حاجب چیست ؟ ( مبحث عروض و قافیه )
کلمه یا کلمانی است همچون ردیف با این تفاوت که ردیف بعد از قافیه عینن تکرار میشود در حالیکه حاجب قبل از قافیه.
مثال (1) :
ز دلهـا شست « باید » کینـههـا را
به مهر آراست « باید » سینهها را
در این بیت کلمات ( کینهها ، سینهها ) قافیه و کلمهی " را " ردیف و کلمهی « باید » حاجب است.
مثال (2) :
فِتـد بر زمین میوه « بعد از » کمـال
ولیـکن فِتـد بـَـرگ « بعد از » زوال
دراین بیت هم کلمات ( کمال ، زوال ) قافیه و کلمات « بعد ، از » حاجب هستند.
و امـّــــا ...
یک رباعی از جناب امیـر معــزی که علاوه بر بکار بردن حاجب
در آن، ذوالقافیتین ( دو قافیهای ) نیز هست.
ای شـاهِ زمـین بَــر آسمــان « داری » تخـت
سست است عدو تا تو کمان « داری» سخت
حمـله سبک آری و گـــران « داری » رخـت
پـیری تـو به تـدبیر و جوان « داری » بخـت
در این رباعی قافیههای میانی ( آسمان، کمان، گران، جوان ) و قافیههای پایانی کلمات ( تخت، سخت، رخت، بخت ) هستند وکلمهی « داری » حاجب است .
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan