منابع اولیه کاپیتال مارکس
 
محمدامین مروتی
 
کسانی که نام مارکس و کاپیتال را به کرّات شنیده اند، اغلب تصوری از عقبه و پیشینه مفاهیم اقتصادی مورد استفاده او ندارند.
مارکس قبل از نگارش کاپیتال، یادداشت هایی اقتصادی دارد که اغلب نقل قول هایی از آدام اسمیت، اویگن بوره، کنستانتین پکوئر، ویلهلم شولتز، ژان باتیست سه، دیوید ریکاردو، سیسموندی و دیگران است. به نظر می آید این یادداشت ها که در سه بخش اول "دست نوشته های اقتصادی و فلسفی 1844" گرد آمده اند، جای پاهای اولیه است که مارکس به تدریج کاپیتال را بر آن ها بنا کرده است. ظاهراً مارکس می خواسته این نقل قول ها را مبنای مهمترین کتاب که بعداً نگاشت، یعنی کاپیتال، قرار دهد. اغلب اصطلاحات مورد استفاده مارکس مانند کار مرده(سرمایه)، سرمایه ثابت و در گردش، کالایی شدن نیروی کار، تعریف ارزش به مثابه کار ذخیره شده در کالا و.... از این کتاب ها استخراج شده.
 
مارکس مبانی تحلیل های اقتصادی خود را تا حد زیادی از کتاب "ثروت ملل" آدام اسمیت گرفته است.
در سه دست نوشته ابتدایی، با نقل قول های طولانی از آدام اسمیت نتیجه می گیرد که مزد کارگر در دوران رونق ثابت می ماند و در دوران رکود کاهش می یابد و در هر صورت وضعیت کارگران بهتر نمی شود. مارکس از قول آدام اسمیت می گوید که مزد کارگران کفاف بازتولید نیروی کار را می دهد. نیروی کار مانند کالا مبادله می شود و این عین بردگی است و کارگر به ماشین و شکم تقلیل یافته است. مارکس می گوید این سخنان را کلمه به کلمه از اقتصاددانان سیاسی (یعنی آدام اسمیت) نقل کرده است.
مارکس همین نتیجه را از نوشته ویلهلم شولتز با عنوان "حرکت تولید" (1843)می گیرد که بر اساس آن تقسیم کار کارگر را به ماشین تقلیل می دهد. مارکس در کاپیتال، خواندن این کتاب را به دیگران توصیه می کند.
آمارهایی از وضعیت طبقه کارگر در انگلستان می دهد که  نویسنده ای به نام "اویگن بوره" تحت عنوان "بینوایی طبقه کارگر در انگلستان و فرانسه" نوشته. این کتاب مبنای کار انگلس در کتابی با همین عنوان قرار می گیرد. همچنین کتاب اقتصاددان سوسیالیست فرانسوی کنستانتین پکوئور هم با عنوان "نظریه اقتصاد سیاسی و اجتماعی جدید" (1842) هم از منابعی است که نظر مارکس را گرفته است.
در واقع ابتکار مارکس، نظریه ارزش اضافی است و حتی نظریه ارزش خود را از آدام اسمیت گرفته است.
 
منبع:
دست نوشته های اقتصادی فلسفی 1844، کارل مارکس، حسن مرتضوی، نشر آشیان
 
20 تیر 1405

Comments

Be the first to add a comment