حاجب چیست ؟ ( مبحث عروض و قافیه )

کلمه یا کلمانی است همچون ردیف با این تفاوت که ردیف بعد از قافیه عینن تکرار می‌شود در حالیکه حاجب قبل از قافیه.

مثال (1) :

ز دل‌هـا شست « باید » کینـه‌هـا را
به مهر آراست « باید » سینه‌ها را

در این بیت کلمات ( کینه‌ها ، سینه‌ها ) قافیه و کلمه‌ی " را " ردیف و کلمه‌ی « باید » حاجب است.

مثال (2) :

فِتـد بر زمین میوه « بعد از » کمـال
ولیـکن فِتـد بـَـرگ « بعد از » زوال

دراین بیت هم کلمات ( کمال ، زوال ) قافیه و کلمات « بعد ، از » حاجب هستند.

و امـّــــا ...

یک رباعی از جناب امیـر معــزی که علاوه بر بکار بردن حاجب
در آن، ذوالقافیتین ( دو قافیه‌ای ) نیز هست.

ای شـاهِ زمـین بَــر آسمــان « داری » تخـت
سست است عدو تا تو کمان « داری» سخت

حمـله سبک آری و گـــران « داری » رخـت
پـیری تـو به تـدبیر و جوان « داری » بخـت

در این رباعی قافیه‌های میانی ( آسمان، کمان، گران، جوان ) و قافیه‌های پایانی کلمات ( تخت، سخت، رخت، بخت ) هستند وکلمه‌ی « داری » حاجب است .

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment