روزهای منتهی به انقلاب

| پرویز ثابتی

-در وزارت خارجه آمریکا، سایروس ونس[وزیر خارجه] و هنری پرشت[مسئول امور حقوق بشر]، همه لیبرال-دموکرات و مخالف شاه بودند. در کاخ سفید برژنسکی، مشاور امنیت ملی کارتر، در بیشتر مسائل خارجی درباره ایران با ونس[وزیر خارجه]، اختلاف نظر داشت. کارتر یک روز بسمت نقطه‌نظرهای ونس و روزی بسمت نظریات برژنسکی حرکت می‌کرد و پیام‌های ضد و نقیضی به شاه می‌رسید و او را گیج میکرد[۴۸۷].

-از نهضت آزادی و جبهه ملی، ناصر میناچی مقدم و رحمت مراغه‌ای در داخل و ابراهیم یزدی، قطب‌زاده و چمران در خارج با آمریکایی‌ها تماس داشتند. بعضی افسران ارتش، به ویژه نیروی هوایی نیز با آمریکایی‌ها تماس داشتند که از جمله آنها سپهبد ربیعی بود[۴۸۴].

-داریوش همایون می‌گفت: "یک چیزهایی برای ایرانی‌ها جنبه سمبول پیدا کرده مثل مسافرت ژنرال هایزر و کنفرانس گوادلوپ که بنظر من نامربوط است. آنها در مواقعی اتفاق افتاد که دیگر چیزی از رژیم ایران و مملکت باقی نمانده بود[۴۸۲].

-واقعیت این است که در مورد نوشتن مقاله رشیدی مطلق، شاه اول به نصیری و بعد به هویدا دستور داده بود...هویدا تهیه مقاله را به فرهاد نیکخواه محول کرده و مقاله پس از آماده شدن به وسیله هویدا[وزیر دربار]، به عرض رسیده و دستور انتشار آن داده شده است[۴۷۸].

-قذافی[رهبر لیبی] بود که کمک میکرد از راه پسر منتظری و ۱۵-۱۶ و بقولی ۵۰میلیون دلار کمک کرد به اینها و بعد هم رابطه با عرفات و سوریه هم داشتند و قطب‌زاده دائماً می‌رفت سوریه و از کشورهای عربی فقط فلسطین و قذافی و سوریه بودند[۴۷۶].

-باید گفت که نیروی چپ(اعم از طرفداران چین، شوروی، فلسطین، آلبانی و کوبا) که در سالهای آخر از کنترل رها شده بودند، در مجموع در توفیق انقلاب، موثر بودند[۴۹۳]‌.

-روسها[شوروی] نقش عمده‌ای در سرنگونی شاه نداشتند[۴۹۳].

-به نظر من، بعد از [تصمیمات]شاه، مقدم[رئیس وقت ساواک] عامل تسریع‌کننده در بحران[انقلاب] بود. مقدم، شاه را به رهاسازی بیشتر و سازش با مخالفین تشویق میکرد[۴۹۸].

-در اوایل دهه ۵۰شمسی، روزی صاحب شرکت شیشه قزوین نزد من آمد و گفت: اسدالله رشیدیان او را خواسته و به وی تکلیف کرده که شاپور بختیار را بعنوان رییس هیات مدیره شرکت شیشه قزوین، انتخاب و ماهی ۲۰/۰۰۰تومان به او حقوق پرداخت کند. من هم گزارشی برای شاه تهیه کردم که به وسیله نصیری بعرض رسید و شاه گفته بود: "مانعی ندارد!" و او شروع به دریافت این حقوق ماهیانه کرد[۵۰۳].

-تردیدی نباید کرد که اگر رهبر انقلاب و مخالفین، با بختیار کنار می‌آمدند و اجازه می‌دادند با اعلام جمهوری در کشور در مقام خود باقی بماند و مراحل تغییر...را انجام دهد، او این شرط را می‌پذیرفت[۵۰۸].

-تا موقعی که شاه در موضع قدرت بود، حرف فرح را قبول نمیکرد. می‌گفت این زنها چی می‌گویند؟...دور و بر فرح، رضا قطبی و حسین نصر قرار داشتند که نظراتشان را از طریق ایشان اعمال می‌کردند و مساله "صدای انقلاب" را واقعا نصر و قطبی گردن شاه گذاشتند[۵۱۸].

✅ @karkhone