«جانام و گونه‌ی نویسِش آن»
«جانام» واژهایست که جانشین نام می‌شود.
«جانام خودی» جانامی‌ست که بر کَسی رهنمود کند. «جانامِ خودی» شش ساخت دارد: سه تَکال، سه بیشال.
«جانام‌های خودی» بر دو گونه‌اند:
۱-پیوسته ۲-گُسسته
۱- ⬇️پیوسته⬇️
تَکال: بیشال:
م مان
ت تان
ش شان
۲- ⬇️گُسسته⬇️
تَکال: بیشال:
مَن ما
تو شما
او ایشان
«جانام‌های پیوسته» (م، ت، ش، مان، تان، شان) به واژه‌‌‌ای که با بندواژه‌ی پیوندپذیر پایان می‌یابد، می‌چسبند، مانند: 《کفشَم، کفشَت، کفشَش، کفشمان، کفشتان، کفششان》.
اگر واژه به «هِ» نَگُفتَنی پایان یابد، پیش از (م، ت، ش) یک 《ا》می‌اَفزاییم، ولی پیش از (مان، تان، شان) چیزی نمی‌اَفزاییم. مانند:
《خانه‌اَم، خانه‌اَت، خانه‌اَش، خانه‌مان، خانه‌تان، خانه‌شان》
🔶یادآوری۱: در دو واژه‌ی «که» و «چه» بندواژه‌ی «هِ» نَگُفتَنی را می‌زُداییم و سپس جانام‌ها را می‌افزاییم. مانند:
《کِم، کِت، کِش، کِمان، کِتان، کِشان _ چِم، چِت، چِش، چِمان، چِتان، چِشان》 و این بیشتر در سُروده است، ولی در ناسُروده(=نوشته) 《کِه‌اَم، کِه‌اَت، کِه‌اَش، کِه‌مان، کِه‌تان، کِه‌شان _ چِه‌اَم، چِه‌اَت، چِه‌اَش، چِه‌مان، چِه‌تان، چِه‌شان》 بِکار می‌رود.
🔶یادآوری۲: اگر واژه‌ی پیش از این جانام‌ها به بندواژه‌ی پیوندناپذیر پایان یابد، هرگاه آن بندواژه «د» یا «ذ» یا «ر» یا «ژ» یا [«وِ»ای که بر آهنگِ «اَو» واگویش شود] باشد، تنها و تنها «جانام»ها را می‌افزاییم، مانند:
《دیدَش، کاغذشان، برادرَت، همرازتان، دستِ کَژَم، جامه‌ی نومان》
ولی اگر به «ا» یا [«وِ»ای که بر آهنگِ «اَو» واگویش شود] پایان یابد هم می‌توان جانام‌ها را افزود و هم بندواژه‌ی «ی» پیش از این جانام‌ها افزود، مانند:
《خداش(=خدایَش)، فردات(فردایَت)، پام(=پایَم)، خداشان(=خدایشان)، جاتان(=جایتان)، پامان(=پایمان)، آبروم(=آبرویَم)، آبروت(=آبرویَت)، آبروش(=آبرویَش)، آبرومان(=آبرویمان)، آبروتان(=آبرویتان)، آبروشان(=آبرویشان)》
🔶یادآوری۳: اگر واژه‌ی پیش از این جانام‌ها، به «و»ای پایان یابد که بر آهنگ 《اُ》واگویش شود، در سه جانام تَکال، یک «ا» پیش از جانام‌ها می‌اَفزاییم، ولی در جانام‌های بیشال چیزی نمی‌اَفزاییم، مانند:
به دست «تواَم» داده‌اند.
هر«دواَت» گفته‌اند.
به دست «تواَش» سپردم.
هر«دومان» آمده بودیم.
هر«دوتان» نادانید.
هر«دوشان» راستگویَند.
«جانامِ نمارِش»، واژهایست که به‌جای نام می‌نشیند و با آن کَسی یا چیزی را می‌نمایانیم.
«جانامِ نَمارِش» دو ساخت دارد:
«این» 👈 برای نمارِش به نزدیک
«آن» 👈 برای نمارِش به دور
«جانام گُنگ» واژهایست که جانشین نام می‌شود و کسی یا چیزی را به‌گونه‌ی ناروشن (ناشناخته) نشان می‌دهد.
برخی واژه‌ها چم کس یا چیزی را می‌رسانند که روشن و دانسته نیستند.
«هرکه» آمد ساختمانی نو ساخت.
روا نیست «یکی» در خواب آسوده، دیگران در رنج.
«هریک» از چنبر گروه به جایی رفتند.
«کَس» نپرسید که چگونه اَستی.
«هیچ‌کَس» از نزد خود چیزی نشد.
این‌گونه واژه‌ها در سهان، جانشین نام می‌شوند و می‌توانند نهاد، یا رساگر نام، یا رساگر پوییده، یا رساگر کارواژه جای بگیرند.
✍زبان وادبیات پارسی
👇بُن‌مایه‌ها👇
📕دستور زبان پارسی-ناتل خانلری
📕دستور زبان پارسی-خیامپور
📕دستور زبان پارسی-مهمدجواد شرییَت
🔻واژه‌نامه🔻
✖️ضمیر✖️✔️جانام✔️
✖️شخصی✖️✔️خودی✔️
✖️مفرد✖️✔️تَکال✔️
✖️جمع✖️✔️بیشال✔️
✖️متصل✖️✔️پیوسته✔️
✖️منفصل✖️✔️گُسسته✔️
✖️اشاره✖️✔️نَمارِش✔️
✖️مشترک✖️✔️هَنباز✔️
✖️مبهم✖️✔️گُنگ✔️
✖️جمله✖️✔️سَهان✔️
✖️متمم✖️✔️رساگَر✔️
✖️مفعول✖️✔️پوییده✔️
✖️فعل✖️✔️کارواژه✔️
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
«جانام» واژهایست که جانشین نام می‌شود.
«جانام خودی» جانامی‌ست که بر کَسی رهنمود کند. «جانامِ خودی» شش ساخت دارد: سه تَکال، سه بیشال.
«جانام‌های خودی» بر دو گونه‌اند:
۱-پیوسته ۲-گُسسته
۱- ⬇️پیوسته⬇️
تَکال: بیشال:
م مان
ت تان
ش شان
۲- ⬇️گُسسته⬇️
تَکال: بیشال:
مَن ما
تو شما
او ایشان
«جانام‌های پیوسته» (م، ت، ش، مان، تان، شان) به واژه‌‌‌ای که با بندواژه‌ی پیوندپذیر پایان می‌یابد، می‌چسبند، مانند: 《کفشَم، کفشَت، کفشَش، کفشمان، کفشتان، کفششان》.
اگر واژه به «هِ» نَگُفتَنی پایان یابد، پیش از (م، ت، ش) یک 《ا》می‌اَفزاییم، ولی پیش از (مان، تان، شان) چیزی نمی‌اَفزاییم. مانند:
《خانه‌اَم، خانه‌اَت، خانه‌اَش، خانه‌مان، خانه‌تان، خانه‌شان》
🔶یادآوری۱: در دو واژه‌ی «که» و «چه» بندواژه‌ی «هِ» نَگُفتَنی را می‌زُداییم و سپس جانام‌ها را می‌افزاییم. مانند:
《کِم، کِت، کِش، کِمان، کِتان، کِشان _ چِم، چِت، چِش، چِمان، چِتان، چِشان》 و این بیشتر در سُروده است، ولی در ناسُروده(=نوشته) 《کِه‌اَم، کِه‌اَت، کِه‌اَش، کِه‌مان، کِه‌تان، کِه‌شان _ چِه‌اَم، چِه‌اَت، چِه‌اَش، چِه‌مان، چِه‌تان، چِه‌شان》 بِکار می‌رود.
🔶یادآوری۲: اگر واژه‌ی پیش از این جانام‌ها به بندواژه‌ی پیوندناپذیر پایان یابد، هرگاه آن بندواژه «د» یا «ذ» یا «ر» یا «ژ» یا [«وِ»ای که بر آهنگِ «اَو» واگویش شود] باشد، تنها و تنها «جانام»ها را می‌افزاییم، مانند:
《دیدَش، کاغذشان، برادرَت، همرازتان، دستِ کَژَم، جامه‌ی نومان》
ولی اگر به «ا» یا [«وِ»ای که بر آهنگِ «اَو» واگویش شود] پایان یابد هم می‌توان جانام‌ها را افزود و هم بندواژه‌ی «ی» پیش از این جانام‌ها افزود، مانند:
《خداش(=خدایَش)، فردات(فردایَت)، پام(=پایَم)، خداشان(=خدایشان)، جاتان(=جایتان)، پامان(=پایمان)، آبروم(=آبرویَم)، آبروت(=آبرویَت)، آبروش(=آبرویَش)، آبرومان(=آبرویمان)، آبروتان(=آبرویتان)، آبروشان(=آبرویشان)》
🔶یادآوری۳: اگر واژه‌ی پیش از این جانام‌ها، به «و»ای پایان یابد که بر آهنگ 《اُ》واگویش شود، در سه جانام تَکال، یک «ا» پیش از جانام‌ها می‌اَفزاییم، ولی در جانام‌های بیشال چیزی نمی‌اَفزاییم، مانند:
به دست «تواَم» داده‌اند.
هر«دواَت» گفته‌اند.
به دست «تواَش» سپردم.
هر«دومان» آمده بودیم.
هر«دوتان» نادانید.
هر«دوشان» راستگویَند.
«جانامِ نمارِش»، واژهایست که به‌جای نام می‌نشیند و با آن کَسی یا چیزی را می‌نمایانیم.
«جانامِ نَمارِش» دو ساخت دارد:
«این» 👈 برای نمارِش به نزدیک
«آن» 👈 برای نمارِش به دور
«جانام گُنگ» واژهایست که جانشین نام می‌شود و کسی یا چیزی را به‌گونه‌ی ناروشن (ناشناخته) نشان می‌دهد.
برخی واژه‌ها چم کس یا چیزی را می‌رسانند که روشن و دانسته نیستند.
«هرکه» آمد ساختمانی نو ساخت.
روا نیست «یکی» در خواب آسوده، دیگران در رنج.
«هریک» از چنبر گروه به جایی رفتند.
«کَس» نپرسید که چگونه اَستی.
«هیچ‌کَس» از نزد خود چیزی نشد.
این‌گونه واژه‌ها در سهان، جانشین نام می‌شوند و می‌توانند نهاد، یا رساگر نام، یا رساگر پوییده، یا رساگر کارواژه جای بگیرند.
✍زبان وادبیات پارسی
👇بُن‌مایه‌ها👇
📕دستور زبان پارسی-ناتل خانلری
📕دستور زبان پارسی-خیامپور
📕دستور زبان پارسی-مهمدجواد شرییَت
🔻واژه‌نامه🔻
✖️ضمیر✖️✔️جانام✔️
✖️شخصی✖️✔️خودی✔️
✖️مفرد✖️✔️تَکال✔️
✖️جمع✖️✔️بیشال✔️
✖️متصل✖️✔️پیوسته✔️
✖️منفصل✖️✔️گُسسته✔️
✖️اشاره✖️✔️نَمارِش✔️
✖️مشترک✖️✔️هَنباز✔️
✖️مبهم✖️✔️گُنگ✔️
✖️جمله✖️✔️سَهان✔️
✖️متمم✖️✔️رساگَر✔️
✖️مفعول✖️✔️پوییده✔️
✖️فعل✖️✔️کارواژه✔️
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment