❈ نقش چشمداشت
معمولا ما از بسیاری از پایایی‌های دریافتی‌مان کاملا ناآگاهیم — درست همان طور که اغلب به دیگر راه‌هایی که مغزمان به کار می‌پردازد توجه به خرج نمی‌دهیم. یکی دیگر از این شیوه‌ها بر پایه‌ی نیروی چشمداشت است. گاهی ما کاملا آنچه را که انتظار داریم دریابیم، بی‌توجه به اینکه چه چیزی واقعیت است، در می‌یابیم. پژوهش نشان داده است که وقتی مردم انتظار دارند که انگیختاری مشخص را دریابند (مثلا نوری را ببینند یا صدایی را بشنوند)، آنان اغلب آن را در می‌یابند — حتی وقتی هیچ انگیختاری در کار نباشد. در یک آزمایش از سوژه‌ها خواسته شد تا زمان دیدن درخشش نور در یک راهرو راه بروند. نیاز به گفتن نیست که برخی از آنان ایستادند و گفتند که درخشش را دیده‌اند — اما اصلا نوری در کار نبود. در سایر مطالعات، سوژه‌ها انتظار داشتند تا شوک الکتریکی را تجربه کنند، یا گرما را احساس نمایند، یا بوهایی خاص را استشمام کنند، و با وجود عدم حضور انگیختار متناسب، بسیاری آنچه را که انتظار داشتند، تجربه کردند. آنچه که واقعا ارائه شد، پیشنهاد پدیدار شدن احتمالی آن انگیختار بود. به سوژه‌ها توهم دست داده بود (به عبارتی اشیا یا رویدادهایی را که هیچ وجود عینی نداشتند، دریافته بودند یا ظاهرا دریافته بودند.) پس اگر ما نرمال باشیم، چشمداشت یا پیشنهاد می‌تواند باعث شود که ما چیزی را که اصلا وجود ندارد، درک کنیم. مطالعات نشان می‌دهند که این دریافتن به ویژه هنگامی درست است که انگیختار دوپهلو یا مبهم باشد یا هنگامی که مشاهده‌ی واضح به دشواری صورت گیرد.
ما همگی چنین توهماتی داشته‌ایم. اندرو نئر روانشناس، تجربه‌ی متداول نگریستن به ساعت و «دیدن» حرکت عقربه ثانیه شمار را مثال می‌آورد — بعد می‌بینیم که عقربه دیگر تکان نمی‌خورد. آیا تاکنون وقتی شبی تاریک پیاده به منزل بر می‌گردید سایه شخصی ایستاده را دیده‌اید و بعد فهمیدید که آن شخص یک بوته بوده است؟ آیا زیر دوش بوده‌اید و زنگ تلفن را شنیده‌اید، و بعداً دریافتید که زنگ زدن تنها در ذهن‌تان رخ داده است؟
📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن
@science4lifee
#چشمداشت #توهم
معمولا ما از بسیاری از پایایی‌های دریافتی‌مان کاملا ناآگاهیم — درست همان طور که اغلب به دیگر راه‌هایی که مغزمان به کار می‌پردازد توجه به خرج نمی‌دهیم. یکی دیگر از این شیوه‌ها بر پایه‌ی نیروی چشمداشت است. گاهی ما کاملا آنچه را که انتظار داریم دریابیم، بی‌توجه به اینکه چه چیزی واقعیت است، در می‌یابیم. پژوهش نشان داده است که وقتی مردم انتظار دارند که انگیختاری مشخص را دریابند (مثلا نوری را ببینند یا صدایی را بشنوند)، آنان اغلب آن را در می‌یابند — حتی وقتی هیچ انگیختاری در کار نباشد. در یک آزمایش از سوژه‌ها خواسته شد تا زمان دیدن درخشش نور در یک راهرو راه بروند. نیاز به گفتن نیست که برخی از آنان ایستادند و گفتند که درخشش را دیده‌اند — اما اصلا نوری در کار نبود. در سایر مطالعات، سوژه‌ها انتظار داشتند تا شوک الکتریکی را تجربه کنند، یا گرما را احساس نمایند، یا بوهایی خاص را استشمام کنند، و با وجود عدم حضور انگیختار متناسب، بسیاری آنچه را که انتظار داشتند، تجربه کردند. آنچه که واقعا ارائه شد، پیشنهاد پدیدار شدن احتمالی آن انگیختار بود. به سوژه‌ها توهم دست داده بود (به عبارتی اشیا یا رویدادهایی را که هیچ وجود عینی نداشتند، دریافته بودند یا ظاهرا دریافته بودند.) پس اگر ما نرمال باشیم، چشمداشت یا پیشنهاد می‌تواند باعث شود که ما چیزی را که اصلا وجود ندارد، درک کنیم. مطالعات نشان می‌دهند که این دریافتن به ویژه هنگامی درست است که انگیختار دوپهلو یا مبهم باشد یا هنگامی که مشاهده‌ی واضح به دشواری صورت گیرد.
ما همگی چنین توهماتی داشته‌ایم. اندرو نئر روانشناس، تجربه‌ی متداول نگریستن به ساعت و «دیدن» حرکت عقربه ثانیه شمار را مثال می‌آورد — بعد می‌بینیم که عقربه دیگر تکان نمی‌خورد. آیا تاکنون وقتی شبی تاریک پیاده به منزل بر می‌گردید سایه شخصی ایستاده را دیده‌اید و بعد فهمیدید که آن شخص یک بوته بوده است؟ آیا زیر دوش بوده‌اید و زنگ تلفن را شنیده‌اید، و بعداً دریافتید که زنگ زدن تنها در ذهن‌تان رخ داده است؟
📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن
@science4lifee
#چشمداشت #توهم
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment