی، تشویق ورود به حوزه‌های جدید سرمایه‌گذاری با ایجاد انحصار موقت بود. به این شکل که به سرمایه‌گذار گفته می‌شد با سرمایه‌گذاری در حوزه‌های جدید تا چند سال برای آن فعالیت پروانه ساخت دیگری صادر نشده و جلوی واردات آن کالا هم محدود می‌شود. این رویکرد یکی از بزرگترین موانع سرمایه‌گذاری در حوزه‌های جدید که معروف به آثار جانبی اولین سرمایه‌گذار است (Stiglitz, 1989; Hausmann & Rodrick, 2003) را رفع می‌کند.
منبع
✅ @karkhone
در سالروز درگذشت دکتر علینقی عالیخانی، عده‌ای از فعالین رسانه‌ای و اقتصادی یادبودی در کلاب‌هاوس با حضور اعضای خانواده آن مرحوم ترتیب دادند. نکته عجیب روایت کاملا تحریف شده از نحوه سیاستگذاری دهه چهل و دلایل موفقیت آن دوره بود. حتی برای توصیف رویکرد اقتصادی آن دوره نقل قولی از میلتون فریدمن مطرح شد!
در حالی که اگر کسی کمترین آشنایی با رویکرد اقتصادی دکتر عالیخانی داشته باشد، می‌داند که رویکرد دهه چهل چیزی به جز راهبرد جایگزینی واردات با تلاش‌هایی برای تشویق صادرات نبود. رویکردی که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه آن زمان، از کره و هند گرفته تا پاکستان و ترکیه مرسوم بود. در مقاله‌ای که در خصوص ویژگی‌های حکمرانی اقتصادی دهه چهل نوشته‌ام و به زودی منتشر می‌شود، اهم ویژگی‌های آن دوره را در موارد زیر خلاصه کردم:
1. طبق تجربه اکثر دولت‌های توسعه‌گرا، وجود یک سازمان محوری برای برنامه‌ریزی و پیگیری سیاست‌های توسعه‌ای حیاتی است. در ایران دهه چهل ابروزارتخانه اقتصاد که شامل بخش صنعت، تجارت و گمرک می‌شد چنین نقشی را با همکاری سازمان برنامه و بانک مرکزی ایفا می‌کرد.
2. گرد هم آمدن عده‌ای از تکنوکرات‌های شایسته که عموما خارج از حلقه نخبگان سیاسی آن روز محسوب می‌شدند باعث ظهور پدیده‌ای شد که به جزیره شایستگان معروف است. نفوذ ناپذیری و کارآمدی نسبی از ویژگی‌های اصلی این جزیره شایستگان بود.
3. استفاده بجا از بنگاه‌های دولتی در مواردی که بخش خصوصی توانایی یا تمایل سرمایه‌گذاری در آن حوزه‌ها را نداشت. تاسیس سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران در تيرماه 1346 با دو وظيفه اصلي ايجاد بنگاه‌هاي صنعتي جديد و نوسازي بنگاه‌هاي فرسوده در همین راستا بود.
4. کمک به تامین مالی بخش خصوصی توسط دو بانک توسعه‌ای حرفه‌ای انجام می‌گرفت. دو بانک اعتبارات صنعتی و بانک صنعتی و معدنی با مدیریت کارآمد و شایسته وظیفه تامین مالی سرمایه‌گذاری‌های صنعتی را به خوبی انجام دادند.
5. ارتباط مداوم وزارت اقتصاد با بخش خصوصی موجب حرکت جریان اطلاعات بین بخش عمومی و خصوصی و اعتماد متقابل بین دو طرف شد.
6. سیاست‌های حمایتی و تشویقی همراه با نظارت و در صورت لزوم استفاده از ابزار تنبیه بکار گرفته می‌شد. به این معنی که اگر گیرنده رانت عملکرد ضعیفی داشت، حمایت‌ها قطع می‌شد. بقول دکتر عالیخانی "بخش خصوصی می‌توانست از حمایت استفاده کند ولی سوء استفاده نه". البته بخشی از این توانایی انتظام دولت ناشی از نوپا بودن صنعتگران مدرن و نفوذ سیاسی محدودشان بود.
7. یکی از ابزارهای مهم حمایتی، تشویق ورود به حوزه‌های جدید سرمایه‌گذاری با ایجاد انحصار موقت بود. به این شکل که به سرمایه‌گذار گفته می‌شد با سرمایه‌گذاری در حوزه‌های جدید تا چند سال برای آن فعالیت پروانه ساخت دیگری صادر نشده و جلوی واردات آن کالا هم محدود می‌شود. این رویکرد یکی از بزرگترین موانع سرمایه‌گذاری در حوزه‌های جدید که معروف به آثار جانبی اولین سرمایه‌گذار است (Stiglitz, 1989; Hausmann & Rodrick, 2003) را رفع می‌کند.
منبع
✅ @karkhone
1 comment
Log in to comment
ارزش مطالب کانال را به شدت ارتقا می‌دهد