معلم، اندیشیدن و اندیشه ها

(به مناسبت روز معلم و تقدیم به تمامی معلمان و استادان گرانقدر)

محمد باقر تاج الدین

✅اگر بخواهیم مهم ترین و پایه ای ترین کارکرد نظام تعلیم و تربیت در دنیای امروز را یادآور شویم به نظر می رسد که باید از اندیشیدن، تفکر و استدلال ورزی سخن بگوییم. بر این اساس و در این راستا مهم ترین وظیفه معلمی تربیت انسان های متفکر و اندیشمند است. انسان هایی که از پسِ تفکر و اندیشیدن قادر به یافتن یک زندگی خوب و خوش و ارزشمند یا به تعبیر دیگر «زندگی اصیل» باشند و نه لزوماً انسان های موفق در زمینه هایی خاص. نظام تعلیم و تربیت و به تَبَعِ آن معلمان و استادان در حال انتقال اندیشه هایی به دانش آموزان و دانشجویان هستند که این اندیشه ها چندان آنان را متفکر و اندیشمند تربیت نکرده و نخواهد کرد.

✳️این موضوع البته درباره معلمان مدارس بسیار دشوارتر و رنج آورتر است چرا که آنان گویی مجبورند در چارچوب کتاب های درسی مدارس که عموماً کتاب هایی انباشته از اندیشه های خرد گریز و خرد ستیز هستند به تدریس بپردازند. این وضعیت نه تنها برای دانش آموزان برانگیزاننده تفکر، خلاقیت و خردورزی نبوده است، بلکه در طول زمان معلمان را نیز به چنین ورطه هولناکی سوق داده و اندک تفکر و اندیشه ورزی ای که داشته اند را به باد فنا داده است. ماندن و درجا زدن در قالب های تنگ و تاریکی که کتاب های درسی مدارس به ویژه در حوزه علوم انسانی برای دانش آموزان و معلمان ایجاد کرده است حقیقتا جای تأمل و تعمق فراوان دارد. اما لازم و ضروری است گفته شود که معلمان در حد توان خویش باید که در مسیر تفکر و اندیشه ورزی دانش آموزان گام بردارند اگر چه برخی دشواری هایی داشته باشد. در صورتی که اکنون چنین نیست و معلمان عموما مشتی اندیشه های نیازموده و نقد ناشده را به دانش آموزان انتقال می دهند که این اندیشه ها تقریبا هیچ کاربرد مثبت و تأثیرگذاری در جهان امروزین برای آنان ندارد.

✅این موضوع تلخ و درآور البته که در محیط های دانشگاهی و آموزش عالی هم رواج دارد و استادان چندان اهتمامی در بسط و گسترش تفکر و اندیشه ورزی در بین دانشجویان نداشته و هنوز که هنوز است با «جزوه» هایی فاقد هرگونه رنگ و لعاب علمی و فکری کلاس های خود را برگزار می کنند. تأسف بارتر این که برخی استادان نه تنها چنین «جزوه» های غیر علمی ای را به خورد دانشجویان می دهند بلکه تأسف بارتر این که در پایان ترم تحصیلی چند نمونه سئوال به دانشجویان می دهند و یادآور می شوند که از بین این سئوالات مثلا 5 سئوال در آزمون پایان ترم طرح می کنند!!!! زهی تأسف و زهی افسوس.

✳️این ماجرا البته فقط درباره دروس تحصیلی در هر ترم نبوده و پایان نامه ها که خود ماجراهای غم بار و دردآوری دارند که مسلمان نشنود و کافر مبیناد!!! پایان نامه هایی که حتی یک بار آری حتی یک بار هم توسط برخی استادان خوانده نمی شوند و صد البته به راحتی دفاع شده و بدتر این که نمرات بالایی هم به دانشجویان داده می شود. این گونه است که دانشگاه ها هم شده اند کارخانه های تولید مدارک بی خاصیت!! زهی تفکر و زهی اندیشه ورزی و زهی نقد!!! آن گاه باید روزگارانی را ببینیم که لشگری از مدرک به دستانِ فاقد هرگونه قدرت تفکر و اندیشه ورزی در جامعه جولان می دهند آن هم با ادعاهای پر طمطراق و گوشِ فلک پر کن که فقط خدا باید به داد همگان برسد!!!

✅زیاده گویی نکنم و این اصل مهم را دوباره یادآور شوم که معلمان و استادان گرامی فقط باید در جهت اندیشه ورز و متفکر نمودن دانش آموزان و دانشجویان گام بردارند نه انتقال اندیشه های نه چندان مثمر ثمر تا از این طریق زمینه و مسیر برای دست یابی به یک «زندگی اصیل» به خوبی هر چه تمام تر فراهم گردد. هر اقدام دیگری غیر از این که گفته شد محکوم به شکست خواهد بود کما این که تاکنون نیز موفقیت چندانی در این زمینه به دست نیامده است.


جان آگه با #فرهیختگان