📦میوه فروش میگوید: «خانم آنجا دستکش پلاستیکی هست اگر میخواهید سوا کنید.» میگویم: «دستکش لازم ندارم.»
موقع حساب کردن میپرسد: چرا اینها را توی کیسههای جداگانه نریختید؟
+ چندتا پلاستیک واسه چندقلم میوه و سبزی؟
ـ داریم زیر بمب و موشک میمیریم نگران کیسهای؟
+ ما میمیریم و این پلاستیکها چندصد سال میمانند.
«زبالههای ما تنها چیزهایی هستند که بیشتر از ما و خاطرۀ ما عمر میکنند»
با میوه و سبزیفروشها بهطور ویژه به مشکل برمیخورم. یکبار رسما تذکر دادم به فروشگاه بزرگی که از آنها خرید میکردم، بابت حجم پلاستیکی که برای بستهبندی استفاده میکنند. صادقانه گفتند این قسم بستهبندی روی پرستیژ فروشگاه و استقبال مشتریان تأثیر قابل توجهی دارد.
اینکه ما خیال میکنیم مالک جهانیم چیز تازهای نیست و متعلق به فرهنگ خاصی هم نیست. خواجه نصیر در
اخلاق ناصری میگوید:
عناصر و نبات و حیوان هرسه معونت نوع انسان کنند، هم به طریق آلت و هم بهطریق خدمت و انسان معونت ایشان نکند...چه او شریفتر است و انسان خسیستر...
نگاه عمیقا خودشیفته انسان به خودش، وقتی به دنیای مدرن رسید همه چیز را «منبع» مصرف دید.
تا امروز، و امروز بیش از هرزمان دیگر، ردپای انسان در کره زمین با دنبالکردن زبالهها ممکن است، ما بیوقفه زباله تولید میکنیم.
الیرابت اسپلمن فیلسوف کتابی درباره زباله نوشته با نام
آشغال حرف میزند (2016). آنجا میگوید زباله یک طبقهبندی اخلاقی و اجتماعی میسازد، «آشغال» مفهومی است که ما با توسل به آن مرز میان خوبی و بدی را ترسیم میکنیم: خانه نامرتب «آشغالدونی» است و استدلال ضعیف «آشغال» است و آدم نفرتانگیز هم مساوی «آشغال» که باید «دور» ریخته شوند تا ما تمیز و درست و خوب باشیم. مشارکت خود ما در تولید آشغال و همینطور آن جای «دوری» که اینها باید ریخته شوند مهم نیست.
باز اشاره کرده به اینکه میزان تولید زباله و هدر دادن منابع چطور همچون وسیلهای برای تمایز گذاشتن میان خود و بقیه کار میکند: دورریختنیهایی که با آنها پز میدهیم.
***
هنوز دود بلند است از مخازن نفت اطراف تهران. جنگ بزرگترین ماشین تولید آوار و ضایعات در تاریخ بشر است. هیچ چیز به اندازه جنگ امکان ایجاد آلودگی ماندگار در جهان ندارد. با سرعت باورنکردنی اشیا را به «زباله» تبدیل میکند... ترامپ چند رو پیش گفت به وزیر جنگ خود گفته ناو غیرمسلح دنای ایران در آبهای آزاد را غرق نکنیم، بلکه تصرف کنیم؛ ولی وزیر گفته «بزنیم بیشتر حال میده»
خود رئیس جمهور امریکا، برای تفاخر، بیش از هرچیز بر قدرت نظامی نابودگر تسلیحات امریکا تاکید میکند. نه فقط جان آدمها که عواقب وحشتناک زیستمحیطی جنگ بر سر چیزی مثل «نفت» آنقدر بیاهمیت است که ارزش اشاره ندارد.
هیچ چیز باسرعت و وسعت جنگ کاری که اسپلمن آن را «بیارزشسازی» خوانده، انجام نمیدهد. در ثانیه جان موجودات زنده، حاصل عمر آدمها، دارایی کشورها، میراث مادی و معنوی ملتها، سرمایه نسلهای آینده و محیط زیست انواع گیاهان و جانوران نابود میشود و از آن چیزی جز زباله، آلودگی و سم برجا نمیماند.
***
هر مقاومتی دربرابر مصرف بیرویه تلاش برای تغییر مناسبات انسان با جهان است. مقاومت دربرابر منطق جنگ و سلطه است. مقاومت دربرابر استفاده ابزاری از جهانی است که ما بخشی از آن هستیم، نه مالک آن.
#مریم_نصر
برای مطالعه نکSpelman, Elizabeth V. (2016).
Trash Talks: Revelations in the Rubbish. Oxford University Press.
😁Ellinne