✳️بحثی درباره ی جناس تام
❇️ ارسالی از : استاد کرمی
از هم گسیختگی مطالب در کتاب های پایه های مختلف به حدی است که به یقین رسیدیم این کتاب ها حتی یک بار هم بازبینی نشده اند و احتمال زیاد اسامی نویسندگان در ابتدای کتاب ها بیشتر نمایشی است و کسان دیگری این کتاب ها رو نوشته اند، چون بعید میدونم که اشخاصی با این نام و آوازه دچار چنین اشتباهاتی بشوند.
مطلب دیگر اینکه در مورد خاص آرایه جناس ، صرف هم نویسه و هم آوا بودن نمیتونه دلیل بر جناس تام باشه. بلکه از لحاظ ریشه هم باید متفاوت باشند، چنانچه دو کلمه از لحاظ نوشتن و تلفظ یکسان باشند و ریشه مشترکی هم داشته باشند نمی توانند جناس تام داشته باشند.
این قاعده در انواع کتاب های معنی شناسی ذکر شده . مثلا دو کلمه " گرفتم " در این دو جمله
"گرفتم" که من این وام رو " گرفتم "
ریشه هر دو کلمه یکی است که صرفا دچار چند معنایی شده است .و جناس ندارد.
حتی چنین اصلی هم وجود دارد که دو کلمه باید از یک مقوله دستوری باشند
مثلا کلمه " بر" به معنی پهلو و سینه و مقوله دستوری اسم، با کلمه " بر" در کاربرد حرف اضافه ای ، نمی تواند جناس داشته باشد .
برخی کلمات هم همنام نسبی هستند، یعنی هم نام بودن آنها تابع شرایطی است. مثلا فعل " آفریدن" فقط در صورتی با کلمه آفرین به معنی احسنت هم نام می شود که این فعل به صورت بن مضارع درآید.
شبیه به این تقسیم بندی ها با نام گذاری های متفاوت البته از قدیم الایام بوده، دکتر جلیل تجلیل در کتاب جناس در پهنه ادب فارسی به این اسامی مختلف اشاره میکنه (مماثل، مستوفی، مرکب، ملفق) که گونه های جناس هستند .
حالا چرا و به چه علت کتاب دو کلمه " گور و گور" رو همنویسه دانسته خدا داند .این دو کلمه از دو ریشه کاملا متفاوت هستند
در مورد اختلاف در آرایه تکرار با جناس ناقص ظاهرا خود مولف هم به یک جمع بندی نهایی نرسیده، چه اینکه در تکرار می گوییم یک کلمه چندین بار تکرار شده باشد ، حال چرا و بر چه اساس " صبا و سبا" رو تکرار گرفته این هم از عجایب است. مگر در سوال امتحانی ابیات برای دانش آموز به صورت صوتی پخش می شود که صرفا بر اساس شنیدن حکم کنیم.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan