سنگی که ترامپ در چاه بحران‌های خاورمیانه انداخت!

✍ دکتر علیرضا قندریز
(تحلیل‌گر مسائل ژئوپولتیک و روابط بین‌الملل)

نشریه پولیتیکو از قول دو مقام امنیتی آمریکا نوشته دستگاه اطلاعاتی ایالات متحده به این نتیجه رسیده است که ایران کنترل کاملی بر گروه‌های نیابتی خود در خاورمیانه - «از جمله کسانی که مسئول حمله و کشتن نیروهای آمریکایی در هفته‌های اخیر بوده‌اند» ندارد.

اگر این برآورد نشریه پولیتیکو درست باشد نشانه‌ای است از یک اشتباه بزرگ استراتژیک که در دوران ریاست جمهوری ترامپ صورت گرفت و حالا معلوم می‌شود که اساسا بر خلاف مصالح امنیتی ایالات متحده در منطقه و متباین با شاخصه‌های ثبات منطقه‌ای بوده است: “حذف فرمانده سابق سپاه قدس ایران، ژنرال سلیمانی”!

از لابلای خطوط گزارشات تحلیلی که در مورد شخصیت سلیمانی منتشر شده به نظر می‌رسد که او یک نفوذ فردی و توان اقناع و ایجاد هماهنگی بین پاره‌های مختلف و بعضا متفاوت نیروهای محلی دارای گرایش به ایران را داشته است؛ توانی که باعث ایجاد نوعی یکپارچگی در عمل-علیرغم تفاوت‌هایی در منافع بومی/قومی یا فرهنگی نیروهای اصطلاحا نیابتی ایران میشد.
احتمالا لحن قاطعی که سلیمانی به شکلی نیمه علنی در مذاکرات با فرماندهان نظامی ایالات متحده در منطقه داشت هم از همین نفوذ شخصی و توان مدیریت و هماهنگی بود که شخصا در وجودش بود.
هیچ نشانه قطعی در دست نیست که سلیمانی در مقطعی که کشته شد؛ یک تهدید بالفعل و خطر فعال امنیتی/نظامی بر علیه منافع ایالات متحده بوده باشد بلکه گزارشات رسانه‌ای در دست است که نشان از نوعی تحرک دیپلماتیک او برای فروکاستن از التهابات منطقه‌ای می‌دهد (گفته شده آخرین سفر منتهی به کشته شدن او به عراق با هدف انجام مذاکراتی به نفع تنش‌زدایی منطقه‌ای با وساطت عراق صورت گرفته بود)  …

حالا به نظر می‌رسد سال‌ها پس از حذف شخصیت هماهنگ‌کننده و انسجام‌دهنده سلیمانی، پاره‌های مختلف و متفاوت نیروهای نیابتی ایران به نوعی از کنترل کامل خارج شده‌اند و امکان برپایی آشوب‌هایی پیش‌بینی نشده و خودسرانه را پیدا کرده‌اند، پدیده‌ای که مشخصا به نظر نمی‌رسد -دستکم در کوتاه مدت- به نفع ثبات منطقه‌ای و منافع آمریکا در خاورمیانه باشد.

آتش جنجال‌های آقای ترامپ و حلقه افراطی نئوکان‌هایی که دور او را در مقطع قتل سلیمانی گرفته بودند؛ پیامدهای راهبردی دارد که احتمالا تا سال‌ها دودش در چشم خاورمیانه می‌رود و هزینه‌اش همچنان از کیسه امنیت ملی ایالات متحده پرداخت خواهد شد.

@Ellinne

Comments

Be the first to add a comment