✳️نکاتی در مورد تضاد (طباق)

❇️ البته نیاز نیست اصطلاحات رو یاد بگیرید،فقط تنوع تضاد رو بشناسید

👇
❇️ انواع تضاد بین کلمات

1-تضاد مدرّج:در این نوع تضاد صفت ها قابل درجه بندی هستند.مثال:سرد و گرم،بزرگ و کوچک،پیر و جوان
و...

2-تضاد معنایی) مکمل یا دو عضوی(:در این نوع تضاد نفی یکی موجب اثبات دیگری است.مثال:مرده و زنده،زن
و مرد،روشن وخاموش،باز و بسته و...

3-تضاد واژگانی)با وند منفی ساز(:آگاه وناآگاه،باادب و بی ادب،دانا و نادان و...

4-تضاد ضمنی: یعنی دو کلمه در اصل با هم متضاد نیستند ولی در ضمن سخن که با هم ذکر می گردند یک
ترکیب متضاد
می سازند. مثل: فیل و فنجان،راه و چاه،کارد و پنیر و...

5-تضاد یا تقابل دو سویه:زن و شوهر،خرید و فروش و..

6-تضاد یا تقابل جهتی:شمال و جنوب،مغرب و مشرق و.

7-تضاد ایجاب و سلب:رفتن و نرفتن،ماندن و نماندن و

8-تضاد نمادین: آن است که هنرمند به کمک نمادها و معانی رمزی بین واژگان تضاد برقرار کرده است:

الف- سخن چه عرضه کنم با جماعتی که زجهل/زبانگ خر نشناسد نطق عیسی را
خر نماد جسم و عیسی نماد روح است. در این صورت بین آنها تضاد ایجاد شده است.

ب-کس نیاید به زیر سایة بوم/ور همای از جهان شود معدوم

بوم نماد بدبختی و هما نماد خوشبختی است.
ج-تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش/حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار
بنفشه نماد انسان های غافل و نرگس نماد انسان های آگاه و بیدار

9-تضاد مجازی - کنایی:اگر طرفین تضاد در معنای قاموسی و حقیقی خود مخالف هم نباشند بلکه در معنای
مجازی با یکدیگر مخالف
باشند تضاد مجازی نام دارد.

مثال:

الف-چو آهنگ رفتن کند جان پاک/چه بر تخت مردن، چه بر روی خاک
تخت مجازاً قدرت و ثروت و خاک مجازاً فقر و تهیدستی

ب-یکی را به سر بنهد تاج بخت/یکی را به خاک اندر آرد ز تخت

مصراع اوّل کنایه از خوشبخت کردن و مصراع دوم کنایه از ذلیل کردن

11-تضاد ترکیبی اضافی/ وصفی: اگر طرفین تضاد به صورت ترکیب اضافی یا وصفی یا حتی مقلوب آنها در کلام، هنرمندانه ظاهر
شده باشد، تضاد ترکیبی نام دارد.

مثال:

الف-ای پدر، کوتاه خردمند به از نادان بلند.

ب-آن شنیدی که الغری دانا/گفت باری به ابلهی فربه
اسب تازی اگر ضعیف بود/همچنان از طویلهای خر به

ج-آنچه نتوان نمود در بن چاه/بر سر قلة جبل منهید

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan