📁مصاحبه با آقای ظریف حاوی نکات جالبی بود به مواردی از آنها اشاره میکنم:
۱. غربیها اگر چه مدافع جهانی شدن و گردش آزاد اطلات و چرخش مالی جهانی هستند، ولی با واقعیت انتقال کانون قدرت و ثروت از غرب به شرق عمیقا مخالف هستند، و آن را پساحقیقت و بینظمی معرفی میکنند. به عبارت دیگر آنها خواهان جهانیشدن با حفظ سروری غرب هستند.
۲. آمریکاییها میخواستند اروپا را وابسته به خودشان نگاه دارند و از نزدیکی آنها به روسیه نگران بودند. در نتیجه دنبال آن بودند که دعوای جدیدی داخل خاک اروپا ایجاد کنند. در این رویکرد، جنگ اوکراین شکل گرفت.
۳. در این جنگ، روسیه و اروپا بازنده هستند، و اوکراین قربانی شد، و فقط آمریکا برنده شد. طراح جنگ آمریکا بود، و اروپاییها هم میدانستند. آمریکا میخواست بازی امنیتیسازی علیه روسیه انجام بدهد و موفق شد. همچنین آمریکا میخواست به اروپا بفهماند که نمیتوانند بدون او ادامه دهند که باز هم موفق شد. اوکراین بازی آمریکا را پذیرفت و به اشتباه با روسیه سرشاخ شد.
۴. اینکه برخی تصور میکنند چین با اجازه و چراغ سبز آمریکا میان ایران و عربستان پادرمیانی کرده است، غلط است و همچنان در جهان پیشین زندگی میکنند. جهان عوض شده است و آمریکا دیگر نه قدرت برتر دنیاست و نه از پس اداره بسیاری از بحرانها در جهان بر میآید. آمریکا دلبخواهانه برجام را امضاء نکرد، شرایط جهانی تغییر کرده است و آن موقع پذیرش برجام بهترین انتخاب برای آنها بود. عربستان هم فهمیده است که دیگر نمیتواند مثل گذشته روی آمریکا اتکا کند و به همین خاطر سیاست خود را در قبال ایران و چین و روسیه بازتعریف کرده است.
۵. در حوزههای هنجاری و حقوقی بینالمللی دست اروپا بر آمریکا برتر است. اخیرا این فاصله بیشتر هم شده است. خیلی کمسابقه یا بیسابقه است که آمریکا در سازمانملل قطعنامه پیشنهاد میدهد و نمیتواند اجماع ایجاد کند و در برابر قدرت اروپا شکست میخورد: ۱۱۰رأی مخالف و تنها ۱۰رأی موافق.
۶. اختلاف اروپا و آمریکا پس از خروج ترامپ از برجام با سیاست پلیس خوب و پلیس بد قابل تحلیل نیست. واقعیت این است که در حوزه اقتصادی، دست آمریکا برتر است و شرکتها و بانکهای اروپائی تمایلی به رویارویی با قواعد تنبیهی و تحریمی ایالات متحده ندارند.
۷. بعد از جنگ اوکراین، خیلی بازیگران کوچک مثل عربستان، امارات و ترکیه و غیره رابطه خودشان را با آمریکا بازتعریف کردند. یعنی برخلاف دوران قطبی، تمام اتکای خودشان را به آمریکا قرار ندادهاند. قدرت نظامی را نمیتوان کنار گذاشت ولی در جهان پساقطبی باید به سایر قدرتها مثل قدرت معنوی (استقلال، حاکمیت، دیپلماسی عمومی، ...) و قدرت اقتصادی توجه کرد. برخلاف دوران جنگ سرد که همه قدرت ملی در قدرت نظامی خلاصه میشد.
۸. جهان پساقطبی جهان پساایدئولوژی نیست بلکه ایدئولوژیها همچنان وجود دارند. ایدئولوژی بخشی از قدرت ملی است و کنار گذاشتن آن یعنی کنار گذاشتن بخشی از قدرت. حتی واقعگرایان کلاسیک هم به بقای فرهنگی توجه دارند.
۹. در عصر پساقطبی استقلال بسیار مهم است و یک بخش مهم از عزت ملی است. استقلال بد تعریف شده است که با همه قدرتها و بازیگران درگیر شویم. استقلال یعنی داشتن گفتمان مستقل ملی.
۱۰. برجام دو لایه داشت. در لایه اقتصادی ترامپ موفق شد منافع اقتصادی ایران را از بین ببرد. ولی لایه دیگر را نتوانست و همانجا شکست خورد: لایه تصویر ایران. برجام برنامه امنیتیسازی دشمنان ایران را ناکام گذاشت و ترامپ هم نتوانست آن را از بین ببرد.
۱۱. جمهوریاسلامی با ایده جدید شروع شد و با همان ایدهها پیروز شده است. حزبالله، انصارالله و حماس نتیجه قدرت معنوی و نفوذ منطقهای ایران هستند نه نتیجه قدرت نظامی ما. من با کسانی که میگویند قدرت ملی با جیدیپی تعیین میشود موافق نیستم. با کسانی که میگویند با بمب و پهپاد قدرت ملی مشخص میشود موافق نیستم. همه اینها باید باشد ولی حرف اول با قدرت معنایی و قدرت مردمی است. نظام اگر از رضایت مردمی خالی شود، بقیه چیزها نمیتوانند به قدرت ملی کمک کنند. این یک مجموعه همگون است و نمیتوان جزیی را بر جزء دیگر برتری داد.
۱۲. من با آن ایده مخالفم که میگفت باید با آمریکا ساخت تا بقیه دولتها با کشور همکاری بکنند. اتفاقا اگر آمریکا بفهمد سرنوشت کشور به اراده آنها گره خورده ظالمانهترین رفتار خواهند کرد. همه باید بدانند که ایران انتخابهای متفاوتی دارد.
#مجید_بهشتی
📊@Ellinne