🔺مرگِ " کاظم برگ‌نیسی"، نشانی از سبک زندگی پرخطر ایرانیان
✍هومن پناهنده

بنابر آمار رسمی، هر سال در ایران هزاران نفر در اثر حوادث رانندگی کشته و مجروح می‌شوند. گاهی به طور رسمی یا غیررسمی می‌شنویم که در نتیجهُ سهل‌انگاری در معالجه یا نگهداری بیماران در بیمارستان‌ها، خانواده‌هایی داغدار شده‌اند، و حالا چند سالی است که به‌برکت وجود موتورسیکلت‌ها پیاده‌رو خیابان‌ها هم دیگر جای امنی نیست. هرکسی که فرزند خردسالی دارد می‌داند که دیگر با خیال راحت نمی‌تواند فرزندش را در پیاده‌رو رها کند تا او در عالم کودکی‌اش جست‌وخیز و بازی کند یا زیگزاگ راه برود، چون هر لحظه ممکن است موتوری مثل گراز به فرزندش حمله کند. کودک که سهل است، بزرگ‌ترها هم از این خطر در امان نیستند.
شنیده‌ایم و دیده‌ایم برای خارجی‌هایی که به ایران می‌آیند یا ایرانیانی که سال‌ها در خارج زندگی کرده‌اند، به دلیل بی‌توجهی رانندگان خودروها، عبور از عرض خیابان کاری مخوف است. این از وضع خیابان. سقف خانه‌ها هم پناهگاه چندان مستحکمی نیست؛ بی‌اعتنایی به نکات ایمنیِ مربوط به ساخت‌و‌ساز، خانه‌ها را هم تبدیل به جایی ناایمن کرده‌ است. هنوز هم شاهدیم بعضی‌ها وقتی سوار ماشین و موتور می‌شوند با اکراه از کمربند و کلاه ایمنی استفاده می‌کنند و این تازه بخشی از ماجرا است و خطرهای دیگری نیز در کمین است. در یک کلام، زندگی ما ایرانیان‌ گویی بیش از حد خطرناک است.
اما دربارهُ "کاظم برگ‌نیسی" و خاموشی جانگدازش. برگ‌نیسی مدتی پیش به شهرستانی نزدیک تهران نقل مکان کرده‌ بود و پس از سال ها به این آرزویش رسید که دیگر در کارتن‌های مقوایی دنبال کتاب‌هایش نگردد، بلکه آنها را از قفسهُ کتابخانه‌اش بردارد. او می‌خواست در این فراغت نسبی به ترجمهُ قرآن مجید بپردازد؛ کاری که مدت‌ها برایش نقشه کشیده‌ بود و ذهنش را مشغول آن کرده‌ بود (و با توجه به سال‌ها دانش‌اندوزی و احاطه‌اش بر ادبیات قدیم و جدید عرب چه‌بسا از این رهگذر محصولی طرفه نصیب فرهنگ ایران می‌کرد). اما آنچه نباید می‌شد، شد.
از قرار معلوم، چند روز پیش، او به قصد ترک دفتر کارش، می‌رود که سوار آسانسور ساختمان شود. برگ‌نیسی در طبقهُ ششم است. آسانسور خراب است، اما درِ آسانسور قفل نیست و اتاقک آسانسور در طبقهُ اول منتظر او است. برگ‌نیسی در را باز و لحظه‌ای بعد سقوط می‌کند و جامی که عقل آفرین می‌زندش به همین سادگی به زمین می‌خورد و می‌شکند. او را به تهران می‌آورند و بیمارستان مجهزی در شمال شهر از پذیرشش سر باز می‌زند، ظاهراً با این عذر که مرگ احتمالی او مایهُ بدنامی بیمارستان خواهد شد. ناچار او را به بیمارستانی با کیفیت پایین‌تر منتقل می‌کنند و سرانجام پس از چند روز طومار یک زندگی درهم می‌پیچد.‌ شگفت اینکه بلای بی‌دقتی و کوتاهی در انجام وظیفه ، پس از مرگ هم دامن قربانی‌اش را رها نمی‌کند و در گواهی فوت و روی پلاک سردخانه به جای برگ‌نیسی  می‌نویسند: "بزرگ‌نیسی" و همین باعث تاُخیر در تحویل جنازه می‌شود.
ظاهراً در درجهُ اول سهل‌انگاری تعمیرکارِ آسانسور و بعد عدم احساس مسوولیت کسانی که در ساعات حیاتی پس از حادثه او را به بیمارستان‌شان راه ندادند و در مرحلهُ سوم کیفیت پایین درمان در بیمارستانِ بعدی علت این فاجعه بوده، اما نکته این است که وقتی به تابلوی زندگی ایرانیان در مقیاسی وسیع نگاه می‌کنیم و مواردی را که به عنوان مشتی نمونهُ خروار در ابتدای این نوشته آمد به خاطر می‌آوریم، می‌بینیم قضیه ریشه‌دارتر از این حرف‌ها است و سهل‌انگاری و ضعف اخلاقیِ این یا آن فرد، صرفاً علت قریبِ فاجعه است و علت بعید همان سبک زندگی ما است که آمیخته به سهل‌انگاری، بی‌خیالی، بی‌دقتی و بی‌باکیِ نابه‌جا است و این دیگر مسئلهُ فرهنگی کلان است و صرفاً به ضعف این یا آن فرد خاص مربوط نمی‌شود.
اگر برگ‌نیسی، که متولد ۱۳۳۵ بود، دچار این حادثه نمی‌شد احتمالاً سال‌های بسیار فرصت داشت که میوه‌های خوش‌ عطر و بو نصیب فرهنگ سرزمینش کند و حیف که چنین نشد.
اما حیف‌تر، نفسِ از دست رفتن یک انسان است و لرزیدن چهار ستونِ خانهُ  همسر و فرزندانش. باری جنبه‌ای از فرهنگ ایران چنین فرزندی را در دامن خود پروراند، اما جنبهُ دیگر همین فرهنگ جان او را گرفت. ما ایرانیان سخت نیازمند دقت بیشتر، احتیاط و انضباط بیشتر و حس مسئولیت بیشتریم. بد نیست مقصودم را از دقت، حس مسئولیت و... با مثالی روشن کنم. دوستی تعریف می کرد که در کارخانه‌ای در آلمان بنا بود کارگری ایرانی با همکار آلمانی‌اش تعدادی میل چدنی را از جایی به جای دیگر منتقل کنند. یکی از میله‌های کارگر ایرانی به زمین می‌افتد، اما ظاهراً آسیبی نمی‌بیند. با این حال، مرد آلمانی به او می‌گوید گزارش این اتفاق را به سرکارگر بدهد و وقتی کارگر ایرانی موضوع را بی‌اهمیت می‌شمرد، طرف آلمانی به او تذکر می‌دهد که شاید قرار باشد👇

✍هومن_پناهنده
@gashthaa