✳️ «واتساپ یا واتسَپ؟»
❇️ بهقلم مسعود هوشیار
♦️وقتی واژهای به زبان دیگری میرود، از نظر تلفظ، باید پیرو زبان میزبان بشود. زبان میزبان هر تغییری را که مایل باشد، میتواند روی آن انجام بدهد؛ بنابراین تلفظ واژههای واردکرده به زبان فارسی، بر اساس دستگاه گویشی فارسیزبانان است. تلفظ معیار و «معیار تلفظ کلمات غیرفارسی، تلفظ رایج آن در زبان فارسی است، نه زبان مبدأ» (ذوالفقاری، ۱۳۹۶: ۱۰۴). با این رویکرد، ما فارسیزبانان، بسیاری از واژههای عربی و فرانسوی و انگلیسی را با دستگاه زبانیِ خود اُخت کردهایم. ازجمله «Television» و «computer» را «تلویزیون» و «کامپیوتر» گفتهایم.
♦️در بیشترِ زبانها چنین رفتاری را با واژههای وارداتی میکنند. واژههای فارسی واردشده به زبان انگلیسی را انگلیسیزبانان برپایهٔ چارچوب گفتاری خودشان به زبان میآورند. آنها واژهٔ «یاسمن؛ یاسمین» را از فارسی به زبان خود بردهاند و بهشکل «jasmine» تلفظ میکنند. نیز کباب را «kabob»، پادشاه را «bashaw»، پرده (حجاب) را «purdah» (نک: رضوانی، ۱۳۹۲، مدخل مربوط) و بسیاری دیگر از واژههای فارسی را به آن شیوهای میگویند که در دهانشان میچرخد.
♦️عربان نیز در زبان عربی، لغت «تلویزیون» را در ساختار دستگاه گویشی خود به زبان میآورند: «التلفزيون.»
♦️همچنین عربزبانان واژههای فارسی «آبریز، ابر، خورآباد، کندک» را «ابریق، ابل، خرابات، خندق» میگویند (نک: پیراکه، ۱۳۸۸، مدخل مربوط).
♦️از این دید ما فارسیزبانان نیز هر واژهٔ غیرفارسی را بهشکل الگوی گفتاری خودمان درمیآوریم؛ پس «شَجاعت و عَدالت و عناصِر» را بهصورت «شُجاعت و عِدالت و عناصُر» به کار میبریم.
❇️ با همهٔ این نکتههایی که برشمردم، روشن است که واژهٔ «واتساپ» با همین تلفظ و املا درست است و نه «واتسَپ» و «واتسآپ» یا هر تلفظ و املای دیگری؛ چراکه تلفظ متداولش واتساپ است.
۲۰مرداد۱۴۰۰
❇️کتابنامه :
پیراکه، هادی، فرهنگ واژههای فارسی در عربی و عربی در فارسی؛ برگردان واژههای عربی روزمره به فارسیِ سره و امروزی و واژههای عربیگشته (معرب) در زبان فارسی، چ۱، شیراز: ادیب مصطفوی، تابستان۱۳۸۸.
ذوالفقاری، حسن، آموزش ویراستاری و درستنویسی، تهران: نشر علم، چ۳، ۱۳۹۶.
رضوانی، رضا و هاجر عارفنسب، واژههای انگلیسی با ریشهٔ فارسی، چ۱، تهران: آرماندیس، ۱۳۹۲.
❇️ شبکهٔ متنپژوهی
@matnpazhohi@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan