✳️ حضور پر رنگ هما در شعر فارسی

❇️ هما، به مناسبت دو صفت خود (استخوان خوردن، مبارکی و خوش یُمنی) حضور چشمگیری در ادبیات سنتی ایران دارد. سایه هما که پیام سعادت و خوشبختی بود مورد توجه همه شاعران قرار گرفته است و مضامین لطیفی با آن پرداخته اند. واژه همایون، که به معنای خجسته و مبارک است، بر پایه نام این پرنده ساخته شده و رواج دارد. در آستانه یلدا، تفالی به دیوان #حافظ زده و به ابیاتی نگارین از او اشاره می کنیم:

◀️ همای زلف شاهین شهپرت را
دل شاهان عالم زیر پر باد

◀️ همای اوج سعادت به دام ما افتد
اگر ترا گذری بر مقام ما افتد

◀️ محترم دار دلم کاین مگس قندپرست
تا هواگیر تو شد فرّهمایی دارد

◀️ همای گو مفگن سایۀ شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد

◀️ دولت از مرغ همایون طلب و سایه او
زانکه با زاغ و زغن شهپر دولت نبود

◀️ سایه طایر کم حوصله کاری نکند
طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم

◀️ جلوه گاه طایر اقبال باشد هرکجا
سایه اندازد همای چتر گردون سای تو

◀️ همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی
دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی

❇️ هما در اسطوره‌های ایرانی جایگاه مهمی دارد و معروف است که سایه‌اش بر سر هر کس بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید به همین دلیل به مرغ سعادت معروف شده‌است. در خرابه‌های تخت جمشید که پایتخت هخامنشیان بوده‌است دو مجسمه سنگی از هما پیدا شده‌است. این نشان می‌دهد که هما در زمان ایران باستان نیز پرنده‌ی سعادت بوده‌است.

◀️ هما پرنده ای از خانواده کرکس هاست، و می‌تواند استخوان‌های موجودی با اندازه‌ی استخوان ران یک بره را ببلعد. این پرنده مانند دیگر کرکس‌ها عمدتاً لاشه‌خوار است اما عمده‌ی غذای آن را مغز استخوان تشکیل می‌دهد. هما استخوان‌های بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگ‌ها پرتاب می‌کند تا به قطعات کوچک‌تر شکسته شود. گاهی هم از لاک‌پشت‌های زنده به همین روش تغذیه می‌کند.

◀️ جثه‌ی هما بیشتر شبیه به یک شاهین عظیم‌الجثه است تا یک کرکس و تنها کرکسی است که سرش پر دارد. ارتفاع هما ۹۵ تا ۱۲۵ سانتی‌متر، فاصلهٔ بین دو بال آن ۲۷۵ تا ۳۰۸ سانتی‌متر و وزن آن ۴.۵ تا ۷.۵ کیلوگرم است. هما در تمام طول سال یک جا می‌ماند و هر فصل فقط یک یا دو تخم می‌گذارد و تا 45 سال عمر می‌کند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan